तदा दानवमज्जास्थिमेदोरुधिरैः सिक्तं तदनुत्तमं चक्रं तीक्ष्णधारं वृत्ताकारं च, स्वर्णमाल्यार्पितं कामरूपिणां काम्यं स्वयंभुवाऽभिनिर्मितं सर्वद्विषतां भीषणं बभूव। तं चक्रधरं क्रोधसंयुक्तं सदा युद्धाभिलाषिणं दृष्ट्वा, तस्य निक्षेपे सर्वाणि भूतानि स्थावरजङ्गमानि मोहितानि अभवन्। तस्मिन्महासङ्ग्रामे मांसशोणिताशिनः प्रीतिमापुः; तस्य कर्माणि तुल्यं नास्ति, स सूर्यतेजसा समः। स क्रोधदीप्तः चक्रं समुत्क्षिप्य दानवतेजसा स्वतेजसा तं न्यूनं चकार। तेनैव चक्रेण स युद्धे कालनेमेश्च बाहूनच्छिनत्; तस्य विकटशतमुखं शिरः, ज्वलितरजःसहितहासं, छिन्नमभवत्। हरिः तेन चक्रेण तं दैत्यं बलात् पातयामास; छिन्नबाहुः छिन्नशिराः स दैत्यः कम्पितः। स युद्धभूमौ शिरोविहीनस्तनुरिव विद्युत्पातितवृक्षः तिष्ठन् दृष्टः; तदा गरुडः महापक्षः वातवेगसमः जातः। गरुडः कालनेमिं वक्षसि प्रहारं चकार; स दैत्यः स्वगात्राभिमुखं व्योम्नि भ्रमन्, विकृतबाहुः, पतितः। दिवं विहाय स भूमौ निपपात, क्षितिं कम्पयन्; तस्य दैत्यस्य पतने देवास्सर्वर्षयश्च समागत्य, "साधु साधु" इति वैकुण्ठं स्तुत्वा, तं पूजां चक्रुः। अन्ये तु युद्धवीर्यदर्शनात् दैत्याः सङ्कुलबाहवः स्थातुं न शेकुः; केचिदन्योन्यकेशग्रहणं, केचिद्ग्रीवापीडनं चक्रुः। स एकस्य मुखं छित्त्वा, अन्यं मध्ये गृहीत्वा, गदाचक्राभ्यां दग्धाः, शक्तिवियुक्ताः, प्राणान् जहुः। तेषां शरीराणि दिवः पतित्वा भूमौ निपेतुः; सर्वेषां दैत्यानां निहतेषु, स परमपुरुषः— इन्द्रस्य प्रियतमं कार्यं कृत्वा, गदां च समारुह्य, तारेण सह तस्मिन्भीषणे युद्धे— तदा ब्रह्मा लोकपितामहः शीघ्रं तत्र समागतः, सर्वैर्ब्रह्मर्षिभिः सह, गन्धर्वाप्सरसां गणैश्च। स ब्रह्मा, हरिं देवदेवमर्चयन्, वचनमुवाच— "देव, महाकृत्यं कृतं, सुरकण्टकः अपाकृतः। दैत्यवधेन सर्वे तृप्ताः स्म; अयं कालनेमिः महासुरः, त्वया हतः, हे विष्णो— त्वां विना अन्यो न कश्चित् तस्य विजेता लोके; स देवांश्च लोकांश्च स्थावरजङ्गमान् अवमन्य। ऋषीन् हत्वा मामपि समाह्वयत्; तेन तवानेन कर्मणा तुष्टोऽस्मि। अयं कालनेमिः कालकृतः शत्रुः हतः; आगच्छ शुभमस्तु ते, परमं दिवं गमिष्यामः। यत्र ब्रह्मर्षयः सभायां त्वां प्रतीक्षन्ते; अहं च वरदः, वरं दास्यामि, वरदत्तम। स्वस्थानप्राप्तैर्देवैस्त्वं वरदः; त्रैलोक्यं समृद्धं कण्टकवर्जितं विमोच्यताम्। अस्मिन्नेव युद्धे, हे विष्णो, महात्मन इन्द्रस्य कृते—" एवं ब्रह्मणा प्रोक्तः श्रीहरिः अव्ययः प्रत्युवाच। विष्णुर्देवान् सर्वान् शक्रपुरोगमान् शुभैर्वाक्यैः सम्बोध्य, "शृण्वन्तु सर्वे संनिविष्टा देवाः। सुपर्णादिभिः सह, पुरन्दरं पुरतः कृत्वा, सर्वे वयं कालेन कालनेमिं तस्य चानुचरान् हत्वा। ते दानवाः महाबलाः शक्रमप्यतिक्रान्ताः; अस्मिन्महासङ्ग्रामे द्वावेव शेषौ। विरोचनः दैत्यः, स्वरभानुः च महाबलः, स्वस्थानं गतौ; शक्रवरुणौ अपि स्वस्थानं गतौ। यमः दक्षिणां दिशं रक्षिष्यति, धनदः उत्तराम्; चन्द्रः ऋक्षैः सह सदा संयोगमेष्यति। सूर्यः ऋतुभिः सहायनैः सह यास्यति; हविर्दानानि समारभ्य, सभया पूज्यन्ताम्। ब्राह्मणैर्वैदिककर्मणा अग्नयः प्रज्वल्यान्तु; देवाः हविर्भिः, महर्षयः जपैः तुष्टाः स्युः। पितरः श्राद्धैः तुष्टाः भवन्तु, यथारुचि; वायुः स्वमार्गे गच्छतु, पावकः त्रिधा दीप्तिमान् स्यात्। त्रयो वर्गाः स्वसुतगुणैः त्रैलोक्यं शुद्धयन्तु; यज्ञाः द्विजातिभिः दीक्ष्ययोग्यैः क्रियन्ताम्। यजमानैः पृथक् पृथक् दानानि दीयन्ताम्; सूर्यः गावः पोषयतु, सोमः रसान्, वायुः प्राणान्। एते स्वकर्मणा सोमसंबन्धिना तुष्टिं दत्त्वा, महेन्द्रमलयसम्भूताः, यथाक्रमं यान्तु। त्रिलोक्यजनन्यः सर्वाः समुद्रं, नद्यः च गच्छन्तु; दैत्याः भयत्यजन्तु, देवाः शान्तिमवाप्नुयुः। शिवमस्तु वः; अहं ब्रह्मधाम नित्यं गमिष्यामि—स्वगेहे, दिवि, विशेषतः संग्रामे। तान् कदापि न विश्वसनीयाः; दानवाः सदा लघवः, दोषेषु प्रहर्तारः, स्थिरता नास्ति तेषाम्। स्वभावसत्यं सौम्यं चित्तं भवतु; एवं देवगणान् संबोध्य, विष्णुः अव्याहतवीर्यः— ब्रह्मणा सह ब्रह्मलोकं प्रस्थितः, देवेषु महोत्सवं जनयन्, स भगवान् श्रीमान्।