नारदस्य आगमनं दृष्ट्वा, सहस्राक्षः इन्द्रः स्वस्य उत्तमासनात् उत्थाय, यथाविधि तं महर्षिं पाद्येन सत्कारं कृत्वा आदरं प्रादात्। इन्द्रेण सम्यक् पूजितः नारदः तस्य कुशलं पप्रच्छ। तदा इन्द्रः, त्रैलोक्येशः, नारदस्य प्रश्नं श्रुत्वा, उवाच – "त्रिषु लोकेषु शुभस्य अंकुरः उत्पन्नः।" इन्द्रः पुनः उवाच – "यत् तस्य शुभफलस्य संपद् उत्पद्यते, हे मुनि, त्वं सर्वं जानासि; तथापि त्वां प्रार्थयामि। मित्राणां समक्षं विषयस्य कथनात् परमसन्तोषः लभ्यते; यथा पर्वतकन्या पिनाकपाणिना सह संयोगं करोतु, तथा स्यात्।" "सर्वेऽपि अस्माकं पक्षे शीघ्रं कृत्यं कुर्युः," इति इन्द्रेण नारदः सर्वं विषयं ज्ञात्वा उक्तः। ततः भगवाँ नारदः शीघ्रं हिमवान् गिरेः निकेतनं जगाम। तत्र, द्वारप्रदेशे, विविधवेतसवनमध्ये, ब्राह्मणानां प्रभुः स्थितः। हिमवान् स्वयम् आगत्य मुनिं सत्कृत्य, तं गृहं प्रविश्य भूमिं शोभयन्तं प्रासादं प्रविशन्तौ। हिमवान् स्वहस्तेन सुवर्णासनं समर्प्य विस्तीर्य, तेजस्वी नारदः तस्मिन महासन उपविष्टः। यथाविधि पर्वतः पाद्यं आचमनीयं च समर्प्य, मुनिः तद् आदरपूर्वकं स्वीकृतवान्। ततः पर्वतः प्रसन्नमुखः, मुनिं सौम्यं पप्रच्छ – "कुशलं तपः च ते कथय।" नारदः अपि तदा पर्वतेश्वरस्य कुशलं पप्रच्छ। उवाच – "महापर्वत, तव निवासः धर्मानुसारः। तव विशालता गुहायाः समानं मनसि, हे दोषरहित, तव गुणभारः सर्वस्थावराणां भारं अतिक्रामति।" "तव स्वच्छता अपि वारि-मुनिभ्यः अधिका; हे पर्वतराज, त्वयि कोऽपि अभिमानः दृश्यते न। विविधैः तपोभिः मुनिभिः तव गुफासु स्थितैः अग्निसूर्यसम्प्रभैः त्वं नित्यं शुद्धः।" "दिव्यप्रासादान् उपेक्ष्य, स्वर्गसुखत्यागिनः देवाः, गन्धर्वाः, किन्नराः अपि स्वपितृगृहं स्थिताः।" "धन्यः त्वं पर्वतानां नाथः, यस्य गुहायां हरः, लोकनाथः, रामध्याननिष्ठः विराजते।" एवं नारदः श्रद्धया उक्तवान्। तदा हिमवान् पत्न्याः मेनायाः, मुनिं द्रष्टुं इच्छन्त्या, कन्यया सह, स्वल्पानुचरैः अनुगता, लज्जया स्नेहेन च झुकिताङ्गी, गृहं प्रविष्टा। तत्र, यत्र महर्षिः पर्वतानाथेन सह उपविष्टः, तं तेजोमयं मुनिं दृष्ट्वा, हिमवान् प्रियाया, मेना, मुखं किञ्चित् छाद्य, पद्मकोशाभ्याम् अञ्जलिं कृत्वा, प्रणम्य, मुनिं दृष्ट्वा, तेजस्वी नारदः तां अमृतोपमवाक्यैः आशीर्वादं दत्त्वा, तस्याः शुभं वर्धयामास। हिमवान् कन्यायाः मनः विस्मितं जातम्। सा नारदं अद्भुतरूपं मुनिं निरीक्ष्य, नारदः सौम्यवाक्यं तां आह्वयत् – "आगच्छ बालिके।" तदा सा पितरं ग्रीवायाः गृहीत्वा तस्य गोदं उपविष्टा। माता उवाच – "देवि, प्रणम बालिके।" माता पुनः उवाच – "तपोनिधिं पतिं लप्स्यसि," इति। तदा, वस्त्रेण मुखं छाद्य, मस्तकं कम्पितं कृत्वा, सा न किंचित् उक्तवती। पुनः माता तां इदं उवाच। "बालिके, दिव्यस्य मुनेः प्रणामं कुरु; ततः अहं ते सुन्दरं रत्नखिलङ्कं दास्यामि, यं चिरं रक्षितवती।" एवं उक्ता, सा शीघ्रं उत्थाय, पद्मकोशाभ्याम् अञ्जलिं तस्य पादयोः स्थाप्य, शिरसा स्पृशन्ती प्रणम्य। प्रणामं कृत्वा, माता सखी द्वारा तां शुभलक्षणं प्रदर्शयितुं सौम्यतया प्रेरयामास। माता, कन्यायाः कायलक्षणं ज्ञातुं उत्सुकता, स्वभावेन मातृचिन्तां हृदि धारयन्ती, तं भावं पर्वतानाथः पत्न्याः हृदयं ज्ञात्वा, तं रम्यं प्रसङ्गं घटितं मन्यते। तदा पर्वतपत्न्या सख्याः प्रेरणया, तेजस्वी, प्रसन्नः नारदः, स्मितं कृत्वा, इदं वचनं उवाच – "तस्याः पतिः न जातः, हे सौम्य, लक्षणानि न सन्ति; हस्तौ सदा उन्नतौ, पादौ च अस्थिरौ।" "रूपं तस्याः मनोहरे भविष्यति; किं अधिकं वक्तव्यम्?" इति श्रुत्वा, हिमाचलः चिन्तायाम् मग्नः अभवत्, तस्य स्थैर्यं भग्नं। तदा हिमवान् अश्रुपरिप्लुतया वाचा नारदं प्रत्युवाच – "संसारस्य गतिरेव दोषपूर्णा, तस्य परिणामः दुरवगाहः।" "सृष्ट्यावश्यकत्वेन, कश्चन परमार्थदायका द्वारा सीमायाः स्थापना कृताः; एषा व्यवस्था सर्वेषां संसारबद्धानां निश्चिताः।" "यत् किमपि उत्पन्नं स्वकारणात् उत्पद्यते, तस्य कारणकर्तृस्य प्रयोजनं साधयति; यद् उत्पन्नं, तस्य कर्ता न कोऽपि स्पष्टः।" "सर्वे जीवाः स्वकर्मैः एव जाताः; अण्डजः अण्डात्, मानवः मानवत्वेन पुनः जायते।" "मानवः अपि सर्पेषु जातः मानवस्वभावं धारयति; तेषु जन्मसु, धर्मगुणैः उत्तमं स्थानं प्राप्यते।" "अन्ये सर्वे जीवाः, पुत्रहीनजन्मनः विना, यथास्थितं तिष्ठन्ति; मानवेषु, धर्ममार्गानुगाः विशेषतः धर्मेन संयुज्यन्ते।" एवं हिमवान् नारदं प्रति धर्मयुक्तं उत्तरं दत्तवान्।