एवं श्रीकृष्णः सत्यभामां प्रति उवाच—“एष धर्मोत्तमो व्रतो जन्मनः प्रबन्धात् मृत्युपर्यन्तं यथाविधि यः क्रियते, स त्वया अपि सदा मान्यः। यतोऽहं द्वादश्यां सर्वैर्वयं प्रबोधितः, तस्मात् सा तिथिर्मम सदा प्रिया पूज्या च। एते द्वौ व्रतौ यदा सम्यग् नरैः क्रियेतः, तदा कृष्णस्य साक्षात्सन्निधिः लभ्यते, अन्यन्नास्ति। दानानि तीर्थयात्राः तपांसि यज्ञाश्च—सर्वे स्वर्गदायका एव, देवश्रेष्ठ। एवं पद्मपुराणस्य उत्तरखण्डे कार्तिकमाहात्म्ये श्रीकृष्णसत्यभामासंवादे शंखासुरवधोद्धारणनामकं नवतितमं अध्यायं समाप्तम्। ततः नारदः राजानं प्रति उवाच—“शृणु राजन्, ऊर्जाव्रतस्य सम्यक् संवापनविधिं संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि। ऊर्जायाः शुक्लचतुर्दश्यां व्रती संवापनं कुर्यात्, व्रतसमाप्तये विष्णोः प्रीत्यर्थं च। तुलसीमूले शुभमण्डपं निर्माय, तोरणैः पुष्पैः चामरैः च शोभितं कर्तव्यम्। तत्र चतुर्द्वारेषु पृथक् पृथग् मृन्मयेण पुण्यशीलादीन् द्वारपालान् पूजयेत्—पुण्यशीलं, सुषीलं, जयम्, विजयम्। तुलसीमूले सर्वतो रक्षारूपं चारुचित्रं चतुर्वर्णैः अंकयेत्। तस्योपरि पञ्चरत्नैः भूषितं महाफलयुक्तं घटं स्थापयेत्। तत्र देवेशं शङ्खचक्रगदाधरं पीताम्बरधरं लक्ष्मीसहितं पूजयेत्। व्रतीन्द्रादीन् लोकपालान् वृत्य पूजयेत्। द्वादश्यां देवैः प्रबोधितो यः, स चतुर्दश्यां दृश्यते पूज्यते च, तस्मात् तस्यां दिने भक्त्या उपवासः शान्तः एकचित्तः च कर्तव्यः। गुरोः अनुमत्यै स्वर्णमयेन देवेशं षोडशोपचारैः नान्नैः च पूजयेत्। रात्रौ मंगलगानवाद्यैः जागरणं कुर्यात्। यः भक्त्या जागरणे विष्णोर्गानं करोति, स शतजन्मार्जितपापपुञ्जात् मुच्यते। विष्णोः जागरणे गीतनृत्यादिकं कुर्वन् उत्सवविनोदनं च दर्शयेत्। वासुदेवस्य पुरतः हरिजागरणरात्रौ विष्णुकथां पठन्, वैष्णवान् तोषयेत्। वाद्यैर्मुखेन वाचनं च यः कुर्यात्, स सर्वेण भावेन हरिजागरणं कुर्वन्। एवं प्रतिदिनं तस्य पुण्यं दशकोटितीर्थयात्राफलं समाख्यातम्। ततः पौर्णमास्यां स्वपत्नी सहितः श्रेष्ठब्राह्मणान् आह्वयेत्—त्रिंशत् वा अधिकान्, यथाशक्ति। तदा वरदानानन्तरं विष्णुः मत्स्यावतारं प्राप। तस्मिन्नहनि यद्दत्तं हुतं जपितं वा, तदक्षयफलदं स्मृतम्। तस्मात् व्रती क्षीरपायसाद्यैः ब्राह्मणान् तर्पयेत्। ततः द्वाभ्यां चमसाभ्यां तिलक्षीरपायसं देवेशाय तथा अन्यदेवताभ्यः पृथक् निवेदयेत्। यथाशक्ति दानानि दत्त्वा तान् प्रणम्य, पुनः देवेशं देवान् तुलसीं च पूजयेत्। ततः तत्र गौरवर्णां गाम्, व्रतोपदेशकं गुरुं वस्त्राभरणादिभिः पूजयेत्। तं गुरुम् पत्नी सहितं पूजयित्वा, गाम् दद्यात्—‘भगवन्, तव प्रसादेन मयि देवः प्रीयताम्।’ ‘एतेन व्रतेन सप्तजन्मकृतं यत्पापं, तत्सर्वं नश्यतु, कुलं च स्थिरं भवतु।’ ‘मम पूजया सर्वे अभिलाषाः सिध्यन्तु, देहान्ते विष्णोः दुर्लभं धाम प्राप्नुयाम्।’ एवं ब्राह्मणान् पूजयित्वा तुष्ट्वा विसर्जयेत्। ततः व्रती सखिभिः गुरुणा च सह स्वयं तदन्नं भुञ्जीत। एष कार्तिके वा तपसि वा विधानम्। यः सम्यक् कार्तिकव्रतम् आचरति, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णुसायुज्यं प्राप्नोति। सर्वव्रततीर्थदानानां फलं यत्, तदिदं दशगुणं भवति। धन्यास्ते पुण्यशीलाः सर्वकामसमृद्धयः, ये कार्तिकव्रते विष्णुभक्ताः। यस्मिन् व्रतेन पापानि देहे स्थितानि भीत्यान्यत्र गन्तुमिच्छन्ति। ये भक्ताः ऊर्जाव्रतविधानं शृण्वन्ति पठन्ति वा, ते सम्यक् व्रताचरणेन सर्वफललाभं पापक्षयञ्च प्राप्नुवन्ति। एवं कार्तिकमाहात्म्ये श्रीकृष्णसत्यभामासंवादे संवापनवर्णनं नाम पञ्चनवतितमं अध्यायः समाप्तः। ततः पृथुः उवाच—“भगवन्, यद्विस्तरशो ऊर्जाव्रतं त्वया उक्तं, विशेषतः तुलसीमूले विष्णुपूजा यथा निर्दिष्टा, तस्य माहात्म्यं चोत्पत्तिं च वक्तुमिच्छामि। कथं सा तुलसी विष्णोः सर्वदेवाधिपतेः शार्ङ्गिणः प्रिया जाता? कथं सा जाताऽभूत्, कुत्र वा, नरद? एतद् संक्षेपेण ब्रूहि, त्वं हि सर्वज्ञो मम मन्यसे।” नारद उवाच—“पूर्वं कदाचित् रुद्रेण समुद्रतनयासुरपतिः हतः। तदा ब्रह्ममुख्यैः सुरैः रुद्रः प्रणम्याभाषत। तस्य माहात्म्यं तुलस्याश्च उत्पत्तिं च शृणु राजन्, प्रवक्ष्यामि।