नार्याः विवाहं, अप्रार्थितस्य अपि, तस्य दत्तुं न युक्तम्—यः नग्नः, जटिलः, त्रिशूलधारः, कामदग्धः सन् अपि कामपूरकः अस्ति। तं भीषणं कथं मम जामातारं पूजयितुं शक्यते? ऋषयः प्राहुः—देवदानवैरप्यभ्यनुज्ञातं शङ्करस्य ऐश्वर्यं ज्ञातव्यं। ये भगवत्पादपद्मं पूजयन्ति, ते परमसन्तुष्टाः भवन्ति; यः स्वरूपः तस्मै युक्तः, स एव दीर्घकालं साधितः। कन्या तं स्वरूपं समन्विच्छन्ती, घोरं तपः आचरति; सा तानि दिव्यानि व्रतानि समापयिष्यति। तस्मात्, यावत् सा तस्मिन् प्रवृत्ता अस्ति, तावत् अस्माभिः सह स्थास्यति; इति उक्त्वा, गिरिराजेन सह, ते कन्यायाः समीपं जग्मुः। तस्याः तपः, जितसूर्याग्निशिखासमानं, ऋषिभिः प्रशस्तम्; ते स्निग्धं गर्वितां कन्यां अर्थपूर्णैः वाक्यैः सम्बोधितवन्तः। सा प्राह—"शर्वं पिनाकिनं विना, न्यूनं कञ्चन न इच्छामि; स जीवेषु क्रमशः श्रेष्ठत्वं दत्वा, उत्तमं श्रेयः ददाति। तस्य धैर्यं, ऐश्वर्यं, कर्म च अतुलं महत्; यः सर्वं उत्पन्नं करोति, अन्यद् किमपि नोत्पद्यते। तं अनाद्यन्तं ऐश्वर्यं यं शरणं गता अस्मि; स समः, धृतिमान्, कालक्रमेण कस्यापि विरोधी न।" एवं देवीवचनं श्रुत्वा, ऋषयः हर्षाश्रुपूर्णनेत्राः तपस्विनीं कन्यां आलिङ्गितवन्तः। ते हृष्टाः सुमधुरं वचनं पर्वतपुत्र्यै प्राहुः—"सत्यं, हे कन्ये, त्वं शुद्धा, ज्ञानस्वरूपेव। त्वं भगवतः सत्यम् आश्रयणं कृत्वा, अस्माकं हृदयम् प्रमुदितम्; तस्य देवस्य अद्भुतं ऐश्वर्यं वयं विद्मः। तव निश्चयस्य दृढता द्रष्टुं आगताः स्म; शीघ्रं, हे सुश्रोणि, तव अभिलषितं साध्यते।" "सूर्यस्य गमनानन्तरं, रत्नेषु कः प्रकाशः पृथक् अस्ति? स्वस्मात् वर्णात् परित्यागस्य किम् प्रयोजनम्? तथा त्वं गिरीशं विना। बहुधा उपायैः तं याचिष्यामः; तव इच्छाऽपि अस्माकं हृदयेषु गभीरं वर्तते। अतः त्वं एव सा बुद्धिः, यतः त्वं एव सम्यक् मार्गः; तस्मात्, निःसंशयं शङ्करः अपि तद् साधयिष्यति।" एवं उक्त्वा, सर्वे ऋषयः, पर्वतपुत्र्याः पूजिताः, हिमवतः महाश्रमे गिरीशं द्रष्टुं ययुः। ते गङ्गाजले निमग्नाः, केशेषु पिङ्गला जटा बद्धाः, हस्तेषु मधुपैः अनुगता, मन्दारमाल्यशोभिताः। पर्वतस्य उपत्यकां प्राप्ताः, शङ्करस्य आश्रमं दृष्टवन्तः—शान्तं, शान्तजनैः पूर्णं, वनं सन्नद्धं। सर्वत्र, जलानि शान्तानि, निःशब्दानि; सरसः द्वारस्थं दण्डधारिणं रक्षकं दृष्टवान्। तं विनीताः, प्रयोजनात् नम्राः, मधुरैः वाक्यैः ऋषयः सम्बोधितवन्तः—"शङ्करं धर्मनेत्रं, त्रिनेत्रं द्रष्टुं आगताः; देवैः प्रेषिताः अस्माकं प्रयोजनं ज्ञातव्यम्। त्वं एव मार्गदर्शकः, यथा समये विलम्बः न भवति; प्रवेशस्य प्रार्थना मुख्यं।" एवं ऋषिभिः उक्तः, स विनयेन प्रत्युवाच—"सः मन्दाकिन्यां उत्तरसन्ध्यां कर्तुं गतः। क्षणेन, हे ब्राह्मणाः, त्रिशूलधारिणं द्रक्ष्यथ।" इति श्रुत्वा, ऋषयः तत्पराः प्रतीक्षन्ते। तत्र, यथा पिपासिताः चाटकाः वर्षाकाले घनं प्रतीक्षन्ति, तथा क्षणेन विधिवत् कर्म समाप्यते। वीरासनं चर्मणा आवृतं, विनीतः भूमौ कृताञ्जलिः हृष्टः उपविशत्। विराकः भगवतः प्रेमैकशरणं प्राह—"सप्तर्षयः त्वां द्रष्टुं आगताः, हे दीप्तिमान्।" "हे प्रभो, आज्ञापय, यथा ते त्वां पश्यन्ति; ततः त्वं ध्यानं प्रविश।" इति विराकेन उक्तः, महात्मा शङ्करः भ्रूभङ्गेन प्रवेशस्य अनुमतिं ददौ; विराकः अपि सप्तर्षीन् शिरसा संकेतं कृत्वा आह्वयत्। दूरस्थाः तान् धनुष्मन्तं द्रष्टुं आह्वयत्; तेषां जटा शीघ्रं बद्धाः, कृष्णवस्त्राणि लम्बमानानि। ततः दिव्यं गिरीशस्य वेदिकां प्रविशन्ति, कृताञ्जलयः, दिव्यपुष्पसमूहं विक्षिप्य। दिवौकसः धनुष्मन्तः पद्मानि पूजयन्ति; त्रिशूलधारिणा सौम्यदृष्ट्या दृष्टाः ऋषयः सन्तुष्टाः। गिरीशं दृष्ट्वा, सर्वे हृष्टाः स्तुतिं कृतवन्तः। "अहं, भगवत्पादपद्मं देवेशैः पूजितं दृष्ट्वा, पूर्णं धन्यः अस्मि; तव धर्ममहत्वेन सर्वकर्मणां रक्षणं विधीयते।" इति ऋषयः प्राहुः। सर्वज्ञः शङ्करः स्मितं कृत्वा, श्रेष्ठान् ऋषीन् प्राह—"यद् हृदयेषु प्रयोजनं, तद् साधयत।" इति श्रुत्वा, ऋषयः शीघ्रं पर्वतपुत्र्याः समीपं ययुः; विभागविदः गिरिजां गुहायां, तपसा शोभितं रूपं, प्रियत्वं, सौन्दर्यं च प्रशंसन्तः। "शिवः तव तपस्या सन्तुष्टः; सः तव हस्तं विवाहाय गृह्णाति। पितृवचनात् पूर्वं आगताः स्म।" इति उक्त्वा, "पितरं सह गृहम् गच्छ; वयं स्वाश्रमं यास्यामः।" इति श्रुत्वा, सा चिन्तयति—"तपसः फलं सत्यम्।" शीघ्रं, सा पितुः दिव्यं भवनं प्रविश्य, रात्रीं दशसहस्रवर्षसमानं अनुभूय, सती सन्तोषिता अभवत्।