पूर्वं कृतं अगस्त्यस्य निवासं तत्र आसीत्, यत्र सिद्धगणाः, देवगन्धर्वाः, च रमणीयाः सभाः बभूवुः। तस्य निवासस्य शोभा विविधैः अद्भुतपक्षिभिः, महद्भिः पुष्पितवृक्षैः, सुवर्णशिखरैः, अप्सरोगणैः च अलंकृता आसीत्। तत्र पुष्पितकः पर्वतः स्थितः, शोभनः, भाग्यसम्पन्नः, सागरं विदारित्वा चन्द्रसूर्ययोः विश्रामस्थलं अभवत्। तस्य पर्वतः महाशिखरैः आकाशं इव स्पृशन्, सागरजलैः आवृतः, चन्द्रसूर्यरश्मिभिः दीप्तिमान् आसीत्। शतयोजनविस्तारितः स पर्वतः विद्युत्प्रभया पूर्णः, तत्र विद्युत्प्रभा शिखरश्रेष्ठेषु पतति स्म। तत्र ऋषभः पर्वतः वृषभवत् स्थितः, तथा कुञ्जरः पर्वतः शोभनः, अगस्त्यस्य शुभनिवासः। तत्र विमला नाम नगरं, नागानां दुर्गमं, मालती च, तथा भोगवती, यत्र दैत्याधिपेन कम्पिता। महासेनः पर्वतः, पारियात्रः पर्वतः, चक्रवान् पर्वतः, वाराहः पर्वतः अपि तत्र आसीत्। प्राग्ज्योतिषः सुवर्णमयः शुभनगरः, यत्र दानवः नरकः कदाचित् वासं कृतवान्। तत्र मेघः पर्वतः, गम्भीरनिनादः, पर्वतश्रेष्ठः, तथा षष्टिसहस्राणि पर्वतानि स्थितानि आसीत्। तत्र मेरुः महापर्वतः, उदयत्सूर्यसदृशः दीप्तिमान्, यस्य गुहाः यक्षराक्षसगन्धर्वैः सदा सेविताः। तत्र हेमगर्भः, महासेनः, मेघसखः पर्वतः, कैलासः पर्वतः, दानवपतिना कम्पितः। तत्र वैखानसः सरः, सुवर्णपद्मैः आवृतः, मानसः सरः, हंसबकगणैः किलोलितः कम्पितः। तत्र त्रिशृङ्गः पर्वतः, श्रेष्ठः, कुमारी नदी, मन्दरः पर्वतः, हिमराशिभिः आवृतः। तत्र उशीराबीजः पर्वतः, भद्रप्रस्थः पर्वताधिपः, प्रजापतेः पर्वतः, पुष्करः पर्वतः च। तत्र देवाभः पर्वतः, शिलावान् पर्वतः, क्रौञ्चः सप्तर्षिपर्वतः, धूम्रवर्णः पर्वतः च स्थितः। एते च अन्ये पर्वताः, देशाः, जनाः, सर्वाः नद्यः सागरैः सह, दानवेन कम्पिताः। कपिलः, भूमिसुतः, व्याघ्रवान्, तथा नभःस्थाः रात्रिसुताः, अधोलोकनिवासिनः, कम्पिताः। अन्यः मेघः नाम भीषणगणः अंकुशधारः, जवल्लाघवेन उपरि गतः; सर्वे तेन कम्पिताः। हिरण्यकशिपुः, गदाशूलधारः, भीमवदनः, वर्षमेघनिनादः, वायुसदृशवेगः, देवद्वेषी, दितिसुतः, नरसिंहं प्रति अभ्यधावत्। तदा सिंहेश्वरस्य तीक्ष्णनखैः, ओंकारनिनादेन सह, युद्धे विदारितः हतः च। तदनन्तरं भूमिः, कालः, चन्द्रः, ग्रहाः, सूर्यः, दिशः, नद्यः, पर्वताः, सागराः, दितिसुतविनाशेन शान्तिं प्राप्ताः। तदनन्तरं देवाः, तपस्विनः ऋषयः, परमपुरुषं दिव्यनामभिः स्तुत्वा, ऊचुः—"भगवन्, एष नरसिंहस्वरूपः यः त्वया धृतः, स एव परमज्ञैः पूजितः भविष्यति।" ब्रह्मा उवाच—"त्वं ब्रह्मा, रुद्रः, महेन्द्रः, देवश्रेष्ठः। त्वं सृष्टिकर्ता, संहारकर्ता, अक्षरमूलं, परमगम्यं, परमतत्त्वं, परमगुह्यं, महाहविः।" "परमधर्मः, महाश्रेयः, श्रेष्ठः, परमः, पुरातनः, परमसत्यं, महातपः, परमशुद्धिः, परममार्गः।" "परमयज्ञः, महाहोमः, श्रेष्ठः, परमः, पुरातनः, परमशरीरः, महाब्रह्मः, परमयोगः, परमवाक्।" "परमगुह्यं, परमगतिः, श्रेष्ठः, परमः, पुरातनः।" इति उक्त्वा, भगवतः नारायणस्य स्तुतिं कृत्वा, ब्रह्मा स्वलोकं गतः। तत्र, दुन्दुभीनादैः, अप्सरोगणनृत्यैः, हरिः प्रभानरसिंहस्वरूपं त्यक्त्वा, क्षीरसागरस्य उत्तरतीरे गतः। प्राचीनं स्वरूपं धृत्वा, गरुडध्वजः, अष्टचक्रयुक्तं तेजोयुक्तं विमानं आरूढः, दीप्तिमान् स्वं धामं गतः। अव्यक्तस्वरूपः भगवान् निजालयं प्रत्यगच्छत्। ततः श्रीभीष्मः उवाच—"भगवन्, त्वया नरसिंहस्य महात्म्यं विस्तारतः उक्तम्; अधुना भवस्य, भैरवस्य महात्म्यं कथय।" पुलस्त्यः उवाच—"शृणु देवदेवस्य परमकार्याणि। आसीत् दानवः अन्धकः नाम, विभक्ताञ्जनसमूहसदृशः कृष्णः। स तपसा महता संपन्नः, दिव्यदेवैः अभेद्यः। कदाचित् महादेवम् पार्वत्या सह दृष्ट्वा, तां क्रीडन्तीं वीक्ष्य, देवीं हर्तुं संकल्पं चकार।" "अद्य अहं एतां देवीं गृह्णामि; यदि सा मया वियुक्ता, मृत्युम् आप्स्यति। अतः एषा स्थिररूपा सुन्दरी मम पत्नी भविष्यति, लोकेषु सर्वसुन्दर्यः। तस्याः अधरं, मुखं, सर्वेभ्यः रमणीयतरम्। यदि सा मम पत्नी न भविष्यति, जीवने किं प्रयोजनम्?" इति मनः स्थिरं कृत्वा, मन्त्रिणः सह विचारयामास। ततः सेनया सह यत्नं कृत्वा, सेनापतिं उवाच—"मम विजयी रथः, देवविजयः, आनय।" एवं अगस्त्यनिवासात् पर्वतश्रेण्यः नगराणि च, हिरण्यकशिपोः विनाशात् देवाः स्तुतिपूर्वकं हरिं पूज्य, तस्माद् उत्तरे क्षीरसागरे हरिः स्वं स्वरूपं धृत्वा स्वधामं गतः। भीष्मस्य प्रश्नात् पुलस्त्यः अन्धकासुरस्य महादेवपार्वतीयोः उद्देश्यम् कर्म वर्णयामास।