तदा दानवानां प्रमुखः तारकः सम्यगुक्तिभिः पूर्णं वचनं ब्रवीत् — "शृणुत सर्वे बलिनोऽसुरा मम वाक्यम्। देवा हि नः कुलनाशकारिणः, अस्माकं जातिधर्मेणैव वैरं जातमित्यनन्तमस्ति। अतः सर्वे वयं स्वबाहुबलमाश्रित्य, देवविजयाय तपः समाचरिष्यामः, न संशयः।" एवं निश्चित्य सर्वैः सह तारकः पर्वतं परियात्रमगमत्। तत्र स उपवासं कृत्वा, पञ्चविधं तपः समाचरन्, पत्रपानीयाशनः स्थितः। शतशः शतानि वर्षाणि स कठोरं तपः समारब्धवान्, येन तस्य शरीरं कृशं जातम्, तपःसम्भारश्च संचितः। तदा ब्रह्मा तस्य दैत्येशस्य पुरतः प्रादुरासीत्, उवाच च — "वरं वृणीष्व, धृतव्रत।" तदा तारकः प्रार्थयामास — "मम सर्वेभ्यः भूतेभ्यो मृत्युः न भवतु।" ब्रह्मा उवाच — "देहधारिणां मृत्युरवश्यंभावी; अतः येभ्यः त्वं न भीतोऽसि, तेषां मृत्युमेकं वृणीष्व।" तदा तारकः, मदगर्वेण मोहितः, चिन्तयित्वा, सप्ताहात् पश्चात् बालकात् एव मृत्युमिति वरमयाचत्। ब्रह्मा "एवं भवतु" इति उक्त्वा तस्य अन्तर्धानमकरोत्। ततः तारकः स्वगृहं प्रत्यागत्य शीघ्रं मन्त्रिभ्यः आज्ञापयत् — "मम सैन्यं समाह्वयत। यदि यूयं मां तुष्टुमिच्छथ, श्रेष्ठान् देवान् निगृह्यताम्; तेषु निगृहीतेषु मम हर्षोऽनन्तो भविष्यति।" तारकस्य वाक्यानि श्रुत्वा, तस्य सैन्याधिपतिः ग्रसनः नाम दानवः, सैन्यं सज्जीकृत्य, घण्टाघोषेण शीघ्रं दानवान् आहूयत्। तत्र दश कोटि बलिनः दानवेश्वराः समागताः। तेषु जम्भः प्रमुखः, कूजम्भः, महिषः, कुञ्जरः, मेघः, कालनेमिः, निमिश्चैव अभवन्। मन्थनः, जम्भकः, शुम्भः, दश सैन्याधिपतयः, अन्ये च शतशः पृथिव्यां समवेताः। तारकस्य रथः, अष्टचक्रसमलङ्कृतः, गदापाणिभिः परिच्छदितः, चत्वारि योजनानि विस्तीर्णः, सहस्रगुरुडयुक्तः आसीत्। तारस्य रथः व्याघ्रसिंहखरूष्ट्रयुक्तः, ग्रसनजम्भकयोः रथौ जम्भकुम्भिहस्तियुक्तौ। मेघस्य रथः द्वीपवासिभिः पशुभिः कूष्माण्डैश्च युक्तः; कालनेमेश्चतुर्दंष्ट्रगिरिप्रख्यगजैः, निमेशस्य महागजेन युक्तः। मन्थनः शतहस्तघटाश्वमारूढः, जम्भकः महाबलः गिरिसमः उष्ट्रमारूढः। शुम्भः मेंषमारूढः, अन्ये च विविधविचित्रवाहनाः, भीमाः शोभमानकवचाः, कुण्डलपगुटिकाभूषिताः। स तेषां दैत्यसिंहानां सैन्यसमूहः भीषणरूपः, मदोन्मत्तगजाश्वरथसंकीर्णः, अमरैः संग्रामाय निर्गतः। पैदल्यध्वजसमृद्धः, बलसमूहः अग्रे स्थितः। तस्मिन्नेव काले, दिव्यदूतः वायुः असुरगृहं प्रविशत्। स दानवसैन्यं दृष्ट्वा, इन्द्राय तद्वृत्तान्तं निवेदयितुं दिव्यसभा-महेंद्रस्य समीपमगात्। तत्र देवमध्यगे वायुः समागतं वृत्तान्तं न्यवेदयत्। तदश्रुत्वा देवराजः नेत्राणि निमील्य चिन्तयामास। ततः महाबाहुः इन्द्रः समये बृहस्पतिमिदं प्राह — "समीपं देवदानवयोर्युद्धं आगतम्। किमत्र कर्तव्यं? नीतिरेव उक्त्वा ब्रूहि।" बृहस्पतिः प्राज्ञः प्रत्युवाच — "नीतिः श्रूयते सामादिद्वारेण; चतुरङ्गबलयुक्ता ध्वजसमृद्धा। जयकामिनां नित्यं एष एव मार्गः — साम, भेद, दान, दण्ड इति। किन्तु लोभिनां एकचित्तानां सामभेदौ न सिद्ध्यतः; दानं च बलदायिनां न सफलम्। अत्र केवलं दण्ड एव साधनम्, यदि त्वं रोचयसि।" एवं श्रुत्वा सहस्राक्षः इन्द्रः, कर्तव्यं निश्चित्य, अमरसभा-मध्ये व्याहरत् — "शृणुत मम वाक्यं, दिविसदः। युष्माकं यज्ञभुजः, दिव्याः, सुतपुत्रैः सहिताः, स्वमहिम्नि स्थिताः, लोकपालनपरायणाः। युद्धाय सज्जीकरणं क्रियतां, मम सैन्यं समाह्व्यताम्, शस्त्राणि प्रस्तूयन्ताम्, शस्त्रदेवताः पूज्यन्ताम्।" "वाहनानि विहायस्यानि च समारोप्यन्ताम्; यमं सेनापतिं स्थापयन्तु; दिविसदः शीघ्रं समागच्छन्तु।" इति उक्ते, प्रधानदेवाः, दशसहस्राश्वयुक्तं, सुवर्णघण्टाभूषितं, युद्धाय रथं संयोजयामासुः। स रथः, मातलिना समारब्धः, अद्भुतगुणयुक्तः, देवानां दानवानां चाजेयः। यमः महिषमारूढः, सर्वतः उग्रगणैः परिवृतः, सैन्यस्य अग्रे स्थितः। अग्निः, प्रलयकालनिर्गतज्वालासमुत्थितः, आकाशं पूरयन्, अजमारोह्य, शूलपाणिः स्थितः। वायुः अंकुशधारी, अतिवेगेन, नागराजमारूढः; आपतिः स्वयमेव तत्र स्थितः। राक्षसेन्द्रः, गगनचरः, तीक्ष्णखड्गधारी, नरयुक्तरथमारूढः, युद्धाय सज्जः। कुबेरः गदापाणिः, सिंहयुक्तरथमारूढः; चन्द्रसूर्याश्विन्यश्च, चतुरङ्गबलसमन्विताः। एवं दानवदिविसदः, स्वस्वसैन्यैः, विविधरथवाहनैः, महायुद्धाय सज्जीकृताः, समरभूमिं प्रति प्रस्थिताः।