हेतुना तव दुष्टजनसंसर्गात् सर्वमिदं प्राप्तं—नानारूपता सर्पेभ्यः, भस्मनः स्निग्धता, चित्तेऽनुरागाभावश्च। चन्द्रात् हृदयमलिनता, विषात् वाक्स्कलिता—किं बहु वदामि? पर्याप्तमिदं वाक्यपरिश्रमणं तव। श्मशाने निवासात् निर्भयता, नग्नत्वात् लज्जारहितत्वं, कपालधारणात् कृपारहितत्वं, दयापि चिरात् त्वत्तो निवृत्ता। इति उक्त्वा हिमालयतनया राजगृहात् निर्गता; तस्याः निर्गमने देव्या: परिचारिकाः कलकलं चक्रुः। "कुत्र गच्छसि, अम्बे?" इति विलपन्त्यः, अश्रुपूर्णलोचना, वीरेकः पुनः तां अन्वधावत्, देवीपादौ गृहीत्वा रुद्धस्वरः शोकाकुलः। स उवाच—"अम्बे, किमिदं? कुतः त्वं दुःखिता क्रुद्धा च गच्छसि? त्वं यद्यनुरागं विना गच्छसि, अहं त्वामनुगमिष्यामि।" अन्यथा त्वया परित्यक्तः, अस्य शैलशिखरात् आत्मानं क्षिप्स्यामि। इति उक्ते, देवी दक्षिणहस्तेन तस्य मुखं प्रोत्थाप्य उवाच— "मा विषीद्, पुत्र; न ते शिखरात्पतनं न वा मया सह गमनम् उचितम्। किञ्चिदर्थं मया गन्तव्यम्—शृणु। हरिणा 'कृष्णा' इति नाम्ना संबोधिता, अहं तेन स्तम्भिता तिरस्कृता च। तस्मात् तपः करिष्यामि येन गौर्यवस्थां प्राप्नुयाम्; अयं च कामुकः देवः मम अनुपस्थितौ अन्यां स्त्रियं वेशयिष्यति। त्वं सदा द्वारं पालय, सर्वदा सन्देहान् पश्य, यथा न काचिद् स्त्री तत्र प्रविश्य हरं समीपं गच्छेत्। यदि त्वं अन्यां स्त्रीं पश्यसि, तत्क्षणात् मां सूचय; अहं यथोचितं करिष्यामि।" "एवं अस्तु," इति वीरेकः सन्दिष्टः, मातुः आज्ञां प्रीत्या स्वीकृत्य, शरीरं प्रफुल्लितं, तापं त्यक्त्वा, मातरं प्रणम्य द्वारपालनाय जगाम। तदा देवी सखीमुपससार, या मातृभूषणया शोभिता, 'कुसुमामोहिनी' नाम्नि, तस्याः पर्वतदेव्याः। सा हिमालयतनयां दृष्ट्वा, हृदयेन स्नेहपूर्णा अभवत्। "कुतः गच्छसि, कन्ये?" इति सा उन्मत्तया वाचा आलिङ्ग्य पप्रच्छ; सा च सर्वं शंकरक्रोधकारणं न्यवेदयत्। पुनः उमा, पर्वतजाया, मातृसमानां तां देवीमुवाच—"अकल्मषे, त्वं पर्वतराजदेवीत्वं सदा धारयसि। सर्वत्र तव सन्निधिः, त्वं च स्नेहशीला; अतः कर्तव्यं वक्ष्यामि, अम्बिके। परदारगमनं सदा विगृह्य, गूढं पर्वते सेवां कुरु। धनुर्धरः यदा प्रविशति, तत्क्षणं मां सूचय; ततः अहं यथोचितं व्यवस्थापयिष्यामि।" एवमुक्त्वा, सा "एवं अस्तु" इत्युक्त्वा पर्वतं गता; उमा अपि, अद्भुता पर्वतनन्दिनी, पितुः उद्यानं प्रविवेश। सा गगनं प्रविश्य, मेघसमुच्चयप्रभा, भूषणानि परित्यज्य, वल्कलानि परिधाय तस्थौ। ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्ताऽभवत्, वर्षासु जलनिवासिनी, वन्यभोजनाशिनी, कदाचिद् उपोषिता, शुष्कशय्या च। एवं घोरं तपः कुर्वती तत्र स्थितवती। एतेन समयेन, पर्वतनन्दिनीं गतां विज्ञाय, एकः बलवान् दानवः तत्र आगतः। स आन्दकस्य पुत्रः, पितुः मृत्युम् अनुस्मरन्, सर्वान् देवान् विजित्य, बकभ्राता, भीषणवीर्यः, युद्धे विशिष्टः, ‘आडि’ नाम, सदा चन्द्रशेखरस्य शत्रुः, त्रिपुरध्वंसिनः पुरीं प्राप। तत्र आगत्य, वीरेकं द्वारस्थं ददर्श; स एव पद्मजेन वरदः इति मन्यते। यदा पर्वतेश्वरः आन्धकासुरं हत्वा, स दानवशत्रुः, तदा आडिना घोरं तपः कृतम्। तदा ब्रह्मा तुष्टः सन् प्रादुरासीत्—"किं वरं वाञ्छसि, दानवश्रेष्ठ?" इति। तदा दानवः ब्रह्माणं प्राह—"मृत्युमुक्तिं वाञ्छामि।" ब्रह्मा उवाच—"जन्मिनां मृत्युमुक्तिः न सम्भवति।" "तस्मात्, देहिनां मृत्युः अनिवार्यः," इति श्रुत्वा, स दानवराजः ब्रह्माणं पुनरुवाच—"पद्मज, यदा रूपविकृतिर्द्वितीया स्यात्, तदा मृत्युः मम; अन्यथा निर्भयः स्याम्।" ब्रह्मा तुष्टः सन् उवाच—"रूपस्य द्वितीयविकृतेः सति मृत्युः ते स्यात्; अन्यथा न।" इति श्रुत्वा, दानवपुत्रः आत्मानं अमरं मन्यते। तस्मिन्नन्तरे, स्वनाशहेतुम् अनुस्मरन्, अहं वीरेकस्य दृष्टिपथं प्राप्तवान्। सर्परूपं धृत्वा, दुष्टोऽपराजितो दानवः, गणेशं विलङ्घ्य, छिद्रद्वारा प्रविष्टः। तत्र गणेेशेन अगम्य, महाऽसुरः प्रविश्य, सर्परूपं त्यक्त्वा अन्यदेहं धारयामास। तदा मोहितचित्तः, मायया एकां अद्भुतां उमारूपिणीं निर्माय, गिरिशस्य हर्षाय, सर्वाङ्गसंपूर्णां, सर्वलक्षणोपेतां, वज्रदन्तं मुखे स्थापयामास। तया तीक्ष्णाग्रया, मोहवशात्, स दानवः उमारूपं धृत्वा, गिरिशं हन्तुम् उपससार।