सर्वे देवासुराः समागत्य वैकुण्ठं समाराधयन्, "साधु साधु" इति उच्चैः शब्दं कृत्वा तस्य युद्धशौर्यं दृष्टवन्तः। अन्ये दैत्याः तत्र रणभूमौ बाहुपाशैः बद्धाः स्थिताः, केचित् केशेषु गृहीत्वा, केचित् कण्ठे पीडयन्तः। तेषां मध्ये हरिः कस्यचित् मुखं छित्त्वा, अन्यं गृहीत्वा, गदायाः चक्रस्य च तापेन तान् दैत्याः शक्तिहीनान् प्राणहीनान् कृतवान्। तेषां देहाः आकाशात् पतित्वा भूमौ पतिताः। सर्वेषु दैत्येषु हतेषु, परमपुरुषः इन्द्रस्य प्रियं कार्यं सम्पाद्य, गदां सम्यक् धारयन् तारकस्य घोरयुद्धे स्थितः। ततः ब्रह्मा, लोकपितामहः, सर्वैः ब्रह्मर्षिभिः गन्धर्वैः अप्सरःसमूहेन सह शीघ्रं तत्र आगच्छत्। ब्रह्मा, हरिं देवदेवं पूजयन्, एवं उवाच— "देव, महद् कार्यं कृतम्, देवकण्ठः अपाकृतः। दैत्यवधेन सर्वे सन्तुष्टाः, कालनेमिं महासुरं त्वया हतम्, हे विष्णो। त्वां विना अन्यः कश्चन अस्मिन् लोके तस्य जयकर्ता न अभवत्। स देवांश्च सर्वलोकांश्च चलाचलांश्च अवमन्य, मुनीन् हत्वा मां अपि युधि आह्वयत्। तस्मात् तव कर्मणा अहं सन्तुष्टः। कालनेमिः कालसमयः शत्रुः हतः, आगच्छ, शुभं ते अस्तु, उच्चैः स्वर्गं गच्छाम। ब्रह्मर्षयः तत्र समवेताः त्वां प्रतीक्षन्ति, सभां गत्वा। अहं वरदः ते वरं दास्यामि, वरदश्रेष्ठ। देवाः स्वस्थानं प्राप्ताः, त्वं तेषां वरदाता; त्रैलोक्यं समृद्धं कण्ठहीनं मोचितं भवतु। अस्मिन्नेव युद्धे, हे विष्णो, महात्मन इन्द्रस्य कृते—" इत्युक्तः भगवता ब्रह्मणा, हरिः अक्षरः प्रत्युवाच। विष्णुः सर्वान् देवांश्च शक्रमुख्यान् शुभैः वाक्यैः सम्बोधयन् उवाच— "सर्वे देवाः समवेताः शृण्वन्तु। सुपर्णादिभिः सह, पुरन्दरं पुरस्कृत्य, सर्वे मिलित्वा युद्धे कालनेमिं तस्य सहायांश्च हत्वा। दानवाः महाशौर्यसम्पन्नाः शक्रात् अपि अधिकाः; अस्मिन् महायुद्धे केवलं द्वौ निर्गतौ। विरोचनः दैत्यः स्वरभानुः च महाबलः स्वं स्थानं गतौ; शक्रः वरुणः च स्वं स्थानं गतौ। यमः दक्षिणदिक् रक्षेत्, धनाध्यक्षः उत्तरदिक्; चन्द्रः ऋक्षैः सह सदा संयोगं युञ्ज्यात्। सूर्यः ऋतुभिः सह अयनैः सह गच्छेत्; घृताहुति आरभ्यते, सभया पूजिता। अग्नयः ब्राह्मणैः वेदविहितकर्मणा आहूयन्ताम्; देवाः हविर्भिः, महर्षयः जपैः तुष्टाः सन्तु। पितरः श्राद्धेन स्वेच्छया तुष्टाः सन्तु; वायुः स्वपथेन गच्छेत्, पावकः त्रिधा दीप्तिम् कुर्यात्। त्रिवर्णाः त्रिलोक्यं स्वसन्ततिभिः गुणैः शुद्धयन्तु; यज्ञाः द्विजैः योग्यैः दीक्षायाम् सम्पाद्यन्ताम्। दाता यजमानाः पृथक् दानानि ददतु; सूर्यः गोः पोषणं, सोमः रसायनं, वायुः प्राणान् जीवेषु पोषयतु। एते सोमसंबन्धकर्मणा तुष्टिं दत्त्वा, महेन्द्रमलयसम्भूताः, क्रमशः गच्छन्तु। सर्वा मातरः त्रिलोक्यस्य समुद्रं नद्यः गच्छन्तु; दैत्यैः भयम् परित्यज्य, देवाः शान्तिं प्राप्तु। शुभं वः, अहं ब्रह्मणः नित्यधामं गमिष्यामि—स्वगृहे, स्वर्गे, विशेषतः युद्धे। दानवान् कदापि न विश्वसनीयाः; ते स्वल्पबुद्धयः, दोषेषु आघातयन्ति, स्थिरता नास्ति। मनांसि सौम्यानि स्वभावसत्यानि सन्तु। इत्युक्त्वा देवसमूहाय विष्णुः, अव्ययवीर्यः, ब्रह्मणा सह ब्रह्मलोकं गतः, देवेषु महोत्सवम् उत्पाद्य, भगवाँल्लोकः। एषा तारकामये युद्धे अद्भुतं दृश्यं जातम्—दानवानां विष्णोः च, यद् त्वया पृष्टम्। भीष्मः उवाच— "हे ब्राह्मण, पद्मजस्य कथा श्रुता, त्वया विस्तारतः कथिता; गुहस्य महिमा उत्पत्तिश्च श्रुता। हे ब्रह्मन्, अहं इच्छामि तवात् सत्यं वृत्तान्तं श्रोतुम्—कथं तारकः महादानवः अभवत्। कथं स महासुरः कार्त्तिकेयेन विनष्टः, हे ब्राह्मन्? ऋषयः रुद्रेण मन्दरगिरिं कथम् प्रेषिताः? रुद्रः परमेश्वरः तत्र उमा कथम् प्राप्तवान्? सर्वं यथावत् कथय महर्षे।" पुलस्त्यः उवाच— कदाचित् कश्यपः दितिं, दैत्यजननीं, उवाच— "देवि, त्वं पुत्रं लप्स्यसि यस्य अङ्गानि वज्रसमानि स्युः।" स पुत्रः वज्राङ्गः नाम भविष्यति धर्मनिष्ठः; देवी वरं लब्ध्वा वज्राङ्गं जनयामास, यस्य शरीरं वज्रेण अपि न विदारितुं शक्यते। स जातमात्रः सर्वशास्त्रार्थं अवगतवान्, मातरं भक्त्या उवाच— "मातर्, किं करवाणि?" दितिः हृष्टा तं पुत्रं दैत्याधिपं उवाच— "मम पुत्राः, वत्स, शक्रेण बहवः हताः। अतः, इन्द्रं हन्तुं गच्छ, तेषां च अन्त्यक्रियाम् कुरु।" "एवं स्यात्" इति उक्त्वा, स बलात् सुरलोकं अगच्छत्।