एकदा, सर्वात्मना तन्मयी भूः देवी वरुणश्च स्वयम्, रत्नमयैः भूषणैः सुसज्जितैः सनाथौ, तत्र समुपस्थितवन्तौ। तत्र नानाविधानि चित्तहारिणि रत्नमयपुष्पाणि अपि समुपनिन्युः। सर्वज्ञः प्रजापतिः प्रभुः, तैः भूषणैः विराजमानः, तत्र स्थितवान्। अग्निः अपि दिव्यानि सुवर्णमयानि शुद्धानि भूषणानि सस्नेहम् उपाहरत्। तदा सुमधुरगन्धवायुः सुखस्पर्शः भगवतः कृते समुच्छ्वसितः। इन्द्रः शतक्रतुः चन्द्रकान्तिसमप्रभं छत्रं हर्षस्मितमुखः समुत्तोल्य स्थितवान्। वज्रधारी स इन्द्रः प्रमुदितः सुषोभितः बाहुभ्यां तत् छत्रं समुत्तोल्य तस्थौ। तत्र गन्धर्वश्रेष्ठाः गीतानि जगुः, अप्सरसां गणाः नृत्यं चकारुः। गन्धर्वकिन्नराः अतिमधुरं वाद्यं गायनं च अकुर्वन्। तत्र किञ्चित्कालं ऋतवः अपि गायन्तः नृत्यन्तश्च दृष्टाः। तदा कम्पमानः हिमाचलः तेन तेषां समूहैः स्थितः। अनन्तरं सृष्टिकर्ता ब्रह्मा, विश्वनिधाता विष्णुः, भगचक्षुःहरश्च, क्रमशः उपविवेशुः। पर्वतराजात् अर्घ्यं प्राप्य, विधिवत् भार्यया सह विवाहकर्म चकार, देवानां गणैः सन्तोषितः। तत्र पुरीदाहकः भगवाँस्तया सह रात्रिं व्यतीतवान्। प्रभाते गन्धर्वगीतैः अप्सरःनृत्यैः च, सुरासुरस्तुतिभिः, प्रबुद्धः प्राज्ञपतिः हिमगिरिपतिं भार्यया सह संबोधितवान्। ततः स नीललोहितः उमया सह वायुगमनेन वृषे आरूढः मन्दरगिरिं गतवान्। भगवतः स उमया सह गमनानन्तरं पर्वतः हर्षानुभूतिः प्राप्तवान्। यत्र प्रियं स्वजनैः सह गच्छति तत्र कस्य मनः असंयतं न भवति? विशेषतः कन्यायाः पितृगृहे रम्ये कानने वा विविक्ते वनान्तरे च। तदा भगचक्षुःहरः भगवत्याः प्रति गाढं प्रेम्णा संयुक्तः तया सह रमणीयं कालं निनाय। कालेन पर्वतानन्दिनी कन्या पुत्रणा नाम जाता। सा सखीभिः सह कृतकबालकैः क्रीडन्ती कदाचित् गन्धद्रव्यैः तनुं अभ्यज्यत्। तस्याः तनुः धूलिसंपूर्णा सन्, सा चूर्णैः मर्दयित्वा, तस्यैव लेपं गृहित्वा गजाननं पुरुषं निर्माय जलस्थं कृतवती। गङ्गातटे सखीशिवेन सह सा देवी तत्र क्रीडन्ती महान् पुरुषः उत्पन्नः। स महाकायः तदा लोकं व्याप्य स्थितः। देवी तम् 'पुत्र' इति व्याहरत्, जाह्नवी अपि तम् 'पुत्र' इति सम्बोधितवती। देवाः तम् गाङ्गेयगजाननं पूजयामासुः। ब्रह्मा च तस्मै विघ्नाध्यक्षत्वं दत्तवान्। पुनः क्रीडन्त्या रम्यवर्णया देव्या वृक्षः निर्मितः। शुभानना सा रमणीयं अशोकशाखां प्रावर्तयत्। सा तं वृक्षं बृहस्पतिप्रमुखैः देवगृह्याग्निभिः सह, विधिवद् संस्कारैः पुष्टवती। अथ संमिलिताः देवाः तां देवीं प्रोचुः— 'पन्थानं दर्शितं, अधुना ध्वजः स्थाप्यः।' 'इमे कल्पितवृक्षपुत्राः कथं फलदाः स्युः?' इति पृष्टा सा हृष्टदेहा शुभवाक्यं प्राह— 'यः कश्चित् अनावृष्टिग्रामे कूपं निर्मापयति, तत्र प्रत्येकं जलबिन्दुं प्रति संवत्सरं स्वर्गे वसति।' 'दशकूपसमो वापी, दशवाप्याः समुद्रः, दशसरोवरसमाः कन्या, दशकन्यासमः वृक्षः।' 'एष धर्मध्वजः लोके प्रतिष्ठितः।' इति उक्ते ब्राह्मणाः बृहस्पतिप्रमुखाः, भवानीं मातरं पूजयित्वा, स्वगृहाणि गताः। तदनन्तरं शंकरः पार्वत्या सह तस्याः हस्तं गृहित्वा स्वालयं न प्रत्यागच्छत्, किं तु रम्यशिखरद्वारयुक्तं प्रासादं प्रविवेश। सः प्रासादः मुक्ताहारलम्बितैः, पुष्पमालाभिः साकुलैः, सुरभिस्नानैः सम्यक् शुद्धः, तयोः मनः हरति स्म। पुष्पगन्धैः व्याप्तः, मदविहगध्वनिभिः पूर्णः, किन्नरगायनप्रतिध्वनिभिः भित्तिषु स्फुटितः। सुगन्धधूपगन्धैः अप्यग्राह्यः, सर्वतः क्रीडकपिकाभिः शीघ्रगामिभिः स्त्रीभिः परिवृतः। स्फटिकस्तम्भद्वारैः हंसगणसंयुक्तैः, निर्मलः, किन्नरैः सदा साकुलः, भ्रमरहितः। तत्र पद्मरागमणिमयाः भित्तयः शुकैः सह दृश्यन्ते, मुक्ताफलप्रतिबिम्बैश्च नानारूपैः शोभन्ते। तत्र प्रभुः प्रियया सह नीलमणितले स्थित्वा क्रीडां आरब्धवान्। तयोः सख्येन संयुक्तयोः, क्रीडारसास्वादसुखितयोः, देवी शङ्करश्च तत्र तदा क्रीडितवन्तौ। तदा महदध्वनिः आकाशे पतितवस्त्ररूपेण दृष्टः। तं श्रुत्वा देवी विस्मयेन शङ्करं पप्रच्छ— 'किमेतत्?' सापि विस्मिता हरं पृष्टवती। स भगवान् प्रत्युवाच— 'हे शुद्धहासिनि, एतत् त्वया न दृष्टपूर्वम्। मम प्रियाः गणेशाः एते, सदा अस्मिन्गिरौ क्रीडन्ति, तपसा ब्रह्मचर्येण, नामभिः, क्षेत्रसेवया च। येषां कृते अहं पूर्वं तुष्टः, एते मे प्रियतमा नरश्रेष्ठाः समीपमागताः। स्वेच्छया रूपाणि धारयन्ति, महोत्साहाः, महागुणरूपसम्पन्नाः, तेषां कर्मणा अहं बलं विस्मयेन पश्यामि। एते ब्रह्माचन्द्रेन्द्रगन्धर्वकिन्नरमहोरगैः सह अस्य जगतः साम्यसृष्टिसंहारक्षमाः।