हरः तया पृथक् स्थितः त्रीणि लोकानि शून्यानि मन्यते स्म। स हिमवतः गुहायां किञ्चित्कालं सिद्धैः सेवितः निवसति स्म। तस्याः जन्मप्रतीक्षया तत्र किञ्चित्कालं स्थित्वा, तयोः तीव्रतपसा महान् पुत्रः उत्पद्यते स्म। स तारकासुरवधाय कारणं भविष्यति, सा च देवी नवजातत्वे अपि केवलं मन्दचेतना प्रकटिता, हे सतेजस्विनि। वियोगेन गाढं काङ्क्षन्ती, हरसङ्गमाय उत्कण्ठिता, तयोः तपसा विशुद्धयोः सङ्गमः शुभफलप्रदः भविष्यति। यदि तयोः पुत्रः जायेत, तर्हि शब्दविग्रहः किञ्चित् संभवति; ततः तारकासम्बन्धे महान् संशयः दृश्यते। तस्मात्, तयोः सङ्गमे, तयोः सुखासक्त्यर्थं विघ्नं कर्तव्यं; शृणु, कथं एतत् कर्तव्यम्। सा गर्भवती सति, त्वं मातरं स्वरूपेण प्रविश्य, ताम् अचेतनाम् कुर्याः; ततः शर्वः सस्मितः, ताम् उपहासेन मन्दं विहस्य, किञ्चित् संतप्तः, ताम् उपालप्स्यति। स तां देवीं तिरस्करिष्यति, सत्या च कुपिता तपः कर्तुं निर्गमिष्यति; एवं तपसा समन्विता, शर्वस्य पुत्रं प्रकाशयिष्यति, यः अनन्ततेजसा दीप्तः, सुरशत्रुवधाय निश्चितः भविष्यति। त्वं अपि, हे देवि, दुर्जय्ये असुरे लोके यावत् देवदेवी सर्वगुणसम्पन्ना शरीरेण प्रकटिता न भवति, तावत् असुरान् हन्तुम् अर्हसि। तयोः सङ्गमे, तपः कृत्वा, सर्वं सिद्ध्यसि। हे देवि, यदा तव व्रतं पूर्णं, उमाप्रकाशे सति, शैलजा स्वस्वरूपं पुनः प्राप्स्यति। तदा भवानी त्वया सह संयुक्ता भविष्यति; उमायाः अंशेन संयुक्ता त्वं तस्या रूपं धारणं करिष्यसि। लोकः त्वां, वरदायिनीं, एकांशां, अनेकवर्णरूपां, सर्वकामफलदां पूजयिष्यति। ब्रह्मविदः त्वां गायत्रीं मन्यन्ते, यस्याः मुखम् ओंकारः; त्वं वीर्यवन्तः राज्ञः पूज्यसे। भूमिरिति, जननी जनानाम्, शैवीति शूद्रैः पूज्यसे; मुनिभ्यः धैर्यम् अचलम्, नियमिनां दया त्वमेव। उपायेषु साधकानां महान् उपायः, संशयः; धर्माधर्मविवेकिनां नीति, वस्तुषु विवेकः, जीवेषु हृदयेषु यत्नः, तृष्णा त्वमेव। सर्वभूतानां मोक्षः, सर्वदेहिनां पथः; सुखाभिलाषिणां मनसि रमणीयता, जीवेषु हृदयेषु स्निग्धता त्वमेव। सतां कीर्तिः, पापकृतां शान्तिः; सर्वभूतानां मोहः, याज्ञिकानां लक्ष्यं त्वमेव। सागराणां महान् तीरः, क्रीडायां रमणीयता; रात्रिः, प्रियकण्ठालिङ्गनप्रदा त्वमेव। एवं, हे देवि, विविधरूपया लोके पूज्यसे; ये त्वां स्तोष्यन्ति, हे वरदायिनि, ये च त्वां पूजयिष्यन्ति— ते सर्वकामान् अवश्यं लप्स्यन्ति, नात्र संशयः। एवमुक्ता रात्रिर्देवी, अञ्जलिं बन्ध्य, 'एवं भवतु' इत्युक्त्वा शीघ्रं निर्गत्य, हिमवतः महागृहं जगाम। तत्र, रत्नभित्तिभिः शोभिते महाप्रासादे, सा मेनां ददर्श, या श्वेतपद्मवदनाः, किञ्चित् कृशा, स्तनभारात् झुकिता। सा महौषधिभिः परिवृता, मन्त्रराजेन सेविता, जीवनरक्षायै सुवर्णमणिभिः भूषिता, रम्यरूपा। रत्नदीपप्रभया दीप्तः, महाप्रभया शोभिता, कलाविशारदैः रम्यदास्यैः सेविता। शुद्धचीनपटच्छत्रैः, उज्ज्वलशय्यापर्यङ्कैः, सुरभिधूपैः, सर्वोपकरणैः युक्ता। दिनस्य क्रमशः गच्छति, रात्रिः च दूरं याति; मेना महागृहे, पुनः बलसम्प्राप्त्या जागरूकत्वं प्राप्नोति। अधिकांशजनाः सुप्ताः, निद्रारूपैः सेविताः, शशाङ्कप्रभायां, पक्षिणः रात्रौ विचरन्ति। प्राङ्गणे, रात्रिचरैः परिवृता, सत्पुरुषैः परस्परं कण्ठालिङ्गनं कुर्वद्भिः। किञ्चित् विकारः उत्पन्ने, मेनायाः द्वे पद्मेक्षणे रात्रिः प्रविश्य, अद्भुतं सुखयुक्तं सङ्गमं ददाति। क्रमशः, जगज्जनन्याः उन्मत्तायै, रात्रिः गर्भं प्रविश्य, अतुलं जन्म यदा भविष्यति, तदा विचिन्त्य। रात्रिः देवीगृहं गुहावने अलङ्कृत्य, शैलपत्न्याः जगन्मोक्षकारणं जातम्। ब्रह्ममुहूर्ते, सौभाग्यवती मेना गुहावासिनं पुत्रं प्रसूता; तस्य जन्मकाले, स्थावरजङ्गमाः सर्वे प्राणी हृष्टाः अभवन्। सर्वे लोकवासिनः, नरकस्थाः अपि, तदा स्वर्गसमं महत् सुखं अनुभूय। क्रूराणां मनांसि शान्तानि, देहिनां हृदयानि प्रशान्तानि; तदा तारकाः अपि ज्योतिषां प्रभा अत्यधिकं वर्धिता। वनस्पतयः मधुरफलानि ददुः, माल्यं सुरभि, नभः निर्मलम्। वायुः स्पर्शे सुखदः, दिशः परमं रमणीयाः; ऋतवः पूर्णफलगुणैः दीप्ताः। भूमिर्देवी शालिमाल्यैः आवृता; दीर्घकालं तपः कृतं विशुद्धचित्तैः मुनिभिः तदा फलं प्राप्तम्, शुद्धहृदयानां; विस्मृतानि शास्त्राणि पुनः प्रकटितानि।