महान् धर्मात्मानः ऋषयः स्वाश्रमे सत्यधर्मनिष्ठाः, संयताः दृढव्रताः च, तेन दानवेन बहुशः पीडिताः। स महाशूरः असुरराजः त्रिषु लोकेषु वसन्तान् देवतान् विजित्य, त्रैलोक्यं स्ववशे कृत्वा स्वर्गे निवसन् आसीत्। तस्य वरमदेन प्रमत्तस्य कालवेगेन चोदितस्य तेन दैत्येन देवाः यज्ञेऽनर्हाणि कर्माणि कर्तुम् उपन्यस्ताः, दैत्याः तु यज्ञकर्मसु नियोजिताः। एवं दैत्याः, साध्याः, विश्वे देवाः, वसवः, रुद्रगणाः, देवसंघाः, यक्षाः, दिव्यर्षयः, द्विजातिदेवाश्च—सर्वे अपि परित्राणाय महाविष्णुं शरणं जग्मुः। स वेदात्मा, देवदेवो, यज्ञमयः, वासुदेवः, सनातनः। ते देवाः एवमूचुः—"नारायण! महाभाग! वयं देवाः त्वयि शरणं गताः। त्रातुम् अर्हसि नः भगवन्, दैत्यपतिं हिरण्यकशिपुं हन्याः। त्वमेव नः परमं हितं, त्वमेव परमाचार्यः, त्वमेव परमदेवः, ब्रह्मादिदेवेषु श्रेष्ठः।" ततः विष्णुरुवाच—"मा भैष्ट देवाः अमृताः! अहं वः अभयं ददामि। शीघ्रं स्वर्गं पुनः प्राप्नुत। अहं तं वरमदगर्वितं दैत्यं, देवेशैः अजेयम्, अनुचरैः सहितं हनिष्यामि।" एवं उक्त्वा भगवान् विष्णुः, सर्वव्यापी अव्ययः, हिरण्यकशिपोः निवासं जगाम। स भगवान् सूर्यसंकाशः, चन्द्रशीतलः, नरसिंहरूपं धारयन् आसीत्। तेन नरसिंहवपुषा हस्तेन गृह्णन्, तत्र दिव्यं विशालं रमणीयं सभागृहं दृष्टवान्। सा सभा सर्वसुखोपेता, दीप्तिमती, हिरण्यकशिपोः महती, शतपञ्चाशद्योजनविस्तीर्णा आसीत्। सा आकाशे स्थित्वा, यथेष्टगामिनी, पञ्चयोजनायत्ना, जराशोकवर्जिता, अचला, शुभा, सुखदा च आसीत्। तत्र स भगवान् दिव्यदीप्त्या दीप्तमानां सभां दृष्टवान्, या अन्तःसरोवरैः पूरिता, विश्वकर्मणा निर्मिता आसीत्। सा सभा दिव्यवर्णवृक्षैः अलङ्कृता, नानावर्णफलपुष्पयुक्ता—नीला, पीता, कृष्णा, श्यामा, श्वेता, रक्ताः च। तत्र रक्तपुष्पगुच्छयुक्ताः प्रभास्पदाः लता अपि आसन्, श्वेतमेघसमुच्चयवद् दीप्तिमन्तः, स्वच्छन्दगतयः च दृष्टाः। सा स्वभावेनैव दीप्तिमती, दिव्यगन्धयुक्ता, परमसुखदा, न तत्र वेदना, न शीतं, न उष्णता। तत्र न कदापि क्षुधा, न तृष्णा, न क्लेशः; तत्र नानारूपशोभमानाः अद्भुतमूर्तयः सेवां कुर्वन्ति। सा सभा चन्द्रसूर्याभ्यां अधिकदीप्तिः, मयूरपिच्छाभा, स्वयंज्योत्स्ना, स्वर्गशृङ्गे सर्वतोविकाशिनी आसीत्। तत्र सर्वे जनाः हर्षवदना बभूवुः, तत्र च स्वादु, उत्तमं, प्रचुरं भोजनपानं चासीत्। तत्र सर्वदा गन्धपुष्पफलवृक्षाः आसन्, सर्वकाले पुष्पिणः, फलिनश्च; उष्णे शीतलजलानि, शीतकाले उष्णजलानि सन्ति। महान् वृक्षाः पुष्पशिखरयुक्ताः, नवकलिकासमृद्धाः, लतानिकुञ्जैः आच्छादिताः दृष्टाः। तत्र सुगन्धिपुष्पफलानि, शीतोष्णानि फलानि, सरांसि च सर्वत्र आसन्। स भगवन् तत्र स्नानतीर्थानि दृष्टवान्, पद्मैः, श्वेतोत्पलैः, शतपत्रगन्धिपुष्पैः पूरितानि। तत्र रक्तपद्मैः, नीलोत्पलैः, कुमुदैः, अन्यैः अद्भुतैः रमणीयैः पुष्पैः शोभितानि। तत्र बकैः, चक्रवाकैः, क्रौञ्चैः, प्लवैः, शुद्धशुक्लपक्षैः विहङ्गमैरलङ्कृतानि। क्रौञ्चानां शब्दैः, हंसानां गीतैः सह, सुगन्धिलताः पुष्पगुच्छैः पूरिताः आसन्। स भगवान् सन्तुष्टः खदिर, वेतस, अर्जुन, आम्र, निम्ब, आग, कदम्ब, बकुल, धववृक्षांश्च दृष्टवान्। प्रियङ्गु, पाटल, शाल्मली, हरिद्रुव, शाल, ताल, तमाल, चम्पकादीन् अपि दृष्टवान्। तथा अन्येऽपि पुष्पवृक्षाः—एला, कुबक, काङ्कोल, लवलि, कर्णपूरक—सभायाम् अदृश्यन्त। तत्र मधूक, कोविदार, उच्छ्रिततालवृक्षाः, अञ्जन, अशोक, पर्ण, अन्ये अद्भुतवृक्षाः आसन्। वारुण, पलाश, फणस, चन्दन, नील, पद्म, निप, अश्वत्थ, तिन्दुकवृक्षाश्च तत्र आसन्। पारिजात, जाम्बू, भद्रदारु, अतारुष, पीलुक, इलावलुकवृक्षाश्च तत्र दृश्यन्ते। मन्दार, कुरवक, पुन्नाग, कुटज, रक्तकुरवक, नील, अगुरुवृक्षाश्च शोभन्ते। किंशुक, शोभनवृक्षाः, दाडिम, विजपूर, कलेयक, दुकूल, हिङ्गु, तैलवर्तिकाश्च तत्र आसन्। खर्जूर, नारिकेल, हरितकी, मधूक, सप्तपर्ण, बिल्व, श्याव, शारवतवृक्षाश्च तत्र आसन्। आसन, तमाल, नानाशाखालता, पुष्पपत्रफलयुक्ता अपि शोभन्ते। एते वने उत्पन्नाः अन्येऽपि बहवः वृक्षाः नानाविधपुष्पफलभूषिताः सर्वत्र शोभन्ते। तत्र चकोर, पद्म, मदोत्कण्ठितकोकिल, शारिकाः च, पुष्पितवृक्षशाखासु विचरन्तः दृष्टाः। एतादृशं दिव्यं हिरण्यकशिपोः सभागृहं भगवान् विष्णुः नरसिंहरूपेण अदृष्ट्वा तत्र प्रविष्टवान्।