यदा भाग्यनिर्णये निश्चितं भवति, तदा पर्वतकन्या सखीभिः प्रेरिता, लज्जया युक्ता, पितरं पर्वतं अभ्यधावत्। सा पर्वतस्य कन्या सस्नेहं पितरं उवाच — "किमस्य दुःखितस्य शरीरस्य प्रयोजनम्? अहं किमिदानीं स्थित्यां प्राप्ता, कथं शङ्करः मम पतिः भवेत्?" तदनन्तरं सा पुनः उवाच — "यत्काम्यं तत् तपसा साध्यते; तपस्विनः किमपि दुर्लभं नास्ति। अस्मिन्संसारे दुर्नियतिः तदा नास्ति यदा उपायः अस्ति।" सा तपस्याः प्रभावे विषये निःसंशया, स्वार्थे उत्सुकता, पितरं उवाच — "अहं अत्रैव तपः करिष्यामि।" तदा पर्वतानाम् अधिपः, स्निग्धया वाचा, कण्ठे स्नेहेन गद्गदया, कन्यां उवाच — "सुति, त्वदीयं सौम्यं रूपं तादृशं नास्ति यत् कठोरं तपः सहनं शक्नुयात्। अपि च, यद्भाग्यं, तद् निश्चितं सम्पद्यते।" पुनः सः उवाच — "यद्भाग्यं, तद् अनिच्छायामपि घटते; तस्मात् तपस्याः प्रयोजनं नास्ति।" सः उवाच — "अहं गृहं प्रत्यागम्य चिन्तयिष्यामि।" इत्युक्ते, पर्वतकन्या पितरं नान्वगच्छत्। तदा पर्वतानाथः, विस्मयेन पूर्णः, स्वकन्यां स्तुत्वा, दिव्यः शब्दः आकाशे उत्पन्नः, त्रिलोक्येषु श्रुतः। "यत् त्वं, हे कन्ये, 'उमा' इति सम्बोधितवती, स्नेहेन, अतः सर्वेषु लोकेषु तस्याः नाम 'उमा' भविष्यति।" "सा सिद्धिस्वरूपा, यत् चिन्तितं, तत् साधयिष्यति।" इत्युक्त्वा, पर्वतानाथः कन्यायाः अनुमतिं दत्त्वा, शीघ्रं स्वगृहं प्रत्यगच्छत्। पुलस्त्यः उवाच — पर्वतकन्या अपि देवैरपि दुरासाद्यं पर्वतशिखरं अगच्छत्। सखीभिः सह, पर्वतानाथस्य शान्ता कन्या, हिमवतः पवित्रं शिखरं अगच्छत्, यत्र नानारत्नैः शोभिता। तत्र दिव्याः पुष्पवल्ल्यः, वृक्षाः मधुगुञ्जनैः निनादिताः, दिव्यसरितः, शतसिद्धिकान्तिः च आसन्। तत्र नानापक्षिणः, चक्रवाकैः शोभिताः, शुभैः जलस्थलपुष्पैः अलङ्कृतम्। अद्भुतगुहाः, रहस्यस्थानानि, दिव्यनिवासाः, पक्षिसमूहैः गुञ्जितम्, कल्पवृक्षैः घनम्। तत्र सा महान् वृक्षः ददर्श, विस्तीर्णशाखायुक्तः, हरितपल्लवः, सर्वऋतुपुष्पैः आवृतः, चक्रवाकैः शोभितः। शतविधैः पुष्पैः, नानाफलैः, सूर्यकिरणैः दीप्तपर्णैः, शोभितः। तत्र पर्वतकन्या वस्त्राभरणानि त्यक्त्वा, दिव्यवालेन वस्त्रं धारयन्ती, कुशमेखलां बन्धयन्ती। त्रीः स्नानानि प्रतिदिनं कृत्वा, श्वेतं भोजनं केवलं स्वीकरोति, शतं शरदां जीवति; एकपर्णेन शतं वर्षाणि यापयति। शतं वर्षाणि अनाहारिणी, समतपस्याः निधिः; तदा सर्वजीवान् तपाग्निना कम्पितवन्तः। तदा इन्द्रः, शतक्रतुर्भगवान्, सप्तर्षीन् स्मृतवान्; ते सर्वे हृष्टाः, समागताः। इन्द्रेण पूजिताः, तं पप्रच्छुः — "देवश्रेष्ठ, किं कारणं स्मृताः?" शक्रः उवाच — "सप्तर्षयः, हिमवतः पर्वते, पर्वतकन्या घोरं तपः कुर्वन्ति।" "तस्याः इच्छानुसारं, तपस्याः समापनं कुर्यात्, शीघ्रं, लोकस्य हितार्थम्।" "एवमस्तु" इत्युक्त्वा, ऋषयः सिद्धसमूहैः सहिताः पर्वतं अगच्छन्, सौम्यैः वाक्यैः तां सम्बोधितवन्तः। "कमलनयने, किं ते अभिप्रायः, कन्ये?" इत्युक्ते, देवी ऋषीन् ससन्मानं, विनयेन प्रत्युवाच। देवी उवाच — "महात्मनः, तपस्विनः, मौनं त्यक्त्वा, नमस्कारं कुर्वन्ति, स्थिरचित्ताः।" "हृष्टमुखाः, प्रथमं आसनं स्वीकरोति, विश्रान्ताः, ततो मां पृच्छन्ति।" इत्युक्ते, ऋषयः तत्र आसनं स्वीकरोति; देवी पूजार्थं विधिवत् आराधनं कृतवती। देवी, सूर्यसमप्रभा, सप्तर्षीणां प्रति, मौनव्रतं त्यक्त्वा, विधिवत् नमस्कृत्य, सस्नेहं वदति। मौनावसानं प्राप्ते, सप्तर्षयः, देवीं पुनः पृच्छन्ति। सा, विनययुक्ता, सुहासिनी, सर्वान् ऋषीन् दृष्ट्वा, मौनं त्यक्त्वा प्रत्यवदत्। "भगवन्तः, यूयं जीवप्रार्थनाः जानाथ; परन्तु देहादिभिः जीवाः दुःखिताः।" "केचित् नानायत्नैः, दुर्लभैः उपायैः, दुर्लभं पदं प्राप्नुवन्ति।" "अन्ये, विविधरूपपद्धतिं विविच्य, उत्साहेन व्रतानि कुर्वन्ति, अन्यदेहस्यार्थम्।" "हस्तः, स्वामित्वस्य दिव्यपुष्पमालया भूषितः, पुनः पुनः विन्ध्यशिखरं स्प्रष्टुम् इच्छति।" "अहं इदानीं त्वां, देव, पतित्वं प्राप्तुम् इच्छामि; त्वं स्वभावतः दुष्प्रसाध्यः, तपस्यायां स्थितः।" "परमसत्वं, कर्माधारः, देवदानवेषु अपि अनिश्चितम्; कामः अपि तेन दग्धः, विरक्तः सः।" "कथं अहं तादृशं शिवं पूजयामि?" इत्युक्ते, ऋषयः मनः स्थिरं कृत्वा तां दृष्ट्वा।