पापात्मा सन् अपि सौम्यरूपधारी, दिव्याभरणवस्त्रैः भूषितः, स महाशिवेन—गिरीशेन—परमानन्देन महासुरत्वे भ्रमितः समालिङ्गितः। तं पर्वतदुहितरं सम्पूर्णाङ्गलक्षणयुक्तां मन्यमानः स भगवान् पप्रच्छ—"हे पार्वति, ते स्वभावः सत्यम् आहोस्विद् कृत्रिमः? त्वं मम मनोऽभिलाषं ज्ञात्वा अत्र आगता; त्वया विना मम निकेतनं त्रयः च लोकाः शून्याः इव। त्वं स्नेहपूर्वकम् आगता, एष एव योग्यः व्यवहारः।" एवं गिरीशेन उक्ते, दानवराजः मन्दस्मितेन प्रत्युवाच। स किञ्चित् चिह्नैः तं त्रिपुरारिं विज्ञाय उवाच—"हिमाचलं प्रति कामेन प्रेरितः वरप्राप्त्यर्थं तपसा आगतः। तत्र मेना नाम स्त्री मम कामवस्तु अभवत्, तस्मात् तव समीपम् आगतः।" इति श्रुत्वा शङ्करस्य सन्देहः अभवत्, स मनसि विचिन्तयामास। हृदयं संयम्य, देवः सस्मितं वदनं कृत्वा, तस्याः कोपं दृढनिश्चयञ्च अवलोक्य, विचिन्तयामास—"इयं कामाभिलाषिणी अप्राप्तकामना इह आगता—किमर्थम्?" इति। तदा हरः तस्याः वामभागे कर्णिकामण्डलरूपं कटिस्थलपद्मचिह्नं न अपश्यत्। तदा पिनाकपाणिः देवः ताम् असुराङ्गनां रूपवतीं विज्ञाय, स्वज्ञानं गुह्यं कृत्वा, लिङ्गदन्तायुधं गृहित्वा तं दानवं निर्जघान। तदा वीर्यशाली द्वारपालः तद्वृत्तान्तं न ज्ञातवान्, स्त्रीरूपिणं सौरभ्यपुष्पगन्धिनं दानवराजं दृष्ट्वा। तत्क्षणं मारुतदूतात् श्रुत्वा, हिमगिरिदुहिता कोपात् रक्तलोचना अभवत्। सा स्वपुत्रं विराकं दुःखितहृदयं दृष्ट्वा, देवी उवाच—"त्वं मातरं मां स्नेहवशीकृत्य त्यक्तवान्, अतः शंकरस्य रहस्यकर्मणि स्त्रीणां अवसरः सम्पादितः; तस्मात् त्वं मनुष्येषु कठोरः, जडः, हृदयहीनश्च।" "एकः गणेशसदृशः शिलाखण्डः तव पुत्रस्नेहानुकूला माता भविष्यति; एषः प्रसिद्धः शकुनः। सन्देहः नास्ति यः सृष्ट्यादौ सा 'विचित्रा' इति ख्याता भविष्यति।" एवं पर्वतदुहितर्याः शापः निवृत्तः, तस्या मुखात् कोपः सिंहरूपेण निर्गतः—स बलशाली, विकटमुखः, जटाजूटयुक्तः। तस्य पुच्छं उन्नतम्, मुखं विकराळं, दीर्घदंष्ट्रं, विवृतजिह्वं, क्षीणोदराद्यङ्गं च। तदा देवी तस्य मुखस्य पुरतः स्थितवती; तस्याः भावनां ज्ञात्वा, पुण्यात्मा चतुर्मुखः ब्रह्मा समागतः, तस्याः आश्रमं, श्रीनिवासं, आगत्य, गिरीजां स्पष्टवाक्यैः उवाच। "किम् पुनः प्रार्थयसि? किम् अप्राप्यमस्ति यत् दातुं शक्नोमि? मम आज्ञया एषा कठोरतपः त्यज।" एवं श्रुत्वा, गिरीजा, गुरुश्रद्धया संयता, स्वाभिलाषं सूचयन्ती वाक्यम् उक्तवती—"कठिनतपसा मया पतिः शंकरः प्राप्तः; स मां 'कृष्णवर्णा' इति गुह्ये बहुशः उक्तवान्। अतः अहं सुवर्णवर्णा नाम्ना भविष्यामि इच्छामि; पतौ विषरहितां तनुं च कामये।" सर्वलोकनाथः तस्याः वचनं श्रुत्वा, "एवं भवतु," इति उक्त्वा, "पुनः त्वं पतिसंयुक्ता अर्धाङ्गिनी भविष्यसि।" तदा सा कृष्णवर्णां त्वचं नीलोत्पलसदृशीं त्यक्तवती; सा त्वक् भीमारूपिणी, घण्टापाणिः, त्रिनेत्रा अभवत्। सा नानाविधाभरणैः भूषिता, पीतवासाः आसित्। तदा ब्रह्मा नीलोत्पलप्रभया देवीम् उवाच—"रात्रौ मम आज्ञया पर्वतधूलिसंस्पर्शं त्वया प्राप्तम्; त्वं स्वकार्यं साधितवती, विशेषांशरूपे स्थितासि।" "एषः सिंहः, देवीकोपसंभूतः, तव वाहनं भविष्यति, तव ध्वजे स्थास्यति।" "विन्ध्याचलं गच्छ; तत्र देवकार्यं करिष्यसि। अयं यक्षः पाञ्चालो नाम, यक्षराजस्य पदानुगः। त्वं शतशक्तियुक्तं सेवकं लब्धवती; इति उक्त्वा, कौशिकी देवी विन्ध्याचलं गतवती।" उमा, स्वसंकल्पसिद्ध्यर्थं, पर्वतराजस्य समीपं जगाम; सा द्वारदेशे प्रविशन्ती, स आदरात् तां प्रत्यगृह्णात्। द्वारपालकः वीरकः, स्वर्णदण्डं लतान्वितं धारयन्, देवीं रुद्ध्वा, कोपात्, अपसदृशरूपिणीं इति उक्त्वा, उवाच—"त्वं अत्र किमर्थम्? शीघ्रं गच्छ, अन्यथा ग्रसिता भविष्यसि। असौ दानवः देवीरूपेण देवमोहाय आगतः।" "स प्रविष्टः, दृष्टः न अभवत्, देवेन हतः च। तस्य वधसमये, अहं क्रुद्धेन नीलकण्ठेन आज्ञापितः।" "द्वारे तव प्रमादं दृष्ट्वा, अनन्तसंख्ये वर्षे द्वारपालत्वं न लप्स्यसे। अतः अत्र प्रवेशं न दास्यामि; शीघ्रं गच्छ, पर्वतदुहितरं मातरं स्नेहपूर्णां विना।" "अन्यास्त्री पद्मलोचना, तस्या विना, प्रवेशं न लप्स्यति।" इति उक्त्वा, देवी मनसि चिन्तयामास—"सा न स्त्री, न दानवी, यथा मारुतेन उक्तम्; वीरकः मया व्यर्थं शप्तः, क्रोधवशात्।" "मूढकर्माणि क्रोधसमन्वितैः जनैः कृतानि दृश्यन्ते; क्रोधेन यशः नश्यति, क्रोधः स्थितिं विनाशयति।