सा देवी, सूर्यसमप्रभा, सप्तर्षीन् मुनिपुङ्गवान् समुपसृत्य, नियमानुसारं मुनिभ्यः प्रणम्य, मौनव्रतं विहाय, सान्त्वपूर्वकं मधुरया वाचा तान् ऋषीन् उवाच। तेषां मौनव्रतस्य समाप्तौ, महात्मानः सप्तर्षयः, ताम् अतीव पूजितां दृष्ट्वा, पूर्ववत् पुनः प्रश्नान् अपृच्छन्। सा देवी, कृताञ्जलिः, सर्वान् मुनीन् सौम्यस्मितया निरीक्ष्य, पुनरपि मौनव्रतं विहाय, श्रद्धया पूर्णचित्ता वाक्यम् उदाहरत्— “भवद्भिर् एषां सर्वेषां प्राणिनां मनसां कामाः ज्ञायन्ते; तथापि देहादिभिः क्लेशैः देहिनः महता पीड्यन्ते। केचित् तु नानाप्रकारैः उपायैः यत्नवन्तः, दुर्लभैः साधनैः, परमविपुलं पदं प्रयत्नेन प्राप्नुवन्ति। अन्ये तु, रूपभेदान् उपायान् च विविच्य, परदेहप्राप्त्यर्थं उत्साहेन व्रतानि कुर्वन्ति। अहं तु, स्वामित्वमूढत्वात् नभसि जातमाल्यशोभितहस्तया, विन्ध्यशिखरं स्प्रष्टुम् इच्छन्ती, पुनः पुनः हस्तं प्रसारयामि। अद्य तु, भगवन्, त्वां पतिरूपेण प्राप्स्यामि इति दृढनिश्चया अस्मि, यः स्वभावतः दुष्प्रसादनः, किमपि इदानीं तपस्यनस्ति। स एव परमार्थः, कर्मणां मूलम्, देवदानवानामपि न निर्णीतः; कामोऽपि तेन विरक्तात्मना दग्धः। अहम् इदृशं शिवं प्रभुं कथं पूजयामि? इत्युक्ते, मुनयः मनांसि स्थिरीकृत्य, तस्याः वचनं ज्ञातुम् उत्सुकाः, यथाक्रमं, यथासम्बन्धम् अपृच्छन्। मुनय ऊचुः—‘कन्ये, अस्मिन्लोके द्विविधं सुखं दृश्यते। देहसंयोगः, मनःसन्तोषः च; किन्तु सः स्वभावतः दिगम्बरः, भीषणः, भस्मास्थिमालाभरणः। सः खट्वाङ्गधरः, भिक्षुकः, नग्नः, विकृतनेत्रः, चपलकर्मा, उन्मत्तमत्तवद् दृश्यते, सर्वसङ्ग्रहकर्ता च। तादृशेन पत्युः, देहधारिणां काम्यस्य, लाभे प्रयोजनं नास्ति; यदि तु स्थिरं सुखं देहाय इच्छसि— कथमेतादृशं प्रभुं, मांस्रुधिरास्थिखट्वाङ्गमालाभूषणं, तव मन्ये अवमानयथ? सः उग्रसर्पाभरणः, श्मशाने वसति, भयानकगणैः परिवृतः। शत्रुनाशनः, देवेशवरमौलिभिः पादपङ्कजं पीड्यते, हरिः सृष्टिकर्ता, लक्ष्मीवल्लभः, अनन्तरूपः। यज्ञभागी, यज्ञभोक्ता, इन्द्रः पाकशत्रुः, अग्निर्देवेषु सर्वकामधुक्। वायुः प्राणदः, वैश्रवणो धनाधिपः, महात्मा चास्ति। किं त्वं एतेषां कञ्चिद् इच्छसि न? किम् अन्यत् सुखमिह, यद् मनसि श्रेय इति मन्यसे? एवं, कन्ये, ऐश्वर्यस्य प्रभावः एषः, देहे वापरे वा, तव सौभाग्याय। यद् यद् देवेषु याचितं, तत् सर्वं पितुर्मात्रं; अत्र वरप्राप्तेः श्रमो निष्फलः। साध्यं वस्तु, यत्नेनापि, सहजं दुर्लभम्; तथापि कन्ये, कदाचिद् तत्र लभ्यते। एवं मुनिभिः उक्ते, पार्वती, क्रोधात् रक्तलोचना, दन्तान् ददर्शयन्ती, रोषेण सम्बोधितवती—‘कः पथः कुबुद्धेः? का शमः दुष्क्रिये? के विपरीतार्थग्रहिणः धर्ममार्गे प्रतिष्ठिताः? मां कुबुद्धिं, विपरीतसङ्गरागिणीं, गर्विनीं, स्वच्छन्दचारिणीं, विचारशक्तिहीनां जानीध्वम्। यूयं सर्वज्ञाः, प्रजापतिसमा; तथापि नूनं तं देवम्, जगन्नाथं, न जानाथ। अजः प्रभुः, अव्यक्तः, अनन्तमाहात्म्यः—किं तु तस्य कर्मणां तत्त्वं, तदपि अद्य न प्रकाशते। हरिर्ब्रह्मा देवेशाः अपि तं न जानन्ति, न च तस्य विश्वेषु शक्तेः पारं। यद् सर्वभूतप्रकाशं, तदपि न जानाथ—कस्य व्योम, कस्य अग्निः, कस्य वायुः? कस्य पृथ्वी, कस्य वरुणः, कस्य चन्द्रसूर्यनेत्रत्वम्? कस्य लिङ्गं देवा असुरा वा भक्त्या पूजयन्ति? ब्रह्मेशविष्ण्विन्द्रर्षयः अपि—किं न जानाथ तेषां मूलं शक्तिं वा? अदितिः कश्यपात् नारायणादिदेवा जाता; कश्यपः मरीचिपुत्रः, अदितिः दक्षकन्या। मरीचिदक्षौ ब्रह्मसुतौ, ब्रह्मा स्वयम् हिरण्यगर्भात् उत्पन्नः। कस्य ध्यानात् आद्यः पुरुषः प्रादुर्भूतः? ततः नारायणस्य इच्छया, आश्रयात् च—तत्प्रेरितः, नारायणसारः, तत्रापि कर्मणा, यथा स्वचेतनप्रेरिताः। यथा प्रमत्तादिषु मनः विक्रियते, तथा सः काम्यं प्रतिकूलं, प्रतिकूलं काम्यं मन्यते। लोके व्यवहारेषु सः सदा हास्यं करोति; धर्माधर्मफलप्राप्तौ विष्णुरेव कारणम्। एवं मुनिभिः मम वचनं पर्वतेश्वरस्य सन्निधौ पुनः पुनः उक्तम्, यथा कृषकः उत्तमबीजमेकं शुभक्षेत्रे शुभफले इच्छया निक्षिपेत्। तस्याः मधुरं सुव्यवस्थितं वाक्यं श्रुत्वा, पतिसमा दीप्तयः ताः स्त्रियः, मनोहरस्मितैः, प्रीत्या प्रत्युवाचुः।