पञ्च—वेदः, धर्मः, क्षमाः, सत्यं, श्रीः—सर्वे नारायणाश्रयाः, तस्य दैत्यस्य कर्मणः विपरीतानि दृष्ट्वा तं न समीपं गताः। तेषां आगमनाभावेन दैत्याधिपः कोपसमन्वितः विष्णोः निवासम् अन्वेष्टुम् देवगृहं जगाम। तत्र स विष्णुं ददर्श, गरुडारूढं, शङ्खचक्रगदाधरं, शुभगदां दानवानां विनाशाय भ्रमयन्तं। विद्युत्समानवस्त्रधारी, वर्षमेघसदृशवर्णः, कश्यपवंशजसुवर्णपक्षिणि स्थितः, आकाशे विचरन् ददृशे। विष्णुं दानवविनाशाय आकाशे स्थितं दृष्ट्वा, दैत्यः मनसा विक्लवः, अचलं विष्णुं प्रति वाक्यम् उदाहरत्—"एष एव अस्माकं शत्रुः, यः अस्माकं पूर्वजानां, समुद्रवासिनां, मधुकैटभयोः जीवितविनाशकः। एष एव असमानः शत्रुः, बहुषु युद्धेषु असंख्य दानवान् हतः। एष एव क्रूरः, यो नारीबालानां पुरः निर्लज्जः, दानवनारीणां सीमाविभागकर्ता। एष देवतानां विष्णुः, स्वर्गवासिनां वैकुण्ठः, सर्पेषु अनन्तः, स्वयम्भूषु स्वयम्भूः। एष देवाधिपः, यं वयं अपराधिनः, तस्य क्रोधात् हिरण्यकशिपुः अपि हतः। यस्य छायायां शरणं गत्वा, देवाः यज्ञस्य अग्रे स्थित्वा, महर्षिभिः तृतीयं घृतं उपयुञ्जन्ति। एष अमरशत्रूणां विनाशकारणम्, अस्माकं शत्रुवंशाः अस्मिन चक्रे प्रविष्टाः। एष देवहिताय युद्धेषु जीवनं त्यक्त्वा, तेजस्वी महाबलः, शत्रुषु चक्रं क्षिपति। एष दैत्यानां कालः, मयि कालस्वरूपे उपस्थिते, यदा कालः गतः, तदा केशवः फलम् प्राप्स्यति। विधिना मम समीपे विष्णुः आगतः; युद्धे मया पीडितः, अत्र एव नश्यति। भाग्येन अद्य अस्माकं ऋणं पूरयिष्यामि, दानवभीषणं नारायणं हत्वा। शीघ्रं देवसंघान् युद्धे हनिष्यामि; अन्यजन्मग्रहणेन अपि, अस्माकं संग्रामे दानवान् बाधते। एष अनन्तः, पूर्वं पद्मनाभः, यः घोरसागरमध्ये मधुकैटभौ हत्वा। द्विधा रूपं धृत्वा, सिंहनरमयं, स एव मम पितरं हिरण्यकशिपुं हत्वा। अदितिः देवमाता, तं शुभगर्भं समुत्पादयत्; स एव त्रिभिः पादैः त्रिलोकान् गृहीतवान्। पुनः तारकामययुद्धे समीपवर्तिनि, स देवः मम समागमे नश्यति। एवं बहुधा उक्त्वा, दैत्यः नारायणं युद्धाय दुर्वचनैः शीघ्रं आह्वयत्। असुरेश्वरस्य उत्तेजनात् अपि, गदाधरः कोपं न प्राप, क्षमायाः महाबलसमन्वितः, स्मित्वा इदं वाक्यम् उवाच—"त्वदीयं बलं, हे दैत्य, अल्पं, दर्पसमुत्थितम्; सत्यम् बलं स्थिरं, क्रोधरहितम्। त्वं दर्पदोषैः हतः, क्षमां वक्तुम् इच्छसि। अधमः त्वं मया ज्ञातः; गर्वितवाक्येषु ते लज्जा। पुरुषाः कुत्र, यत्र स्त्रियः गर्जन्ति? हे दैत्य, पितृपथं अनुसरन्तं त्वां पश्यामि; यः प्रजापतेः सेतुं त्यजति, सः कः सुखं प्राप्नुयात्? अद्य त्वां देवकार्यघ्नं नाशयिष्यामि, देवतान् स्वस्थानं स्थापयिष्यामि।" श्रीवत्सचिह्नधारी युद्धे एवं उक्त्वा, दानवः क्रोधात् हसित्वा, शस्त्रधारिण्यः हस्तान् चक्रेण उच्चैः प्रोत्थापयत्। शतहस्तान् सर्वशस्त्राणि युद्धे उत्तोल्य, द्विगुणक्रोधेन रञ्जितलोचनः, तानि विष्णोः वक्षसि क्षिप्तवान्। दानवाः अपि, मायातारप्रमुखाः, शस्त्रखड्गोत्कटिताः, युद्धे विष्णुं अभ्यधावन्। महाबलैः दैत्यैः सर्वशस्त्रधारिभिः आहतः अपि, स युद्धस्थले स्थिरः अभवत्, चलितपर्वतवत्। कालनेमिः महाअसुरः, सुपर्णेन सह, सर्वशक्त्या विशालां गदां उत्तोल्य, क्रोधात् दहन्तीं भीषणां गदां गरुडाय क्षिप्तवान्; दैत्यकर्मणा विष्णुः विस्मितः अभवत्। सुपर्णेन क्षिप्तां गदां शिरसि पतितां दृष्ट्वा, सुपर्णं पीडितं, स्वदेहं च विक्लवम् अपश्यत्—वैकुण्ठः क्रोधारुणलोचनः चक्रं गृहीत्वा, सुपर्णेन सह वेगं वर्धयामास। तस्य बाहवः दशदिशाः व्याप्य, अन्तरिक्षं भूमिं च पूरयन्तः, पुनः महाबलः अभवत्, यथा लोकेषु पदविन्यासाय इच्छन्। आकाशे वर्धमानः, देवाधिपानां विजयाय, ऋषयः गन्धर्वैः सह मधुसूदनं स्तुतवन्तः, तस्य किरीटमण्डलं दिवि लिखन्तं दृष्ट्वा। पादाभ्यां पृथिवीं निपीड्य, बाहुभिः दिशः आच्छाद्य, सहस्रबाहुसहस्रलोचनः शत्रुषु अजेयः अभवत्। सुदर्शनचक्रम् अग्निसदृशदीप्तम्, भीषणरूपम्, सुवर्णरजसावृतम्, वज्रनाभम्, भयावहम् अभवत्।