ततः तस्मिन् संग्रामे दैत्यः बलाढ्यैः बन्धनैः इन्द्रादीन् लोकपालान् गोपालकः गोवद्भिः यथाभन्धयत् तद्वत् बध्नाति स्म। पुनः सः स्वं रथं समारुह्य स्वं निवासस्थानं अगच्छत्, यः उच्चगिरिशिखरः सिद्धगन्धर्वसमूहैः शब्दितः आसीत्। तत्र, द्वारपालः शुक्लवस्त्रधारी, भूमिं जानुभ्यां स्पृशन्, हस्तेन मुखं आवृत्य, दृश्यते स्म। सः दैत्यराजाय, सूर्यसमूहप्रभया दीप्तमूर्तये, स्पष्टं, संक्षिप्तं, सुव्यक्तं वचनं अब्रवीत्। "कालनेमिः देवांश्च बन्धित्वा द्वारस्थः तान् उपस्थाप्य, 'एते बन्धनाः कत्थं कुत्र स्थातव्याः, केन च?' इति सूचयति।" गोपालकस्य वचनं श्रुत्वा दैत्यः प्रत्यवदत्— "एते यत्र इच्छन्ति तत्र स्थात्व्या; मम गृहं त्रैलोक्यं एव।" किन्तु केवलं वासवः, शिरः मुण्डितः, शुक्लवस्त्रधारी, श्वपदचिह्नितः, विमुक्तः स्यात्। एवं कृतमात्रे, देवाः, मनसि महतीं विघ्नमुपगम्य, पद्मजन्मानं जगद्गुरुं शरणं गन्तुम् अभिप्रेत्य, तं गच्छन्ति स्म। ते दुःखसंतप्ताः, शिरांसि भूमौ नमयन्तः, पद्मासनं गुणसम्पन्नैः वाक्यैः स्तुत्वा, प्रार्थयन्ति स्म। देवाः ऊचुः— "नमस्ते, ओंकारमूल, सृष्टिस्रोतः, अनन्तविविधविश्वप्रथमकारण, यः सत्तामूलात् उद्भूतः, तव इच्छया संहारः क्रियते, सत्-स्वरूप, तुभ्यं नमः। त्वं सर्वव्यक्तस्य आदिपुरुषः, नामरूपातीतः, महिमा तव; त्वया स्वर्गभूम्यधःलोकः चाण्डं अण्डात् विभागितम्। मेरुः प्राचीनः पर्वतः त्वत्तः उद्भूतः, आकाशः त्वया निर्मितम्; देवाः तव शरीरात् जाताः, तव शरीरे सर्वजीवाः वसन्ति।" "स्वर्गः तव शिरः, चन्द्रसूर्यौ तव नेत्रे, नागाः तव केशाः, दिशः तव कर्णद्वाराणि; यज्ञः तव शरीरम्, नद्यः तव सन्धयः, भूमिः तव पादौ, समुद्रः तव उदरम्। वेदेषु त्वं मायाकर्ता, सर्वकारणः, शान्तप्रभा, सूर्यः, अक्षरः इति प्रसिद्धः; वेदान्वये तव हृदयकमलस्थं पुरातनं विद्वांसः वर्णयन्ति।" "योगलभ्याः त्वं आत्मा इति स्तुयन्ते, संख्यैः सप्त सूक्ष्मतत्त्वानि, त्वं तत्राष्टमकारणं गीयसे, त्वं अन्तः स्थितः जीवः। स्थूलसूक्ष्मरूपदर्शिनः, कारणवस्थावर्णकाः, सर्वे त्वत्तः सृष्ट्यादौ उत्पन्नाः; तेषु तव भक्तिर्नोऽस्तु। तव लक्षणं गूढं कालान्तरम्, अपरिमेयकालः, सर्वविभागनाशकः; सत्-असत्, सृष्टि-प्रलयकारणं, अनन्तः, तव कर्तृत्वं, तव आश्रयः।" "स्थूलं असारं, सूक्ष्मं तद्व्यतिरिक्तं सारम्; स्थूलावस्थाः तैः आच्छादिताः, तेषु तव परमस्थूलं शास्त्रेषु घोषितम्। त्वं सत्-सत्, शोभनं शोभनं, प्रत्येकावस्थायां योजयसि; पुनः पुनः व्यक्तरूपं निवार्य, प्रत्येकस्थाने व्यक्तिकर्म स्थापयसि।" "एवं, सः देवः, रूपधारिणां आश्रयः, रक्षकः, अनन्तरूपकल्पितः, अमरैः कारणरूपेण ब्रह्मन् त्वं स्तुतः। इच्छितार्थप्राप्तिसंकल्पिताः, तत्र स्थित्वा प्रार्थयन्ति; एवं स्तुतः ब्रह्मा अतीव तुष्टः अभवत्।" ततः वरदः ब्रह्मा अमरान् वामहस्तेन सूचयन् उवाच— "स्त्री, भूषणानि त्यक्त्वा, पतिं विहाय किमर्थं पृथक् स्थितवती?" इति। "हे इन्द्र, तव पद्ममुखं शुष्कं, तेन त्वं न दीप्तः; अग्निः अपि, इन्धनविहीनः, धूमेन आच्छादितः, न दीप्तः।" "तृणराशिना आच्छादितः, दीर्घदग्धवनाग्निना संतप्तः, मृत्युरोगगृहीतशरीरः, त्वं अद्य न दीप्तः।" "दण्डेन यथाः प्रेष्यः, क्रमशः आकर्ष्यमाणः, हे रात्रिचराधिप, किमर्थं भयात् भाषसे?" "राक्षसराजकृतयुद्धे शत्रुणा विद्धः, तव शरीरं अग्निना शुष्कं, वरुणस्य शुष्कवत्।" "पश्य, तव शरीरं रक्तहीनं पतितम्; हे वायु, त्वं विमूढः, शस्त्राग्रघातवत्।" "हे धनद, किमर्थं कुबेरपदं त्यक्त्वा नमसि? त्रिशूलधारिणः रुद्राः अपि वीर्यं ह्रासितवन्तः।" "कः त्वयि बलं निवारितम्? तद् वद।" इति ब्रह्मणा पृष्टाः, ब्रह्मानुगाः देवाः उत्तरं ददुः। "वाक् इन्द्रियेषु प्रमुखा, तेन वायुः प्रेरितः; इन्द्रादिभिः प्रेरितः, वायुः उवाच।" "सः चतुर्मुखाय उवाच— 'सर्वं चराचरं त्वं जानासि। इन्द्रः स्वसैन्यैः सह, क्षणेन, शतशः दैत्यैः बलात् पराजितः।'" "यज्ञाः त्वया स्थापनाः, हे अद्भुतगुण, लोकस्थैर्याय; ऋषयः वेदश्रुतफलं कामयन्तः, तव आज्ञया यज्ञान् अकरोत्।" "यज्ञभुक् स्वर्गः तव वशे आसीत्; किंतु एकदा, महादैत्यः भूमिसमः, दिव्यगणान् एककर्मणा गृहीत्वा।" "सर्वगुणासाधनं त्वया कृतम्, पर्वतराजः यज्ञसम्प्रदायः, देवालयः, दिवि सदा दीप्तः।" "पर्वतः शिखरैः शोभितः, देवविहारयोग्यः, दैत्येन अधिगतः; गुहाः मणिभिः निम्नाः, बहुदैत्याश्रयः अभवत्।" "तस्यासुरभीतः, देवाः, शरीरं शिथिलीकृत्य, निर्गताः; पर्वतः दीर्घकालं, दिशः शुद्धप्रभाभिः पूर्णः, तेन उपभुक्तः।" "महावज्रः, दिव्यायुधेषु श्रेष्ठः, त्वया प्रथमयुगे निर्मितः; दैत्यशरीरे प्रहारः कृत्वा, शतधा विदारितः, अल्पबुद्धेः मनः विभज्य।" "युद्धे वयं बाणैः विद्धाः, द्वारपालैः सूचिताः, शत्रुगृहप्रवेशः महतीन क्लेशेन प्राप्तः।" "दैत्यसभायां आकृष्टाः, तत्र उपविष्टाः; दण्डधारिणः मौनं उपहस्य, अन्ये हास्यन्ति।" "त्वं सर्वार्थेषु महान्, नूनं अल्पवक्ता; तेन शास्त्रानुसारं वद, हे अमराः, दैत्याः बहुवक्ता।" इति, दैत्यस्य पराक्रमं, देवानां दुःखं, ब्रह्मणः स्तुतिः, तथा तस्य उपदेशः, सर्वं पुलस्त्येन एकस्मिन् कथा-सूत्रे सम्यक् निवेदितम्।