श्रीकृष्णः सत्यां करग्रहणं कृत्वा, कामद्रुमस्य समीपं ययौ। तत्र स्वजनान् अनुचरांश्च विसर्ज्य, प्रियया सह क्रीडया तस्थौ। स सर्वलोकनाथः, सुस्मितं कृत्वा, सत्यां संबोधितवान्, तस्याः प्रमोदसंतोषार्थं, स्फुरितवपुः सानन्दमूर्तिः इदं वचनं प्राह— "नास्ति मे त्वत्तः प्रियतरः कश्चन, सुन्दरि! षोडशसहस्रयोषितां मध्ये त्वं मे प्राणसमाना। तव कृते देवेशं देवान् चापि प्रतियुद्ध्य अहम्। यद् इच्छसि, तत् महद् वस्तु शृणु, साध्यते। यद्यपि किञ्चिद् दुस्तरं, कर्म वा, वाच्यं वा, त्वं यत् पृच्छसि, तत् उत्तरं दास्यामि। यत् मनसि अस्ति, तत् पृच्छ।" ततः सत्याभामा प्राह— "किं नाम पूर्वं मया दत्तं, व्रतं कृतं, तपः कृतं वा, येन अहं मर्त्यजात्या अपि, त्वदीया पत्नी अभवम्? त्वया सह गारुडे याने, देवानां साकं, इन्द्रगृहं प्रविष्टा अहम्। अतः पृच्छामि— किम् अहं पुण्यं कृतवती? पूर्वजन्मनि किं रूपं मम, का अहं, कस्य कन्या?" श्रीकृष्णः उवाच— "प्रिये! पूर्वजन्मनि त्वया यत् पुण्यव्रतम् आचरितं, तत् सम्प्रत्याख्यानं शृणु। कृतयुगान्ते मायानगरे अत्रिकुलोत्पन्नः देवशर्मा नाम ब्राह्मणः आसीत्, वेदवेदाङ्गविद्, यशस्वी। सः अतिथिसत्कारकः, अग्निहोत्रनिष्ठः, सौरव्रतधारी, प्रतिदिनं सूर्यपूजकः, साक्षात् सौररूपः इव। तस्य गुणवती नाम कन्या आसीत्, सती, वृद्धा, सुतरां गुणवती। सा पुत्राभावे, शिष्याय चन्द्राय दत्ता। सः पुत्रवत् शिष्यं पश्यति, शिष्यः पितरं वत् सेवते। कदाचित् तौ हिमालयपादे कुशदर्भसंग्रहाय वनं गतौ। तत्र तौ विचरन्तौ, भीषणं राक्षसं समीपं आगतम् अपश्यताम्। तौ भीतौ, पलायितुं अशक्तौ, तेन मृत्युरूपेण राक्षसेन निहन्येताम्। किन्तु तयोः पुण्यक्षेत्रबलात्, धर्मेण च, मम समीपवासिनः पार्षदाः तौ वैकुण्ठं निनयुः। यावत् जीवन्तौ, तौ सूर्यपूजनादिकं कृतवन्तौ; तेन अहं तयोः अतीव तुष्टः अभवम्। शैवाः, सौराः, गाणपत्याः, वैष्णवाः, शक्त्युपासकाः— सर्वे अपि माम् एव यान्ति, यथा नद्यः समुद्रं यान्ति। अहम् एव पञ्चभिः रूपैः जायमानः, नानानामधेयैः क्रीडामि, यथा देवदत्तः पुत्रादिनामभिः। ततः तौ मम धाम्नि वसन्तौ, दिव्ययानयुतौ, सूर्यसमानवर्णौ, मम सदृशरूपिणौ, मम सन्निधौ दिव्ययोषित्संगेन, चन्दनादिभिः सुखानि अनुभूय, तिष्ठतः।" एवं श्रीकृष्णस्य सत्याभामायाः संवादरूपः श्रीमद् पद्मपुराणस्य अष्टाशीतितमः अध्यायः समाप्तः। श्रीकृष्णः पुनः कथयति— "ततः गुणवती, पितरं पतिं च राक्षसेन हतौ इति श्रुत्वा, शोकाकुला, दुःखार्ता विलपितवती। सा विलपन्ती— 'हा नाथ! हा पितः! मां विना क्व गच्छसि? अहं बालिका, किं करिष्यामि अद्य, अनाथा सती? अस्मिन् गृहे दरिद्रां मां, अकुशलां, को मया स्नेहेन पालनं करिष्यति— अन्नवस्त्रादिकं दास्यति— अहं दुःखिता सती? दैवहीना, सुखरहिता, रक्षकैः प्राणैश्च विहीना, अद्य किं शरणं गच्छेयम्?' इति बहुशः विलप्य, सा शोकातुरा, शुकशाविका इव भूमौ पतिता, वाताहता कदलीव सन्निपत्य, मूर्च्छिता। चिरात् चेतनां प्राप्य, भूमौ शयानां, बाष्पपूरितलोचना, दुःखसागरमग्ना, शोकग्रस्ता बभूव। शेषं द्रव्यं विक्रीय, यथाशक्ति, तयोः शुभक्रियाः सम्यक् अकुरोत्, शौचादिकं विधिवत् संपाद्य। सा तस्मिन् एव नगरे, स्वयमेव जीविका उपार्जयन्ती, विष्णुभक्ता, शान्ता, सत्यव्रता, शुचिः, जितेन्द्रिया बभूव। सा द्वे व्रते, जन्मतः मृत्युपर्यन्तम्, नित्यं अनुतिष्ठति— एकादशीव्रतं, कार्तिकव्रतं च। एते द्वौ व्रतौ मम प्रियतमौ; भोगमोक्षप्रदौ, पुत्रप्रदौ च। कार्तिकमासे, सूर्ये तुलाराशिस्थिते, ये प्रातःस्नानं कुर्वन्ति, ते महापापिनः अपि विमुच्यन्ते। ये विष्णोः कृते गृहं मार्जयन्ति, स्वस्तिकादिलक्षणं ददाति, विष्णुं पूजयन्ति, ते जीवन्नेव मुक्ताः। ये कार्तिके स्नानं, जागरणं, दीपदानं, तुलसीवनसेवा च कुर्वन्ति, ते विष्णुस्वरूपिणः भवन्ति। यदि त्रिदिनमपि एतत् आचरति, देवैः अपि पूज्यः भवति— किं पुनर्यः जन्मतः एतत् आचरति? एवं गुणवती, वर्षे वर्षे, अनन्यभावेन विष्णोः सेवायाम्, मनसा तं समर्प्य, निरन्तरं प्रवृत्ता। कदाचित्, सा वृद्धा, कृशा, ज्वरार्ता, महता क्लेशेन, गङ्गायां स्नानार्थं गतवती। स्नातुम् प्रविशन्ती, शीतात् कम्पमानां, तदा दिव्यं विमानं आकाशात् पतन्तं दृष्टवती। शङ्खचक्रगदापद्मधराः, गरुडध्वजशोभिताः, विष्णुरूपिणः तत्र दिव्याः पुरुषाः आकाशात् अवतीर्य। तां दिव्यविमाने आरोप्य, अप्सरसां गणैः परिवृतां, चामरवात्यनुगृहीतां, तां वैकुण्ठं निनयुः।