संसारचक्रः सृष्टिकर्तुर्विधानेन अनुवर्तते, यथा ब्रह्मचारीव्रतादि आश्रमाः क्रमेण प्राप्त्यन्ते। यदि सर्वे गृहहीनाः स्युः, संसारस्य उत्पत्तिः न स्यात्; किन्तु शास्त्रेषु पुत्रलाभः सदा सृष्टिकर्त्रा प्रशस्यते। जीवानां मोहाय तथा तेषां नरकात् उद्धरणाय, स्त्रीरहितानां सृष्टिः असम्भवा; स्त्रीजातिः स्वभावतः दयनीयाः, दुःखभागिनी च, शास्त्रदृष्टया सीमितत्वेन ताः सृष्टिकर्त्रा दोषिताः। तथापि, सृष्टिकर्त्रा घृणा न कर्तव्या इति शास्त्रेषु निःसन्देहं पुनःपुनः उक्तं, यः महाफलप्रदः। कन्या गुणहीनापि दशपुत्रसमानाः इति सृष्टिकर्त्रा उक्तम्; यदि तस्य वचनस्य फलनाभावः, तर्हि पुरुषाणां खेदः तथा हानिः जायते। कन्या दयनीया शोक्या च, पितुः दुःखवृद्धिकरणी; सर्वगुणसम्पन्नापि, पतिसुतयुक्तापि। यदि तस्य दुर्भाग्यं, पतिसुतधनादिहीनता, तदा दुःखं अधिकं; त्वं च उक्तवान् कन्या दोषसमूहः मम शरीरे। हा, अहं मोहितः, क्षीणः, क्लान्तः, पतितः, हे नारद! अप्राप्तवाच्यं अप्यवाच्यं वक्तव्यम्। मम दुःखोपशमाय, हे महर्षे, कन्याजनितं दुःखं छिन्धि; निश्चितचित्तस्य अपि लज्जा जायते। कामः, फलाभिलाषेण, विदुषः अपि हरति; स्त्रीणां कुलोत्कृष्टजन्म द्विविधं। इह च परत्र च, सुखं योग्यपत्नीलाभात्; दुर्लभत्वेन, गुणहीनः पतिः अपि भाग्यशाली इति गणितः। स्त्री गुणहीनायाः पतिलाभः न संभवति; धर्मः साधनहीनः, स्नेहः तस्य फलात् जायते। धनं स्त्रीणां पतिस्थितावधि स्थिरं; दरिद्रः, दुर्बलः, मूढः, लक्षणहीनः च—पतिः स्त्रीणां परमदेवताः इति सदा कथ्यते; किन्तु, हे देवर्षे, तस्या पतिलाभः न जातः। एषा दुर्भाग्यवृत्तिः अतुल्या, अनन्ता, दुःसहाः; चराचरसृष्टौ एषा चिन्ता व्याप्यते, हे महर्षे। तस्य अजन्मश्रवणेन, मम मनः व्याकुलम्; तेन शुभाशुभं मानवेषु देवेषु प्रकाश्यते। हस्तपादयोः लक्षणं निश्चितम्; तत् 'उत्तानहस्तः' इति त्वया उक्तम्, हे श्रेष्ठमहर्षे। 'उत्तानहस्तः' सदा भिक्षुकानां, न तु भाग्यशालिनां, शुभोदययुक्तानां। तस्य पादयोः छाया शुभा, किन्तु पतिव्रताहीनाः; तत्रापि, हे महर्षे, शुभलाभस्य आशा न दृश्यते। अन्ये शरीरलक्षणानि विविधफलानि सूचयन्ति; एवं दुःखितः पर्वतः विरम्य वाचम्। तदा नारदः, देवैः पूजितः, स्मितपूर्वकं उवाच—"यत्र महोत्सवः, तत्र दुःखं त्वया वर्णितम्।" "त्वं मोहं पतितः, हे महापर्वतः, यतः वचनार्थः सीमितः न; मम गुह्यं शिक्षां शृणु। यद् उक्तं, तन्मनसा विचिन्त्य, देवी पतिलाभावती न, यथा मया उक्तं, हे हिमाचल। सः अजन्मा—महादेवः, भूतभविष्यद्वर्तमानस्य कारणम्; शरणम्, नित्यः, गुरु, शंकरः, परमेश्वरः। ब्रह्मा, रुद्रः, इन्द्रः, महर्षयः, जन्मगर्भवृद्धिपीडिताः—सर्वे तस्य परमेश्वरस्य क्रीडासाराः, हे पर्वतः। लोकनाथः स्वेच्छया ब्रह्माण्डात् उद्भवति; तस्य विनाशः नास्ति, चराचरान्ते अपि। संसारस्थः जीवः जन्ममृत्युभ्यः बाध्यते, केवलं देहः नश्यति, आत्मनः विनाशः नास्ति। ब्रह्मादिचराचरं संसारं जन्ममृत्युपीडितम्, सततं परिवर्तते। महादेवः अचलः, स्थिरः, अजः, पिता, जराहीनः; सः तस्याः पतिः भविष्यति, लोकनाथः, दुःखरहितः। यद्वचनं मया उक्तं—लक्षणहीना देवी—तस्य यथार्थव्याख्या शृणु। लक्षणं दिव्यचिह्नं, यद् अङ्गेषु स्थितम्, आयुः, धनं, भाग्यं च सूचयति। अनन्तमहाभाग्यस्य शरीरस्थं लक्षणं नास्ति। अतः, हे विद्वन्, तस्या शरीरं लक्षणरहितम्; यद् हस्तस्य उत्तानता मया उक्तं— देव्याः उत्तानहस्तः सदा वरप्रदः; देवी देवासुरमहर्षिभ्यः कामान् दास्यति। पादयोः दीप्तिमान्, विविधः, यद्वचनं मया उक्तं—तस्यापि व्याख्या शृणु, हे श्रेष्ठपर्वतः। तस्या पादौ पद्मसमौ, स्वच्छनखैः शोभितौ, देवासुराणां मुकुटरत्नदीप्तिम् प्रतिबिम्बयतः। देवासुराः विविधमुकुटैः तां दृष्ट्वा, तस्या दीप्तपादौ प्रतिबिम्बरूपेण पश्यन्ति; सा विश्वपतिः, वृषध्वजपत्नी, हे पर्वतः। सा सर्वलोकजननी, भूतभविष्यद्वर्तमानस्य मूलम्; एषा शिवा तव भूमौ पवित्राय आगता। अतः, शीघ्रं पिनाकिनि सह उचितरूपेण विवाहः क्रियताम्, हे श्रेष्ठपर्वतः, यथा विधिः।