तस्य शिरःभूता जटाः, दीप्तिमन्तः त्वरमाणाः भयानकाः सर्पाः इव, आकाशं व्याप्य, रत्नमुकुटैः सर्पशिरोभिः भूषिताः, शोभाम् अवहत्। स भगवान् कालान्ते अग्निवत् तीव्रदीप्त्या ज्वलन्, शशांककान्तिभिः तथा विकटदंष्ट्राभिः मुखैः विराजमानः, दृष्ट्वा सर्वान् भयम् आवहन्। तस्य रूपाणि पातालगम्भीराणि, भीरवस्य आरावस्य गर्जनं कुर्वन्ति, सहस्रशः बाहवः विविधायुधानि धृत्वा युद्धाय स्थितः। बहुशोभाभरणैः भूषितः, रणमध्ये घोरनादैः निनादयन्, सिंहचर्म वासः तथा व्याघ्रचर्म उत्तरीयम् अधत्त। भगवान् गजचर्ममाहात्म्येन भूषितं रूपं धारयन्, मधुकरनिनादैः संकीर्णः, दैत्यदानवानां भयम् उत्पादयन्, तं रूपं धारयामास। स दानवविनाशकः, महाबलः, पृथिव्यां अवतरन्, तत्र अन्धः असुरः, पुत्रस्य युद्धे निधनम् श्रुत्वा, क्रोधान्धः अभवत्। स तमसा आवृतः, युद्धदुन्दुभीः घोषयितुं आज्ञापयत्, सैन्यं संहृत्य, देवसंघं यत्र स्थितम्, तत्र आगच्छत्। देवाः, महान् सैन्यः रथगजसम्पन्नः, दानवान् युद्धाय समागच्छन्तं दृष्ट्वा, स्वर्णवर्माणि त्यक्त्वा, शम्भुं शरणम् गच्छन्ति। त्रिनेत्रः भगवान् तान् उवाच—‘मा भैष्ट’ इति। स त्रिशूलं गृहित्वा, क्रोधदंष्ट्रायुक्तमुखः, युद्धाय स्थितः। अन्धकः, कोपितः, शतकोट्यः बाणैः देवसंघं निपातयामास। बहवः देवाः, एकरूपेण, हताः; पिनाकधारी भगवान्, अग्निवत् ज्वलन्, अन्धकं रथस्थं बाणैः आवृतवान्। दानवेश्वरः, रथस्थः, आयुधानि शिथिलानि कृत्वा, सर्वान् दानवान् आह्वयन्, युद्धं आरब्धवान्। तद् सैन्यं विविधैः शस्त्रैः वीरैः बहुधा विदारितम्। देवाः, स्थाणुना सह, युद्धे वीरदानवान् निहत्य, अन्धकः, देवैः स्वसैन्यं भग्नं दृष्ट्वा, महेशेन अनन्तबाणैः निगृहीतः, शरीरं क्लान्तम्, केवलं धैर्ये स्थितः। स रुद्रस्य पिनाकं गृहित्वा, रुद्रं आघातयामास; पिनाकाघातेन रुद्रः भूमौ पतितः। देवस्य भूमौ पतनात्, त्रिलोक्याः कम्पनम् अभवत्; समुद्राः तीरं त्यक्त्वा, पर्वताः शिखरं त्यक्त्वा। तारा विछिन्नाः अनन्तशः पतिताः; देवेश्वरः भूमौ शयानः, अन्धकः पुनः गदया आघातयामास। क्रुद्धः सर्पं आघात्य, हत्वा, भूमौ निपातयामास; शिवं परित्यज्य, नागराजः अन्यत्र पलायितः। क्षणात् परमेश्वरः चेतनां पुनः प्राप्त्वा, दिव्यपरशुं गृहित्वा, दानवं न अदृष्टवान्। ततः, शतविधमायायुक्तः, घोरां मायां निर्माय, देवाः तस्य मोहिताः, दानवः कुत्र गतः इति चिन्तयामास। शम्भुं भयम् उपजनयन्, किं पापं करिष्यति? देवाः तमसा आवृताः, मोहं प्राप्ताः। तेषां चित्तानि व्याकुलानि, सभा गम्भीरभावेन वदति; तस्मिन्नेव क्षणे, सूर्यः, दीप्तिरूपेण, प्रादुरभवत्। स मानवाकारः सर्वदिशः तमः निवार्य, तमो नष्टे, शलभः प्रकाशितः, देवाः हर्षेण पूर्णाङ्गाः अभवन्। देवाः, स्वमुखनेत्राणि विशुद्धानि, प्रमोदं प्राप्ताः; सर्वे देवगणाः, स्कन्देन अग्रतः, दीप्तिमन्तः अभवन्। मानवरूपं सूर्यं विविधैः स्तोत्रैः स्तुतवन्तः—यः असमानः, विश्वव्यापी, ब्रह्मविष्णुशिवातीतः। तं नवपुष्पशोभितकररश्मियुक्तं, रक्तप्रवालस्निग्धवर्णं, भूमिः पञ्चभूतसंयुक्ता, दीप्तमानं पश्यति। पुनः, भक्त्या, समाधिना, नम्रः, त्रिनेत्रः भगवान्, देवदेवं सौम्यदृष्ट्या निरीक्ष्य, मृदु-गम्भीरस्वरेण, शनैः, त्रिलोक्यां दीप्तिं पूरयन्, देवम् उवाच। यः मायाभिः दैत्यैः क्लिष्टानां, दर्शनैः व्याकुलचित्तानां, प्राणिनां एकमेव अव्यभिचारि देवत्वम्। स एव भगवान्, नौकायुक्तः, सर्वान् जीवांश्च संसारसागरात् उत्थापयति। ये प्राणीः, विविधैः भक्त्युपायैः, सदैव देवम् उपास्य, परमं शिवं प्राप्नुवन्ति; तस्मै दीप्तिमन्ते भास्कराय नमः। यः पूर्वस्य पर्वतस्य शिखरे, प्रातःकाले, पुष्पशोभितकररश्मिभिः सर्वदिशः पूरयन्, लोककल्याणाय सविता प्रकाशयतु। ब्रह्मा, इन्द्रः, रुद्रः, मरुतः, अच्युतः, अग्निः, आपः, ऋत्विजः, कल्याणकामाः, दिव्यगन्धानुलेपनैः, दिनवर्णैः, त्वाम् उपासते। तेव रूपं, प्रलयकालोऽपि, वेदैः छन्दोयुक्तवाक्यैः पूज्यते; ये उत्तमधाम्नि स्तुत्वा, नम्रकराः, पृथिव्यां उत्तमं स्थानं प्राप्नुवन्ति। ये मानवाः, कुष्ठपिडिताः, विष्फोटकदोषयुक्ताः, त्वचा शुष्का, नखाः विकृताः, केशाः पतिताः, देवपादे नमन्ति, तव कृपया षोडशवयस्कबलम् लभन्ते। सामगणाः, अध्वर्यवः, श्रेष्ठा बह्वृचाः, यज्ञार्थम् त्वां गच्छन्ति; आर्यमा, नागाः, पितरः, गन्धर्वाः त्वां पूजयन्ति। देवाः, मनुष्याः, वयम्, त्वां मायारूपेण उपास्महे; उपनिषदः षड्रश्मयः त्वां वर्णयन्ति; गन्धर्वाः, किन्नराः, चारणाः त्वां रूपं प्राप्नुवन्ति। ये त्वां नित्यं पूजयन्ति, पूजार्हम्, तव रश्मिभिः तप्ताः, धनवस्त्रहीनाः, कण्ठपेटिकाशुष्काः, भिक्षायै मृद्भाण्डमात्रधारिणः, अनाश्रिताः, परगृहे अपि वसन्ति।