तयोः दम्पत्योः कामं सम्प्राप्य पुनः तपस्विन्याश्रमं प्रत्यागच्छतुः। तदा वराङ्गी, शुभवर्णा, गर्भं धारयित्वा तत्र सन्दृश्यते स्म। सा सहस्रवर्षपर्यन्तं गर्भं धारयामास। सहस्रवर्षान्ते वराङ्गी पुत्रं प्रसूतवती। तस्य असुरस्य जन्मकाले, यो लोकानां भीषणः अभवत्, समग्रं पृथिवी कम्पितवती, महान्तः समुद्राः उदञ्चिताः। गिरयः कम्पिताः, तीव्राः वाताः प्रवहन्ति स्म, महर्षयः मन्त्राः उच्चैर् जपन्ति स्म, वन्यपशवः गर्जन्ति स्म। चन्द्रसूर्यौ तेजः हीनौ अभवताम्, दिशः तमसा आच्छादिताः; महान् असुरः जातः समये, सर्वे बलवन्तः असुराः तत्र उत्सवाय आगताः। असुराङ्गनाः अपि हर्षपूर्णाः तत्र समागच्छन्ति स्म; ताः गीतानि गायन्ति स्म, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति स्म। तदा असुरेषु महान् उत्सवः जातः, तेषां महायुद्धे, सुराः इन्द्रसहिताः विषण्णचित्ताः अभवन्। वराङ्गी पुत्रं दृष्ट्वा तस्मिन्काले हर्षेण पूर्णा अभवत्; असुराधिपः तया तं जातं पुत्रं महत्त्वपूर्णं मन्यते स्म। असुरराजः तारकः, उद्यतवीर्यः, जन्मसमये अग्रगण्यैः देवैः—कुजम्बेन, महिषेन च—अभिषिक्तः अभवत्। समग्रे असुरराज्ये, पृथिव्याः तुल्ये विशालस्य, तारकः, राजन्, सर्वश्रेष्ठं साम्राज्यं प्राप्नोत्। तदा असुराणां श्रेष्ठः तारकः युक्तियुक्तं वाक्यं अब्रवीत्: "मम वाक्यं शृण्वन्तु, सर्वे बलवन्तः असुराः।" "सुराः अस्माकं वंशस्य विनाशकाः, असुराः; जन्मधर्मेण वैरं वर्धितं, अनन्तं च। वयं सर्वे, संशयविहीनाः, स्वबाहुबलं आश्रित्य, सुरविजयं तपः करिष्यामः।" तस्य वचनं श्रुत्वा, सर्वे अनुमोदिताः, सः पर्वते परियत्नं गत्वा, उपवासं कृत्वा, पञ्चविधं तपः आचरन्, पत्रपानं जलपानं च कृत्वा। शतशः शतानि वर्षाणि तेन तपः कृतम्। तस्य शरीरं कृशं जातम्, तपसः संचितिः सम्पूर्णः अभवत्। तदा ब्रह्मा समागतः, असुराधिपं उवाच—"वरं वृणीष्व, धृतव्रत"; सः वरं याचितवान्—"मम मृत्युं कस्यापि सत्त्वस्य न भवतु।" ब्रह्मा उवाच—"मृत्युं देहिनां निश्चितं; अतः, यस्य मृत्युं न भीषसि, तस्य मृत्युं वृणीष्व।" तदनन्तरं, तारकः, अहंकारविमूढः, विचार्य, सप्तदिनानन्तरं बालात् एव मृत्युं याचितवान्। "एवं भवतु" इति ब्रह्मा उक्त्वा, तत्रतः निर्गतः; असुरः स्वगृहं प्रत्यागच्छत्। ततः शीघ्रं मन्त्रिणः उवाच—"मम सेना समायोज्यताम्।" "यद्य मम प्रियं इच्छन्ति, अग्रगण्याः देवाः वशं कर्तव्याः; तेषां निग्रहे, मम आनन्दः अनन्तः भविष्यति, असुराः।" तारकस्य वचनं श्रुत्वा, असुरः ग्रसना, सेनापतिः, सेना सज्जीकरोत्। गम्भीरं ढक्कं नाद्य, शीघ्रं असुरान् आह्वयति स्म; दशकोटयः असुरराजाः, उद्यतवीर्याः, तत्र समागच्छन्ति स्म। तेषु जम्भः अग्रगण्यः, तदनन्तरं कुजम्भः, महिषः, कुञ्जरः, मेघः, कालनेमिः, निमिः च। मन्थनः, जम्भकः, शुम्भः, दश असुरसेनापतयः, शतशः अन्ये, पृथिव्याः तुल्ये विशालाः, तत्र समागच्छन्ति स्म। अष्टचक्रैः अलङ्कृतः, गदाधारिणः अनुयायिनः सहितः, तस्य रथः, चत्वारि योजनानि विस्तीर्णः, सहस्रगरुडैः युक्तः अभवत्। तारस्य रथः व्याघ्रैः, सिंहैः, गर्दभैः, उष्ट्रैः युक्तः; ग्रसना-जम्भकयोः रथौ जम्भकुम्भीगजैः युक्तौ। मेघस्य रथः द्वीपवासिभिः पशुभिः, कूष्माण्डासुरैः च युक्तः; कालनेमेः रथः चतुर्दंष्ट्रैः, पर्वताकारैः गजैः युक्तः, निमेषस्य महागजेन युक्तः। मन्थनः, महाबलवान् दैत्यराजः, शतहस्ताश्वं आरूढः; जम्भकः, महान्, पर्वताकारः, उष्ट्रं आरूढः। शुम्भः मेषं आरूढः; अन्ये अपि अद्भुतैः वाहनैः युक्ताः; तीक्ष्णाः, शोभायुक्ताः, कुण्डलैः, पगडैः अलङ्कृताः। दैत्यसिंहस्य सेना भीषणरूपा अभवत्, मदोन्मत्तैः गजैः, अश्वैः, रथैः संकुला। सा सेना अमरैः युद्धाय प्रस्थितवती, बहुशस्त्रधारिणी, ध्वजैः युक्ता। तस्मिन्नेव काले, वायुः, दिव्यदूतः, असुरगृहं प्रविष्टः। दनवसेनां दृष्ट्वा, इन्द्राय सूचनार्थं गतः; महेन्द्रस्य दिव्यसभा उपगम्य, तत्र देवमध्यं आगत्य, तद्वृत्तान्तं उद्घोषयामास। तद्वचनं श्रुत्वा, देवाधिपः नेत्राणि निमीलितवान्। बलवान् इन्द्रः तदा उचिते समये बृहस्पतिं उक्तवान्—"सुरदनवयोः संघर्षः समीपः।" "अत्र किं कर्तव्यम्? नीतीयुक्तं उपायं वद।" महेन्द्रस्य वचनं श्रुत्वा, बृहस्पतिः, महाबुद्धिः, इदं उवाच— "नीतिः, यथा श्रुतम्, सान्त्वादिना आरभ्यते; चतुर्विधा सेना, ध्वजैः युक्ता।" "एषा विजयकामानां नित्यस्था नीति:—सान्त्वम्, भेदः, दानम्, दण्डः—चतुर्विधः उपायः।" "यः लोभयुक्तः, एकचित्तः, तस्य सान्त्वं न साध्यं, न भेदः; दानं च न सफलं, यः बलात् ग्रहणं करोति।" "अत्र दण्डः एव उपायः, यदि ते रोचते।" इति उक्ते, सहस्रनेत्रः इदं वचनं अब्रवीत्— "यद् कर्तव्यं, तद् विचार्य, अमरसभायाम् इदं उवाच—'मे वचनं शृण्वन्तु, स्वर्गवासिनः।