अथ किल तदा दैत्यराजः संकल्पमकरोत्—"सर्वान् देवतान् विष्णु-रुद्रादीन् विजेष्यामि। गिरिकन्यां च हर्तुमिच्छामि, यतो मे हृदयं तया हृतम्।" तस्य मन्त्रिणा निगदितम्—"देवाः सहेन्द्रेण कनकस्य वधाय मन्त्रयन्ते, यतोऽन्यपत्नीप्रेम्णा सः मोहितः।" तदाकर्ण्य दैत्यः क्रोधेन पूर्णः प्रोवाच—"शंकरादीन् देवतान् हनिष्यामि।" ततः, निशाचरं हत्वा, इन्द्रः तं अन्धकासुरं भीत्वा पलायितः। सः इन्द्रः शरणं याचमानः कैलासं शंकरस्यालयं गतः। तत्र देवेशं चन्द्रशेखरं दृष्ट्वा साष्टाङ्गं प्रणम्य, भीतः सहस्राक्षः विनीतया वाचा प्रार्थितवान्—"भगवन्, अन्धकासुरात् मां त्रायस्व।" पुनः सः जगाद—"तस्य पुत्रं मया संग्रामे हतः, तस्मात् महान् असुरः पुत्रवधं न जानीयात्।" "यो मां भीषयति, कामरूपी क्रूरो दैत्यः, सः अत्रैव हन्यताम्; परस्त्रीहरणलुब्धः सः असुरः सर्वथा नाश्यः।" पुनः—"सर्वथा त्वया, देवश्रेष्ठ, सः विनाशनीयः।" इन्द्रस्य वचः श्रुत्वा, शरण्यः शंकरः तम् आश्वास्य उवाच—"मा भैषीः शतक्रतो।" तस्मै अभयं दत्वा कैलासात् कुशस्थलीं प्रति प्रस्थितवान्। तदा भूतगणैः परिवृतः भगवान्, अन्धकवधाय, विश्वरूपं घोरं महद् अकरोत्। तस्य जटाजूटं दीप्तसर्पैः व्याप्तम्, मणिमुकुटैरिव नागमणिभिः शिरसि शोभमानम्। तस्य रूपं कालाग्निसदृशं दीप्तिमन्तं, दंष्ट्राचन्द्रवदनं, दृष्ट्वा सर्वे कम्पिताः। पातालगम्भीररूपो भैरव-आरवनिनादः, सहस्रबाहुः अनन्तशस्त्रधरः, नानाभरणैः भूषितः, सिंहचर्मवासाः व्याघ्रचर्मोत्तरीयः, गजचर्ममण्डितः, भ्रमररवस्वनः, दैत्यदानवानां भयदायकः सः ईश्वरः बभौ। एवं रूपधारी सः दैत्यारिः भूमौ अवतीर्णः। तदा अन्धकः, पुत्रवधवार्तां श्रुत्वा, तमसावृतचित्तः क्रोधात् युद्धदुन्दुभिं नादयामास। सैन्यानि सञ्चिन्वन्, यत्र देवाः स्थिताः तत्र समुपजातः। तदा, सुराः, दैत्यसेनां समागतम् अवलोक्य, स्वसैन्यं त्यक्त्वा शम्भुम् शरणं जग्मुः। तान् त्रिनेत्रः प्रोवाच—"मा भैष्ट।" ततः, शूलं गृहित्वा, क्रुद्धः, विकटदंष्ट्रः तत्र स्थितः। अन्धकः कोटिशरैः देवगणान् क्षिपन्, बहून् एकरूपान् अपि सुरान् हत्वा, पिनाकधारी शम्भुः ज्वलदग्निसदृशः बभौ। ततः, शरवर्षेण अन्धकं रथस्थं छादयामास। दानवेशः रथे स्थित्वा, शस्त्राणि शिथिलीकृत्य, सर्वान् दानवान् आहूय युद्धाय प्रवृत्तः। तदानीं, विविधशस्त्रधारिभिः वीरैः, तस्य सैन्यं बहुधा भग्नम्। देवाः स्थाणुसहिता युद्धे दानवान् हत्वा, अन्धकः स्वबलं भग्नं दृष्ट्वा, महेशेन अनन्तशरैः बद्धः, शरीरपीडितः, केवलं स्वधैर्ये स्थितः। तदा सः रुद्रस्य पिनाकं गृहीत्वा, रुद्रं ताडितवान्। तेन ताडनेन रुद्रः भूमौ पतितः। तदा भगवतः पतनेन त्रयो लोकाः कम्पिताः; समुद्राः तीरं त्यक्तवन्तः, पर्वतानां शिखराणि पतितानि। नक्षत्राणि, पृथक् पतन्ति स्म; देवेशे भूमौ स्थिते, अन्धकः पुनः गदया ताडितवान्। क्रुद्धः सर्पं ताड्य, हत्वा, भूमौ क्षिप्तवान्; शिवं परित्यज्य, नागराजः अन्यत्र गतः। क्षणेन, परमेश्वरः चेतनां प्राप्त्वा, दिव्यपरशुं गृह्णन्, दानवं न दृष्टवान्। तदा, अन्धकः मायाविद्या, शतधा मायां निर्माय, तामसा सुरान् मोहितवान्। शम्भुं भयावहम् अपि किम् अकर्तव्यम् इति चिन्तयन्, देवाः तमसा आवृताः, मोहं प्राप्ताः। तेषां मनांसि विक्षिप्तानि, सभा भीतिसंयुता अभवत्। तस्मिन्नेव क्षणे, सूर्यः तेजोमूर्त्या समुत्थाय, सर्वतः तमः अपानयत्। मानुषरूपेण उदितः सः सूर्यः, सर्वदिशः तमः निवार्य, दीप्यमानः प्रकटः। तमसा नष्टे, ज्वलन्तं सूर्यं दृष्ट्वा, देवाः प्रमोदं प्राप्नुवन्। सर्वे देवगणाः, स्कन्दपूर्वकाः, प्रकाशमयाः बभूवुः। तं सूर्यं, ब्रह्मविष्णुशिवातीतं, विश्वव्यापिनं, अनेकस्तोत्रैः स्तुतवन्तः। सः रक्ताङ्गाररुचिरवर्णः, सिन्दूरारुणतेजसा दीप्तः, पञ्चमहाभूतसंयुक्तां पृथिवीं प्रकाशयन् अवलोक्यते स्म। पुनः, भक्त्या ध्यानसमन्वितः, त्रिनेत्रः शिवः, सविनयं नमित्वा, देवदेवं सस्मितं दृष्टवान्। सौम्यया गंभीरया वाचा, हरः शनैः तम् देवम् उवाच, यथा तस्य तेजसा त्रयः लोकाः पूरिताः। "येषां मनांसि दैत्योपद्रवजन्यैः मोहैः पीडितानि, तेषां एकमेव अच्युतं दैवतं एषः।" एवं तद् अन्धकासुरवधं देवशरणं च, सूर्यप्रकाशप्रादुर्भावं च, भगवतः स्तुतिं च, परमेश्वरस्य उपदेशं च, सम्यक् संप्राप्तम्।