एवं उक्त्वा स देवः विजयाम्, पर्वततनयाया मित्रम्, हर्षेण उत्सुकाम् शीघ्रं वीरकं आनयितुं प्रेषयामास। सा विजयाः, दिवं स्पृशन्ति राजप्रासादात् शीघ्रं अवतीर्य, गणाध्यक्षं वीरकं ददर्श, यो गणसमूहमध्ये दशलक्ष्यादित्यसमप्रभः आसीत्। विजयाः तं उवाच—“आगच्छ वीरक! तव क्रीडया देव्या संतोषः जातः; सा त्वां आह्वयति। अतः शिलाखण्डं उत्सृज्य आगच्छ।” तं विजयया सह शनैः शनैः देवीसमक्षं आगच्छत्, यस्य प्रभा राजप्रासादशिखरस्थे विकसद्रक्तपद्मसमा आसीत्। समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, स्तनयोः मधुरक्षीरपूर्णयोः, गिरिजा उवाच—“बालक! एतत् ताजं क्षीरं पिब, यावत् इच्छसि तावत् पिब।” देवी स्निग्धया वाचा, मधुरया, तम् उवाच—“आगच्छ, त्वं मम पुत्रः अधुना जातः, देवदेवेन दत्तः, हे वीरक।” एवं उक्त्वा सा तं आलिंग्य, गोदाम् उपवेश्य, गण्डे चुम्बित्वा, हर्षिता शिरः घ्रात्वा, अंगानि स्पृशित्वा, स्वकृतैः दिव्याभरणैः अलंकारयामास। सा तम् घटिकाभिः, नूपुरैः, मेखलाभिः, उत्तमरत्नैः, कटकैः, महामूल्यहारैः, मृदुलैः पत्रैः, शोभनैः शुभैः कंकणैः, मन्त्रसम्भूतैः वलयैः च अलंकारयामास। शुद्धैः, बहुलैः, सुपाकैः देवद्रव्यैः तस्य शरीररक्षणं विधिवत् कृत्वा, शिरसि हरितपत्रगोरचनदीप्तिम् अभिषेक्य, तम् उवाच। “प्रिय बालक! सखिभिः सह उत्तमं क्रीडनं कुरु, परन्तु सावधानः भव; शनैः गच्छ, गह्वराणि वर्जय। पर्वतशिखरे नागमाल्यैः आक्रान्तम्, हस्तिभिः भग्नवृक्षशाखानि दृश्यन्ते। वनं मा प्रविश, गङ्गायाः जलानि विक्षुब्धानि, तत्र बहवः व्याघ्राः विचरन्ति। दुर्गेषु, कठिनेषु स्थानेषु, मनः शुद्धं धारय, वीर पुत्र, जनाः अपि जाग्रताः सन्तु। यद् इच्छितम्, शुभम्, भविष्यति, सर्वगुणसम्पन्नम्।” इति उक्त्वा देवी, बालकः क्रीडासक्तचित्तः, मातरं प्रत्युत्तरम् हसन् उवाच—“माता स्वयम् मम कंकणं रक्तबिन्दुपत्रैः अलंकृतम् कृतवती; एषा मृदुला मालिका मालतीपुष्पाणां शिरसि स्थापिता।” इति चिन्तयन्—“देवीं प्रसादयिष्यामि”—स शीघ्रं बहिः सखिभिः सह क्रीडनाय निर्गतः, दक्षिणतः पश्चिमं, पश्चिमतः उत्तरं, उत्तरतः पूर्वं गतः। सखिसमूहैः परिवृतः, पर्वतनन्दिनी मातृस्नेहवशात्, विहारिणं वीरकं वातायनजालात् बहिः दृष्ट्वा तुष्टिः अनुभूतवती। कः मूढः, अविवेकी, अल्पबुद्धिः, मांसमलमूत्रसम्भूतशरीरधारी, स्वर्गाधिपानां अन्तःपुरम्, शशिशेखराणां वासस्थानम्, द्रष्टुम् इच्छेत्? एवं लोकपालाः, स्वसैन्यैः सह, वाहनानि आरोह्य, क्षणं तत्र उक्तवन्तः—“एषः शुद्धः तीक्ष्णः खड्गः कः आनयत्? कस्यार्थं इह स्थापितः? वदत, कस्य प्रयोजनम्?” हस्तेन धारयितुं न योजनीयः; गणेषु पर्वते तस्य भीमास्त्रस्य कार्यं नास्ति। एषा पाशः; कः बन्धनीयः? लोकपालानुगाः व्यर्थं मा कार्यं कुरु; स्थिता भवत। इति उक्त्वा, तं वीरकं देवैः सह रक्षकं दृष्ट्वा, देवी उवाच—“वने, पर्वते, गुहाद्वारे, अग्निशालापादे वा, भूतपालाः स्थिताः सन्तु।” स जलप्रपातेषु, पुष्पपूर्णतालेषु मा पततु; पर्वतगहनानि मा प्रविशतु; वातवेगेन मा विक्षिप्यताम्; इच्छितानुसारं रक्ष्यः। मन्दरस्य सुवर्णशिलासु, यत्र भूमिः सुवर्णरजःपुंजैः रञ्जिता, सुरविहिते वने, स सर्वसंपद्रूपः तत्र शोभायमानः आसीत्। मन्दरस्यान्तरवर्तिनि रम्ये सरसि, मालतीकिंशुकमृदुलपल्लवपद्मसम्भृतायाम्, सिद्धाङ्गनाः, विस्तीर्णनेत्राः, तस्य रूपरसं पिबन्त्यः स्थिताः। पर्वततनया पुत्रस्नेहेन तं स्मरन्ती, निमिषान्तरस्य सुखमुपलभ्य, वीरकः तस्य पुण्यक्षणं लब्ध्वा, अस्मिन जन्मनि पुत्रः अभवत्। क्रीडासक्तः सदा न तृप्तः; तस्य प्रत्येकं क्षणं दर्शनसुखेन, दिव्यगीतानां आनंदेन, सखिविलासानां नृत्येन पूर्णम् आसीत्। सिंहनादनिर्घोषितेषु पर्वतगुहासु, दीप्तरत्नभूषितेषु, महाशालवृक्षसाक्षिकेषु, तमालपुष्पगुच्छचिह्नितवृक्षेषु, मृगमृदुलविहारस्थलेषु, स दृष्टः। शुद्धे सलिले, पद्मं निरीक्ष्य, मातुर्गोदाम्, निर्मलः, क्रीडन्, बाल्यसुखम् विस्तारयन्, गणेशः, गणाधिपः, देवानां मुदानायकः आसीत्। वनान्तरे, विद्याधरैः गुणगानैः, स पिनाकपाणिवत् शिवः, क्रीडया विचरन्, गोकुलैः सह लोकम् उज्ज्वलयन्, सूर्यास्तमये पर्यन्तम्। ततः सूर्यास्ते, पर्वतं दूरस्थं कृत्वा, हृदयमध्ये दीप्तिम् दर्शयन्, स्थिरमित्रत्वम् प्रकटयामास। ब्राह्मणैः सदा पूजितः, विघनसपुत्रः, सूर्यस्य मेरुशिखरे अस्तमानं न सहायम् अकरोत्। जनानां मध्ये एषा व्यवस्था—सूर्यः दिनानुगमनं कृत्वा, स्वजनान् तृप्तिं यच्छति, अधः गच्छन्। ऋषयः सन्ध्योपासनायाः हस्तान् अञ्जलिं कृत्वा, सूर्यं यावत् शक्यं पश्यन्ति, शीघ्रं तं तापात् निग्रहीतुं आवश्यकम्। ततः शनैः रात्र्यन्धकारः जगति व्याप्तः, मनसि कुटिलहृदयमलवत् कलुषता उत्पन्ना। शय्यायाम्, यस्य पार्श्वे दीप्तनागमणिशिरोमणिभिः दीप्यमानः, उपरि चन्द्रमणिमयच्छत्रैः, दिव्यवस्त्रैः आवृतः, स शयनम्। विविधरत्नदीप्त्या, इन्द्रधनुष्सदृशया, रत्नमालानां, मुक्ताहाराणां शोभया अलंकृतः। रम्यं मृदुलं क्रीडाच्छत्रं आकाशं आवृत्य, मन्दरः शनैः चलन्, पर्वततनयया सह गतः। तत्र पर्वतनन्दिनी, तस्य ग्रीवायां बाहुं आवेष्ट्य स्थितवती; शशिशेखरः, श्वेतप्रभया पूर्णदृष्टिः, तत्र स्थितः। गिरिजा श्यामलोचनया, नीलपद्मवर्णया, रात्र्या सह मिश्रिता, अतीव दीप्तिमती अभवत्। ततः देवः, क्रीडाकलासम्पन्नः, तां सम्बोधितवान्। शर्वः उवाच—“हे सुकुमारी! मम शरीरे श्वेतप्रभा दीप्तिमती दृश्यते; किम् एषा श्वेतसर्पः, शुद्धः, चन्दनानुलेपितबाहुम् आवेष्ट्य स्थितः? चन्द्रप्रभया स्नातः, रक्तवस्त्रधारी, अथवा शुक्लपक्षे रात्रिः, मम दृष्टिदोषं ददाति?