एवं पर्वतराजः तां भावनां दृष्ट्वा, स्वपत्नीहृदयेन तस्यां रम्यायां घटनायां घटितायां मनसा चिन्तयामास। ततः पर्वतराज्ञ्या सह सख्यया च प्रेरितः, स महर्षिः दीप्तः स्मितमुखः नारदं प्रति इदं वचनं अब्रवीत्— “सा कन्या पतिं न प्राप्तवती, सौम्य, तस्याः लक्षणानि न दृश्यन्ते; तस्याः हस्तौ सदा उद्धृतौ, पादौ च नित्यम् अनियमितौ। तस्याः वर्णः शोभनः भविष्यति; किं अधिकं वक्तव्यम्?” इति श्रुत्वा हिमाचलः चिन्तायाम् आविष्टः, तस्य मनः शिथिलमभवत्। ततः हिमवत्, अश्रुपरिप्लुतवाक्येन, नारदं प्रति उत्तरमिदं ददौ— “संसारस्य गतिर्दोषयुक्ता, तस्य परिणामः दुर्निरीक्ष्यः। सृष्ट्यनुग्रहात्, परमकर्त्रा, कश्चन सीमा स्थापितः; एषा व्यवस्था सर्वेषां भूतानां नित्या। यद् उत्पन्नं तद् स्वस्य कारणात् जायते, तस्य उद्भावकस्य अर्थं साधयति; स्पष्टं, यः किमपि उत्पन्नं, तस्य कर्ता नास्ति। सर्वे जीवाः स्वकर्मणैव जायन्ते; अण्डजः अण्डात् जायते, मानवः मानवत्वं पुनः प्राप्नोति। मानवोऽपि सर्पेषु जातः मानवधर्मेणैव जायते; तत्र धर्मस्य श्रेष्ठत्वेन उत्तमं जन्म लभ्यते। अन्ये जीवाः, पुत्ररहिताः विना, यथास्थिताः एव तिष्ठन्ति; मानवेषु धर्ममार्गानुगाः विशेषेण धर्मेण संयुज्यन्ते। यथाक्रमं, ब्रह्मचर्यादिव्रतं आरभ्य, सृष्टिकर्तृनियमानुसारं, संसारचक्रं प्रवर्तते। यदि सर्वे गृहहीनाः स्युः, संसारस्य उत्पत्तिः न स्यात्; परंतु शास्त्रेषु, पुत्रप्राप्तिः सृष्टिकर्त्रा सदा प्रशस्तं। जीवमोहाय, नरकात् उद्धरणार्थं, स्त्रीविना सृष्टिः न संभवति। स्त्रीजातिः स्वभावतः दीनः, दुःखभागिनी; शास्त्रदृष्ट्या तस्याः दोषः कर्तृभिः आरोपितः। तथापि, तस्याः निन्दा न कर्तव्या इति सृष्टिकर्त्रा उद्घोषितम्; शास्त्रेषु, संशयमपि विना, पुनःपुनः, महाफलदं वक्तव्यम्। कन्या, गुणहीनापि, दशपुत्रसमाः कथ्यते; किंतु फलरहितं वचनं, पुरुषेभ्यः केवलं दुःखं हानिं च ददाति। कन्या दुःखदायिनी, शोक्यापि, पितरं दुःखं वर्धयति; सर्वसंपन्नापि, पतिसुतयुक्तापि। किं पुनः, यदि सा दुःखिनी, पतिसुतधनादिहीनापि? त्वया मे कन्या स्वदेहे दोषसमूहः इति उक्तम्। हाहा, मोहितोऽस्मि, क्षीणोऽस्मि, क्लान्तोऽस्मि, शुष्यामी, नारद; अप्राप्तमपि, अवाच्यं वाच्यं कर्तव्यम्। मम शोकनिवारणाय, मुने, पुत्रजन्यं दुःखं छिन्दि; निश्चिन्तेऽपि चित्ते, लज्जा सदा वर्तते। कामः, फलाकाङ्क्षया, विदुषः अपि हरणं करोति; स्त्रीणां श्रेष्ठं जन्म कुलीन्ये द्विविधं दृश्यते। इह च परत्र च, पतिप्राप्त्या सुखं कथ्यते; किंतु दुर्लभत्वात्, गुणहीनः पतिः अपि सौभाग्यं गण्यते। स्त्री, गुणहीनापि, पतिं न प्राप्नोति; धर्मः साधनहीनः, स्नेहः तस्यैव फलात् उत्पद्यते। धनं स्त्रीणां पतिव्याप्त्यैव तिष्ठति; या दरिद्रा, दुष्टवर्णा, मूढा, लक्षणहीना— पतिः स्त्रीणां सदा परमदेवतां कथ्यते; किंतु, मुनिश्रेष्ठ, त्वया उक्तं, सा पतिं न प्राप्तवती। एषा विपत्तिः अतुल्या, अनन्ता, दुर्वह्या; चराचरस्य सृष्टौ, एषा चिन्ता व्याप्यते, मुनिश्रेष्ठ। अप्राप्तः पतिः इति श्रुत्वा, मनः तेन दुःखितम्; एषा शुभाशुभविभागः मानवेषु देवेषु च प्रकाश्यते। हस्तपादयोः लक्षणं निश्चितं; एषा, मुनिश्रेष्ठ, “उद्धृतहस्तः” इति त्वया उक्तम्। “उद्धृतहस्तः” सदा भिक्षुकानां लक्षणं; न तु सौभाग्ययुक्तेषां, शुभोदययुक्तेषां, दातारः न। त्वया उक्तं, तस्याः पादच्छाया शुभा, किंतु असती; तत्र अपि, मुनिश्रेष्ठ, नः शुभस्य आशा न दृश्यते। अन्यानि शरीरलक्षणानि विविधं फलं सूचयन्ति; एवं दुःखितः पर्वतः स्थगितवाक्यः। ततः देवैः पूजितः नारदः स्मिताननः वचनमिदं अब्रवीत्— “यत्र महोत्सवः, तत्र दुःखं त्वया उक्तम्। त्वं मोहं पतसि, महापर्वत, यतो वचनस्य अर्थः सीमितः नास्ति; मम गूढं शिक्षां शृणु। महापर्वत, यथावद् मम उक्तं विचिन्तय; देवी पतिं न प्राप्तवती, इति त्वया उक्तं, हिमाचल। स न जातः— महेश्वरः, भूतभव्यवर्तमानस्य कारणम्; शरणं, नित्यं, गुरुः, शङ्करः, परमेश्वरः। ब्रह्मा, रुद्रः, इन्द्रः, ऋषयः, जन्मगर्भजरायाः दुःखेन पीडिताः— सर्वे तस्य परमेश्वरस्य क्रीडनकानि, पर्वत। लोकनाथः स्वेच्छया ब्रह्माण्डात् उत्पद्यते; पर्वत, तस्य विनाशः नास्ति, स्थावरान्तेऽपि। देहधारिणः संसारजन्ममरणे, केवलं देहः नश्यति; आत्मनः विनाशः नास्ति। ब्रह्मादिस्थावरान्तं जगत्, जन्ममरणदुःखेन पीडितम्, नित्यं परिवर्तते। महेश्वरः स्थिरः, अचलः, अजः, पिता, जरारहितः; स एव तस्याः पतिः भविष्यति, लोकनाथः, दुःखरहितः।” एवं पर्वतराजस्य शोकः, नारदस्य उपदेशेन, धर्मार्थसत्यं प्रतिपादितम्।