ब्रह्मा भगवाञ्छिवाय तपस्यन्त्या गिरिजायाः समीपं समुपेत्य सस्मितमुवाच—"किं पुनः प्रार्थयसि? किं तव दुर्लभं यन्मया दातव्यम्? ममाज्ञया त्वं घोरमेतत्तपः संत्यज।" एवमुक्त्वा तस्याः गुरुप्रणयसंयता गिरिजा शुश्राव, सा च स्वाभिलषितार्थं सूचयन्ती वाक्यमुवाच। देवी तदा प्रणम्य सस्नेहं ब्रह्माणमुवाच—"दुःखेन तपसा शङ्करं पतिं प्राप्तवती; स च मां पुनःपुनः रहसि 'कृष्णवर्णे'त्यभाषत। तस्मात् सुवर्णवर्णा नाम्ना भूत्वा भवितुमिच्छामि; पतौ सर्पगात्रे भूतनाथे विषरहितां मां कुरु।" तस्याः वचः श्रुत्वा लोकनाथो ब्रह्मा सन्तुष्टः सस्मितमुवाच—"एवं भवतु; पुनः पतिसहधर्मिणी शरीरार्धभागिनी च भविष्यसि।" ततः सा देवी नीलोत्पलसदृशं स्वकृष्णवर्णं त्वचं त्यक्त्वा, सा त्वक् भीमारूपिणी घण्टायुक्तहस्ता त्रिनेत्रा चाभवत्। देवी सुवर्णवर्णा जात्वा नानाभरणैः शोभिता पीताम्बरधारिणी बभूव। तदा ब्रह्मा, नीलोत्पलप्रभां तां देवीमुवाच— "निशि ममाज्ञया पर्वतधूलिसंस्पर्शं त्वं प्राप्तवती; तव कार्यं सिद्धं, त्वं पृथग्भागिनी स्थितासि। एष सिंहः, देवी, तव क्रोधाज्जातः, तव वाहनं भविष्यति, शक्तिसम्पन्नश्च ध्वजस्थो नित्यं तिष्ठति। विंध्याचलं गच्छ; तत्र देवकार्यं करिष्यसि। अयं पञ्चालाख्य यक्षः यक्षराजस्य पन्थानमनुगच्छति। शतशक्तिसंपन्नं सेवकं तुभ्यं दत्तवानस्मि।" इत्युक्त्वा कौशिकी देवी विंध्याचलमगच्छत्। उमा अपि स्वसंकल्पं पूरयित्वा हिमालयस्य समीपं जगाम। सा द्वारमुपेत्य प्रविशन्ती, पर्वतराजः साकूतं तां सत्कृत्य प्रतीयाय। तत्र द्वारपालो वीरकः, सुवर्णदण्डं लताभिः संयुतं धारयन्, देवीमवरोधयत्, कोपेन च "मायाशोभिनि"त्यभाषत्। स उवाच—"त्वदीयं किमत्र कार्यम्? शीघ्रं गच्छ, अन्यथा भक्षिता भविष्यसि। एष राक्षसः देवीरूपं धारयित्वा देवमोहायागतः।" स देवालयं प्रविष्टः, दृष्टो नाभूत्, देवेन च हतः। तस्य निधनानन्तरं, अहं क्रुद्धेन नीलकण्ठेनाज्ञापितः। "द्वारस्थे तव प्रमादं दृष्ट्वा, त्वं मम द्वारपालो न भविष्यसि युगान्यनेकानि। अतः त्वं नात्र प्रवेशनं लप्स्यसि; शीघ्रं गच्छ, पर्वतनन्दिनी मातरं प्रेम्णा पूर्णां विना। अन्यास्तु पद्मलोचना नात्र प्रवेशनं लप्स्यन्ति।" इति देवी मनसा चिन्तयामास। "न स स्त्री, न च राक्षसः, यथा वायुः मम निगदितवान्; वीरकं मया व्यर्थं शापितम्, कोपवशात्। मूढाः कोपसमुत्थेन कर्मणा बहु कुर्वन्ति; कोपात् कीर्तिः नश्यति, कोपात् स्थितं श्रेयः विनश्यति। तत्त्वज्ञानेन वञ्चिता, पुत्रं शप्तवती; विपरीतदृष्टीनां दुःखं शीघ्रं जायते।" इति चिन्तयित्वा, सविनयं लज्जयाञ्चितवदना सा पर्वतनन्दिनी वीरकं वाक्यमुवाच— "अहं तव माता वीरक, न ते मनसि संशयः कर्तव्यः। अहं शङ्करस्य प्रिया, हिमगिरिसुता चास्मि। त्वं मम वर्णमायया मोहं मा कुरु, पुत्र; एष सुवर्णवर्णो मम देहो ब्रह्मणः प्रसादेन लब्धः। तत्त्वमजानन्त्या, राक्षसीं प्रविशन्तीं मत्वा, त्वां शप्तवती। शापोऽयं प्रतिहर्तुं न शक्यः, तथापि वदामि—त्वं शीघ्रं मनुष्यत्वे जातो भविष्यसि, सर्वकामसम्पन्नः।" तत् श्रुत्वा वीरकः शिरसा वन्द्य, निर्मलहृदयो, स्वमातरं हिमगिरिसुतां पूर्णचन्द्रप्रभाम् अर्चयामास। स उवाच— "हे पार्वति, यस्याः पादनखमणिप्रभया सुरासुरमौलिमणयोऽपि शोभन्ते, शरणागतवत्सला, नम्राणां दुःखनाशिनि, त्वां शरणं प्रपद्ये। हे गिरिसुते, सूर्यकान्तिमण्डललसद्ग्रीवे, सुवर्णमहारत्नमाल्यभूषिते, शत्रुभयदायिनि, त्वां शरणं प्रपद्ये। यथा त्वं भक्तानां शीघ्रं सिद्धिं ददासि, तथा जगन्नाथः शशिशेखरः मुनयश्च त्वां वन्दन्तु। त्वद्योगेन निर्मलरूपा, अप्रतिहता, महेश्वरसमानमण्डला, अन्धकवधाय यद्भूतपूर्वं देवैः स्तूता, तव तेजसा दैत्यान् दग्ध्वा तिष्ठसि। श्वेतजटाजूटलसिता, सिंहकण्ठप्रभा, त्वं पावनी शक्ति: शत्रुगणनाशिनी तिष्ठसि। जगति त्वं क्रूरमातृरूपा, शुम्भनिशुम्भविनाशिनी, भक्तानां नम्राणां चिन्तनमात्रेण त्वं शीघ्रं तान् त्रातुम् इच्छसि। महावनं यद्वायुसंवाहितं ज्वलनमयं, तत्र त्वं दृश्यसे; विश्वोत्पत्तिस्थितिलयकारिणि, शिवप्रिये, त्वां नमामि। सागराः क्रीडारविणा, वह्निर्जलचरस्थावरदाहकः, शतफणिनागाश्च—हे भीषणे, एतान् सर्वान् त्वं मम वशे स्थापयसि। भक्तजनाश्रयभूते, त्वदङ्घ्रिशरणागताः सदा रक्ष्यन्ते; मम सर्वकर्माणि तव क्रीडारसास्वादनं जनयन्तु।" एवमुक्त्वा, देवी तुष्टा, वीरकेण स्तूयमाना, शुभां पतिसद्मनि प्रविवेश, सा हिमगिरिसुता। वीरकः द्वारपालः, ये देवाः शङ्करदर्शनकामाः, तान् स्वगृहं प्रेषयामास। स उवाच—"नास्ति अवसरः, देवाः; वृषध्वजः भगवतीसहितः रहसि क्रीडति।" इति श्रुत्वा देवाः यथागतं प्रतिजग्मुः। सहस्रवर्षे व्यतीते, देवाः उत्कण्ठया युक्ताः, शिवस्य किमाचरितमिति ज्ञातुमग्निं प्रवेशयामासुः।