शिवः वायुवेगेन वृषभमारुह्य मन्दरपर्वतं अगच्छत्। तदनन्तरं नीललोहितः भगवन् उमया सह तस्मात् पर्वतात् निर्गतः। पर्वतः तस्य आगमनात् प्रमुदितः स्थित्वा सुखं अनुभवन् आसीत्। यत्र प्रियया स्वजनैः सह गच्छति, तत्र कस्य मनः असंयतः न भवति इह लोके? विशेषतः कन्यायाः पितृगृहे रम्येषु उद्यानेषु गुह्येषु वनान्तरेषु। शिवः भगायाः नेत्रघ्नः देवीं हृदयेन गाढं समर्प्य तया सह रमणीयं कालं यापयामास। दीर्घकालानन्तरं पर्वतानन्दिनी पुत्रणा नाम्ना कन्या प्रकटिता। सा स्वसखीभिः सह कृत्रिमपुत्रकैः क्रीडन्ती, एकदा सुगन्धिततैलं शरीरं अभिषिञ्चत्। तस्याः शरीरं रजसा पूर्णं, तेन चूर्णेन तं मर्दित्वा, तत् लेपं गृहित्वा द्वीपमुखं पुरुषं निर्मितवती। देवी क्रीडायाम् एकं पुरुषं निर्माय जलमध्ये स्थापयामास। गङ्गातटे शिवसख्यया सह तत्र महाकायः पुरुषः उत्पन्नः। स महाकायः जगत् व्याप्य स्थितः। देवी तं पुत्रं इति सम्बोधयामास, जाह्नवी अपि तं पुत्रं इत्युक्तवती। देवाः तं गाङ्गेयम् गजमुखम् पूजितवन्तः, ब्रह्मा तस्य विघ्ननायकानां अधिपत्यं दत्तवान्। पुनः क्रीडायाम् शुभवर्णा देवी वृक्षं निर्मितवती। शुभमुखी अशोकस्य रम्यं अंकुरं उत्पादितवती। सा तं वृक्षं पूजायाः विधिना, बृहस्पतिः अन्यैः पुरोहितैः सह, देवतानां गृहपुरोहितैः, पोषयामास। ततः देवास्समवेताः देवीं इदं वचनं ऊचुः— "मार्गः दर्शितः, अधुना त्वं ध्वजं स्थापयितुम् अर्हसि।" "किं फलम् आगच्छति, हे देवि, एतेषु कल्पितपुत्रवृक्षेषु?" इति पृष्टा सा, हर्षपूर्णशरीरा, शुभतमं वचनम् ऊचुः— "यः ग्रामे निर्जले कूपं निर्मापयति, तस्य प्रत्येकं जलबिन्दुं प्रति एकवर्षं स्वर्गे वासः।" "दशकूपस्य तुल्यं एकं तडागम्, दशतडागस्य तुल्यं एकं सरः, दशसरस्य तुल्या एकं कन्या, दशकन्यायाः तुल्यः एकः वृक्षः।" "एषः शुभः ध्वजः लोके स्थापितः।" एवं उक्ते, ब्रह्मणः नेतृत्वे बृहस्पतिः ब्राह्मणाः भगवतीं भवानीं पूज्य स्वगृहं प्रत्यागच्छन्। तेषां गमनानन्तरं, शंकरः पर्वतानन्दिनीं हस्ते गृहित्वा स्वगृहं न प्रतिगच्छत्। सः रम्यं प्रासादं प्रविष्टवान्, यत्र स्तम्भयुक्तानि शिखरद्वाराणि, मनःहरं। तत्र मुक्तामालाविलम्बितं, पुष्पमालाभिः कुटिलं, सुगन्धितवारेण सम्यक् प्रक्षालितं, क्रीडागृहं तयोः मनः आक्रष्टम्। तत्र पुष्पगन्धेन व्यापितं, मदान्धभृङ्गनिनादेन पूर्णम्, किन्नरगीतगुञ्जितायमानपर्वतभित्तिषु। तत्र उत्तमधूपगन्धेन पूर्णम्, मनसः अतीन्द्रियं, सर्वतः क्रीडतीभिः मयूर्यः शीघ्रं गताभिः स्त्रियः च। तत्र स्फटिकस्तम्भद्वाराणि, हंसगणैः विनिर्दिष्टानि, निर्मलानि, किन्नरैः नित्यं समावृतानि, कोलाहलरहितानि। तत्र पद्मरागमणिमयभित्तिषु शुकाः दृश्यन्ते, मुक्ताफलानि तत्र प्रतिबिम्बितानि, विविधरूपाणि इव दृश्यन्ते। तत्र भगवन् स्वप्रियया सह नीलमणिसदृशे भूमौ स्थित्वा क्रीडितुम् आरभत। तयोः रूपाणि सौहार्देन संयुक्तानि, क्रीडारसेन प्रमोदितानि, तत्र देवी शंकरः तदा क्रीडितवन्तौ। तदाञ्च महाशब्दः उत्पन्नः, पतितवस्त्रसदृशः दृश्यः। तं श्रुत्वा देवी जिज्ञासया शंकरं पप्रच्छ— "किमिदम्?" सा विस्मयेन देवश्रेष्ठं हरं पप्रच्छ। देवः प्रत्युवाच— "हे शुद्धस्मिते, पूर्वं त्वं एतत् न दृष्टवती।" "एते मम प्रियाः गणेशाः, नित्यं पर्वते क्रीडन्ति। तपसा, ब्रह्मचर्येण, नाम्ना, तीर्थसेवया। येन पूर्वं अहं तुष्टः— एते उत्तमपुरुषाः, मम समीपं आगताः, मम हृदये प्रियाः, हे शुभमुखि।" "स्वेच्छया रूपाणि धृत्वा, महोत्साहयुक्ताः, महान् गुणरूपसम्पन्नाः, तेषां कर्मणा अहं बलविस्मितः।" "ते ब्रह्मा, चन्द्रः, इन्द्रः, गन्धर्वाः, किन्नराः, महाभोगिनः सह, अस्य जगतः साम्यं, सृष्टिं, संहारं कर्तुं समर्थाः।" "अहं तेषां नित्यं पृथक्, हे सुन्दराङ्गि, किन्तु एते पर्वते क्रीडन्तः प्रियजनाः, मम न कदाचित् वियोगः।" एवं उक्ता देवी विस्मयपूर्णा तं विहाय, झषपृष्ठं गत्वा, विस्मितवदना बहिः अपश्यत्। सा तान् अपश्यत्— केचन कृशाः, केचन दीर्घाः, केचन ह्रस्वाः, केचन स्थूलाः, केचन महोदराः, केचन व्याघ्रमुखाः, अन्ये मेषाजरूपाः। नानाप्राणिरूपयुक्ताः, ज्वलन्मुखाः, कृष्णपिङ्गलाः, सौम्याः, उग्राः, स्मितवदनाः, नित्यं कृष्णपिङ्गलजटिलाः। नानापक्षिमुखयुक्ताः, नानादेवमुखाः, केचन पाटवस्त्रधारिणः, केचन पश्चर्मवस्त्रधारिणः, अन्ये नग्नाः विकृताः। गोकर्णाः, गजकर्णाः, बहुमुखाः, बहुनेत्राः, बहुशरीराः, बहुपादाः, बहुहस्ताः, नानादिव्यायुधधारिणः। नानापुष्पाभरणयुक्ताः, नानारौद्राः, उग्राः, नानायुधधारिणः, नानावर्माभूषिताः। अद्भुतवाहनारूढाः, दिव्यरूपधारिणः, आकाशमार्गगामिनः, वीणानिनादयुक्ताः, नानृत्यरूपाः। तान् गणान् दृष्ट्वा देवी शंकरं अपृच्छत्— "कति गणेशाः, किम् नामानि, कियद्रूपाः?" "प्रत्येकं पृथक् विस्तरेण कथय।" शंकरः उवाच— "ते कोट्यः कोट्यः गणनायाः, विविधकर्मवीर्यप्रसिद्धाः।" एवं पर्वते क्रीडन्ति गणेशाः, शिवः देवी च तेषां संनिधौ रममाणौ, देवी तान् अद्भुतरूपाणि गणेशान् दृष्ट्वा विस्मितवती।