शङ्करः मधुरं मदनस्य शब्दं श्रुत्वा दक्षकन्यां प्रियाम् स्मृत्वा सुखलोलुपः अभवत्। ततो शिवस्य शुद्धध्यानं शनैः-शनैः क्षीणमभवत्, लक्ष्यरूपेण दृश्यं प्रकटमासीत्। ततः तस्मिन्नेव तद्रूपे लीनः, विघ्नैः अभिप्रेतं छादितम्, देवेशः मदनसम्बन्धिनि विकारं प्रविष्टवान्। किंचित् क्रोधग्रस्तः धूर्जटिः धैर्ये स्थित्वा मदनं परित्यज्य योगयत्नेन आवृतः अभवत्। ततः तद्भ्रमणग्रस्तः मदनः दीपितः अभवत्—कामजन्मा, दुर्ग्रहः, दोषनिवासः, महाप्रयत्नवान्। हृदयात् निर्गत्य कामासक्तिरूपः बहिर्भूमिं प्राप्तः मत्स्यध्वजः स्थितिं कृतवान्। तं साह्यः मित्रः मधुश्च अनुगच्छन्, शीतलवायुनाः कम्पितं आम्रकुसुमसमूहं दृष्ट्वा, मदनः मकरध्वजः शीघ्रं हरस्य वक्षसि मोहनो नाम बाणं सुमनःसमूहं सन्दर्शयामास। तत् महान् प्रसिद्धः भीमः पुष्पबाणः विमोहनाख्यः तस्य शुद्धहृदयम् उग्रतया पतितः। ततः तस्य हृदयस्य इन्द्रियसमाजे विदारिते, भवः प्राणिनां नाथः स्थिरत्वेऽपि कम्पितः मदनाभिमुखः अभवत्। तदा भावानां अतिप्रवाहं ज्ञात्वा, स्वस्य स्वामित्वं दृष्ट्वा, तद्विघ्नसमुत्थानि बहूनि वचनानि उक्तवान्। ततः क्रोधाग्नितः भीषणं गर्जनं उत्पन्नम्; तस्य मुखे तृतीयं नेत्रं ज्वलदग्निसमं प्रकटितम्। रुद्रः घोररूपः, लोकसंहारकः, तृतीयं नेत्रं मदनसमीपे उद्घाटितवान्। तस्य नेत्रात् निष्क्रान्तात् ज्वालायाम्, सुरजनैः क्रन्दिते, कामदेवः अहंकारजित् तत्क्षणात् भस्मीकृतः। एवं भस्मीकृत्य, हरनेत्रजः अग्निः विस्तारितः, लोकदाहाय, गर्जनस्य भक्षशक्तिं ज्ञात्वा। ततः लोकहिताय भवः तं अग्निं आम्रवृक्षे, वसन्ते, शशिनि, पुष्पेषु च अन्येषु च विभक्तवान्। स कामाग्निं मधुमक्षिकासु, कोकिलमुखेषु, विविधरूपेण च वितरति; एवं हरः स्वयम् बाह्याभ्यन्तरयोः कामबाणैः विदारितः। तद्रूपे स्थितं, बहून् भक्षयन्तं, विभक्तम्, लोकान् कम्पयन्तं, अतीव प्रवर्धमानं दृष्ट्वा—संयोगेच्छया हृदयं पूर्णम्, तदनुरागेण दह्यमानः, दिवा-निशं दुःखितः अभवत्। हरस्य गर्जनज्वलनैः स्मरं भस्मीकृतं दृष्ट्वा, रति मधुना सह दुःखितः बहुशः रुरोद। ततः महतीं विलापं कृत्वा, मधुना सान्त्विता, शशिशेखरं देवम् शरणं ययौ। आम्रलता पुष्पितां गृह्य, मधुमक्षिकाभिः अनुगता, पत्रवृक्षैः आवृता, कोकिलस्य सहचरी अभवत्। रति, केशपाशं कुटिलैः केशैः बध्नाति, शुद्धं सुरभिम् कामभस्म शरीरं लेपयति। भूमौ उपविश्य, शशिशेखरं प्रति रति वदति—"नमः शिवाय, मनोमयाय, विश्वव्यापिने, अद्भुतमार्गाय नमः।" "नमः शिवाय, नित्यं देवैः पूजिताय, भक्तानां परमदयालवे; नमो भवाय, सत्यानां मूलाय, कामनाशाय नमः।" "नमः मायाश्रयाय, मदनाश्रयाय, स्वाभाविकशुद्धाय, असीमाय, गुणनिलयाय, सिद्धाय, पुरातनाय नमः।" "नमः शरणाय, धर्माय, उग्रगणानुगताय, बहुलोकसमृद्धिकर्त्रे, भक्तकामदाय नमः।" "नमः कर्मप्रवर्तकाय, अनन्तरूपाय, उग्रकोपाय, शशिचिह्नाय नित्यं नमः।" "नमः अनन्तलीलाय, वृषवाहनाय, नगरद्वंसकाय, कीर्तिमते, महौषधाय, विविधरूपाय नमः।" "नमः कालाय, कलाय, कालकलातीताय, चराचरपूज्याय, प्रजासृष्टिसंविचिन्तकाय नमः।" "शशिशेखर! तव शरणं गता अस्मि, प्रियार्थम्; मम कामसिद्धिं, सौभाग्यं च देहि—विना तं न जीवितुं शक्ये।" "नरनाथ! कोऽन्यः प्रियस्य प्रियतरः लोके अस्ति? स्वामी, शक्तिमान्, प्रियजनानां मूलः, कौशलवान्, परमयोगी, उच्चः नीचः च।" "त्वमेव लोकस्य रक्षकः, पालकः, दयालुः, भक्तभीतिहरः; एवं रतिः शशिशेखरपत्नी वृषध्वजं स्तोतुं प्रवृत्ता।" पार्श्वधारी दोषनाशकः प्रसन्नः अभवत्, तां सुमधुरं निरीक्ष्य उवाच—"शिवः उवाच: 'कालक्रमेण, सुन्दरी, कामः पुनः आगमिष्यति।'" "स जनानां मध्ये अनङ्ग इति प्रसिद्धः भविष्यति।" एवं उक्त्वा, कामस्य प्रिया गिरिशं शिरसा नमस्कृत्य। रति श्वेतपर्वते अन्यतरं काननं गत्वा, प्रत्येकं रम्यस्थले दुःखिता बहुशः रुरोद। मृत्युं प्रति तस्य निश्चयः शिवाज्ञया निरुद्धः अभवत्; ततः नारदवाक्येन प्रेरितः, श्वेतपर्वतनाथः—तां भूषणैः अलङ्कृत्य, शुभकर्माणि कृत्वा, दिव्यपुष्पमुकुटं स्थाप्य, शुद्धचीनाम्बरं वस्त्रं दत्वा। पर्वतः द्वाभ्याम् सहचारिभ्याम् सह कन्यां गृहीत्वा, शुभे मुहूर्ते, पूर्णमनाः प्रस्थितवान्। काननानि, वनानि, उद्यानानि च समीपगत्वा, अश्रुपूर्णां, अगम्यां, महातेजस्विनीं स्त्रीं दृष्टवान्।