शिवः देवीं सुन्दराङ्गीं प्रीत्या प्रोवाच— “अहं सदा तेषां पर्वतस्थगणानां प्रियाणां पृथक् स्थितः सन् अपि, तेषु कदापि न पृथग्भवामि।” तस्य वचनेन विस्मिता देवी तं त्यक्त्वा सशङ्का साकूतमिव मुखेन सवात्सल्यं विंदुरूपद्वारं समुपेत्य बहिः पश्यन्ती तस्थौ। सा तत्र दृष्टवती— केचन कृशाः, केचन दीर्घाः, केचन ह्रस्वाः, केचन स्थूलाः, केचन महोदराः, केचन व्याघ्रमुखाः, केचन मेषाजवदनाः। केचित् बहुविधजीवस्वरूपिणः, ज्वलन्मुखाः, कृष्णपीतवर्णाः, सौम्यरौद्राः, सस्मितमुखाः, सदा कृष्णपीतजटिलाः। केचित् नानाविहङ्गमुखाः, केचित् देवमुखाः, केचित् कौशेयचर्माम्बरधारिणः, केचित् नग्ना विकृतदेहाः। केचित् गवां कर्णिनः, केचित् गजकर्णिनः, बहुमुखदृष्ट्योदराः, बहुपादबाहवः, नानाविधायुधधारिणः। ते पुष्पैः विविधैः भूषिताः, नानारौद्ररूपाः, बहुधारिणः कवचानि विभूषिताः। अद्भुतयानारूढाः, दिव्यरूपिणः, आकाशमार्गगामिनः, वीणास्वरैः व्यञ्जिताः, विविधनृत्यस्थितयः। तान् गणान् दृष्ट्वा देवी शङ्करं प्राह— “कति गणेशाः? केषां नामानि? का च तेषां प्रकृतिः? पृथक् पृथक् तान् गणान् वद,” इति। शङ्करः उवाच— “ते कोट्यः कोटिशः संख्याताः, नानाकर्मवीर्यप्रसिद्धाः। सर्वं जगत् एतेषां भीमबलिनां गणैः पूरितम्— तीर्थेषु, मार्गेषु, भग्नोद्यानगृहेषु च। ते निशाचरबालविह्वलदेहेषु प्रमुदिताः प्रविशन्ति, नानाविधान्नान्युपभुञ्जते। केचन ऊष्मपायिनः, केचन फेनपायिनः, केचन धूमपायिनः, केचन मधुपायिनः; केचन वसाप्राशिनः, केचन रक्तपायिनः, केचन सर्वभक्षिणः, केचन किञ्चित् न खादन्ति। केचन देवबलिप्राशिनः, केचन तपस्व्याशिनः, केचन नानावाद्यप्रियः; यतः अनन्ताः, तेषां गणानां पृथग्वर्णनं न शक्यते।” तदा देवी पुनः पप्रच्छ— “एष कः गणनाथः? गजचर्माम्बरधरः, शुद्धदेहः, मुञ्जसूत्रविभूषितः, रक्ताङ्कितमुखः, चपलः; कन्दुकमालाविलसितः, श्यामभ्रमरमाल्यधारी, शिलाखण्डवहः, कांस्यतालवादनः। एष कः किन्नरानुगतः, गणगीतश्रवणप्रियः?” शर्वः उवाच— “एष वीरकः, देवि, सदा मम हृदयप्रियः, अद्भुतगुणसम्पन्नः, गणनाथः, गणैः पूजितः।” देवी प्रोवाच— “नगरान्तक, मम चिरकालं पुत्रकामना अभूत्। कदा अहं तादृशं पुत्रं पश्येयम्, यः हर्षदायकः?” शर्वः उवाच— “एष एव तव पुत्रो भविष्यति, नेत्रानन्ददायकः; त्वया मातृभावेन वीरकोऽपि सम्पूर्णः भविष्यति, सुलोचने।” एवं उक्त्वा स भगवान् हर्षोन्मत्तां विजयां, पार्वत्याः सखीमाशु वीरकं आनयितुं प्रेषयामास। सा सुरालयस्य व्योमस्पृष्टस्य शीघ्रं विनिःसृत्य, गणपतिं तं, कोटिसूर्यसमप्रभं, गणमध्ये विराजमानम् अपश्यत्। विजयाऽब्रवीत्— “आगच्छ वीरक! तव क्रीडया देवी प्रीता; सा त्वां आह्वयति— तस्मात् शिलाखण्डं त्यक्त्वा आगच्छ।” स विजयया सह शनैः देवीसमक्षं जगाम, तस्य प्रभा राजतनलिनसमुद्भूतारुणोत्पलसदृशी आसीत्। तमुपसर्पन्तं दृष्ट्वा, स्नेहमज्जितस्तन्यपूर्णस्तना गिरिजा प्रोवाच— “मम शिशो, इदानीं स्रवन्मधुरं स्तन्यं पिब, यथेष्टं पिब।” सा सस्नेहं मधुरया वाचा तम् आह— “आगच्छ, त्वं अद्यैव मम पुत्रः जातः, देवेशेन दत्तः, वीरक!” एवं उक्त्वा तं स्नेहात् आङ्के निधाय, गण्डे चुम्बित्वा, शिरसि सौरभं घ्रात्वा, अङ्गानि परिष्वज्य, स्वयमेव दिव्याभरणैः अलङ्कृतवती। तं घण्टानूपूरहारैः, उत्तमैः मणिभिः, बहुमूल्यकङ्कणैः, मृदुलपत्रैः, शुभलक्ष्मणैः, दिव्यविद्योपनताङ्गदैः भूषयामास। शुद्धैः बहुभिः सुस्थितैः द्रव्यैः तस्य शारीररक्षणं कृतवती; शिरसि माल्यं निधाय, गोरचनपट्टैः नवपत्रैश्च शोभमानं तम् इदं वचः उवाच— “वत्स, स्वैर्भिः सह क्रीड, परं सावधानः भूत्वा; शनैः गच्छ, कन्दरान् परिहृत्य। पर्वतशिखरेषु नागमाल्यसमाकीर्णेषु, गजैः भग्नशाखिषु वृक्षेषु च, अपस्मृतिः मा भूत्वा। न गङ्गाजलप्रवाहक्लेशयुक्ते वनप्रदेशे प्रविश, न बहुव्याघ्रसेविते स्थले; विषमेषु स्थानेषु शुद्धचित्तः भव, प्रजाः अपि सतर्काः स्युः। यत् तव भविष्यति शुभं, तद् अवश्यमेव सम्पद्यते, सर्वगुणसम्पन्नम्।” एवं मातृवचनेन, क्रीडारसासक्तचित्तः बालः हसन्न् उत्तरं ददौ— “माता स्वयमेतत् कङ्कणं मे निर्मितवती, रक्तबिन्दुपत्रैः शोभितम्; एषा च जुईकुसुममाला, सुशोभिता, शिरसि निधाय दत्ता।” इति मनसि चिन्तयन्— “देवीं तोषयिष्यामि” इति, स शीघ्रं स्वगणैः सह क्रीडायै बहिरगच्छत्, दक्षिणतः पश्चिमं, पश्चिमतः उत्तरं, उत्तरतः पूर्वं गच्छन्। सुप्रियेभिः परिवृतः स वीरकः पूर्यां दिशि गच्छन्, हिमगिरिसुतां मातरं मातृस्नेहपूर्णां, सः बालकः क्रीडन् जालकद्वारात् निरीक्षन्ती अपश्यत्। “कः मूढधीः, मलमूत्रमांससंयुक्तदेहधारी, स्वर्गनाथानां रहस्यगृहम् इच्छेत् द्रष्टुम्, यत्र शशाङ्कशेखराः निवसन्ति?” इति। एवं तेषां वाहनारूढानां लोकपालानां गणैः सह क्षणमिव उक्तम्— “एष खड्गः शुद्धः तीक्ष्णश्च, कः अत्र आनयत्? कस्य कृते अयं? हस्तेन न धार्यः; किं वदामः? गणेषु पर्वते तादृशस्यास्त्रस्य कार्यं नास्ति। अत्र पाशः; कः बन्धनीयः? विफलं मा कुरुत; स्थीयताम्।” इति। एवं वदन्तः तं वीरकं रक्षकं देवैः सह निरीक्ष्य देवी उवाच— “वने, पर्वते, गुहाद्वारे, वह्निशालापादे वा, प्राणिनां रक्षकाः सदा तिष्ठन्तु। स बालः न जलप्रपातेषु, न पुष्पसरोवरान्तिके, न घनद्रुमेषु, न वातवेगे पततु; इच्छया संरक्ष्यताम्।” एवं हिमगिरिसुता, महेश्वरः च, गणाः च, स्नेहपूर्णमिदं चरित्रं समपद्यन्त।