अज्ञानवशात् वस्तुनः तत्त्वं न जानन्ती अहं पुत्रं शप्तवती। यत्र हि विपरीतबुद्धिः तत्र दुःखं सुलभम् इति अनुभूय, हिमालयकन्या लज्जानम्रमुखी विराकं प्रति कथयति। सा देवी, श्रीशङ्करस्य प्रिया, हिमगिरिसुतापदं स्वस्य मातृत्वं विराकाय स्पष्टीकृतवती—"मम देहवर्णस्य मायया मनसि भ्रमः मा भवतु; कमलजेन प्रसन्नेन मम गौरवर्णः दत्तः।" अवास्तविकं घटनां न ज्ञात्वा, राक्षससंशयेन, स्त्रीप्रवेशस्य श्रवणेन शापः दत्तः। शापस्य निवृत्तिः न शक्या, किन्तु वत्स, त्वं शीघ्रं मानुषरूपेण सर्वकामफलसम्पन्नः भविष्यसि इति देवी उक्तवती। ततः विराकः, शुद्धहृदयः, हिमगिरिसुतां चन्द्रवदनाम् मातरं प्रणम्य पूजयति। सः स्तुतिपूर्वकं वदति—"हिमालयकन्ये, देवदानवमुकुटरत्नदीप्तपादनखे, शरणागतवत्सले, नम्रपीडितनूतननाशिनि, त्वां शरणं गच्छामि। सूर्यदीप्तकण्ठमणिमालाविभूषिते, शत्रुप्रतिष्ठासह्ये, त्वां शरणं गच्छामि। भक्तानां त्वं शीघ्रं सिद्धिम् दत्तासि, लोकनाथः सोमशेखरः ऋषयः च त्वां नमन्तु।" "शुद्धयोगेन दुर्जयम् तनुं निर्माय, महेश्वरस्य तुल्यवृत्तिं, अन्धकवंशविनाशिनि, श्रेष्ठदैवैर् प्रथमं स्तुतासि। श्वेतजटाजूटधारिणि, सिंहकण्ठदीप्त्या युक्ते, तव शुद्धशक्ति अग्निवत् दीप्तिमती, पीतवर्णा, दैत्यमहान् संयमितबाहुबलात् विनाशयन्ति।" "शुम्भनिशुम्भविनाशिनि, जगद्विख्याता घोरमातः, भक्तनम्रजनानां चिन्तनमात्रेण त्वं शीघ्रं मोचनं दत्तासि। वायुसंवाहितमहानलदावने तव रूपं दृश्यते; जगदुत्पत्तिस्थितिलयकारिणि, शंकरप्रिय, त्वां नमामि।" "सागराः तरङ्गमालाविलासिनः, अग्निः सर्वचराचरदाहकः, शतफणिनः नागाः—हे भीषणे, एते सर्वे त्वया मे वशं नीताः। भक्ताश्रयस्वरूपे, तव पादशरणागताः रक्षिताः; मम सर्वकर्मणि तव लीलाकृपां अनुभवामि।" एवं विराकस्य स्तुत्या प्रसन्ना देवी हिमालयकन्या, स्वपत्युः शुभगृहं प्रविष्टा। विराकः द्वारपालः देवान्, ये शङ्करदर्शनाय इच्छन्ति, स्वगृहं प्रेषितवान्। सः उवाच—"अत्र अवसरः नास्ति, वृषध्वजः देव्या सह एकान्ते क्रीडति।" तदनन्तरं देवाः यथागतं प्रत्यागच्छन्। सहस्रवर्षे व्यतीते, देवाः उत्सुकचित्ताः अग्निं प्रेरयन्ति—शिवस्य कृत्यं ज्ञातुम्। अग्निः वराहरूपधारणेन पक्षिद्वारं प्रविश्य, सर्वं दृष्टवान्—शिवः गिरिजया सह प्रेम्णा शयाने। देवेशः वराहरूपेण अग्निं दृष्ट्वा, किञ्चित् क्रुद्धः महादेवः तं सम्बोधितवान्। शिवः उवाच—"मम वीर्यं अर्धं देव्या निवेशितम्, शेषं वराहरूपेण स्थितम्; लज्जायाः कारणात् सा निवृत्ता, त्वं अग्ने, शेषं पिब।" "त्वया विघ्नः कृतः, अतः तवापि कर्तव्यम्।" इत्युक्त्वा, अग्निः अञ्जलिपुटेन तद् वीर्यं पीतवान्। ततः देवाः तेन पूरिताः, तेषां मुखात् ऋभवः उत्पन्नाः; तेषां उदरं विदार्य, शिवस्य महावीर्यं निर्गतम्। तत् वीर्यं सुवर्णसदृशदीप्त्या प्रस्फुरितम्, शङ्कराश्रमस्य विस्तीर्णे क्षेत्रे महत् शुद्धं सरः जातम्, यत्र सुवर्णपद्मानि विकसितानि, विविधपक्षिस्वरैः गुञ्जितम्। देव्या तद् सरः श्रुतम्—सुवर्णपद्मं तत्र जातम् इति। कौतुकवशात् देवी तत्र अगच्छत्, सुवर्णपद्मसरसि जलविलासं कृत्वा, पद्मैः स्वं अलङ्कृतवती। ततः तटस्थायां, सखीभिः परिवृता, तं मधुरं शुद्धं पद्मयुक्तं जलं पातुम् इच्छति। तत्र देवी षड् कृत्तिकाः सूर्यप्रभासमानाः दृष्टवती; पद्मपत्रस्थं जलं गृह्य, गृहं प्रति प्रस्थितवती। हर्षेण उवाच—"पद्मपत्रस्थं जलं पिबामि।" तदा कृत्तिकाः हिमालयकन्यां समूचुः— "प्रिये, यः तव गर्भे जायते, सः अस्माकं अपि पुत्रः भविष्यति, रक्षकः धर्मवान् च।" "त्रैलोक्यप्रसिद्धः भविष्यति।" गिरिजा पृष्टवती—"मम देहजः पुत्रः कथं सर्वासां पुत्रः भवेत्?" "सः सर्वाङ्गैः वः पुत्रः भविष्यति वा?" कृत्तिकाः प्रत्यवदन्—"वयं तत्र व्यवस्था करिष्यामः।" "यदि तथा, श्रेष्ठाङ्गानि श्रेष्ठेषु सन्तु," हिमालयकन्या उवाच—"एवं दोषरहितम् अस्तु।" ततः हर्षपूर्णाः कृत्तिकाः पद्मपत्रस्थं जलं देवीदत्तम्; सा तं जलं क्रमशः पीतवती। तस्याः पानान्ते, तस्याः दक्षिणपार्श्वात् अद्भुतं वरं प्रकटितम्। सूर्यकिरणसमप्रभः, रोगशोकनाशकः, तेजस्वी कुमारः उत्पन्नः; शुद्धायुधधारी—शूलं त्रिशूलं अंकुशं अग्निं च धारयन्, दैत्यविनाशाय उत्पन्नः, सुवर्णवर्णः। एवं कुमारस्य जन्म जातम्; ततः देवीपार्श्वविभेदनात् अन्यः पुत्रः अपि प्रकटितः।