तत्र केचन भीमवेगेन पेतुः, केचन हताः; ततः रथैः, अश्वैः, विमानैः, पदातिभिश्च समेत्य, क्रुद्धाः समरे परस्परं समभ्यधावन्। ते कोपसंरक्तमुखाः, दन्तान् घर्षयन्तः, युद्धे तीव्रता वर्धमाने, परस्परं समभिद्रवन्ति। रथैः रथैः, पदातिभिः पदातिभिः समरे सम्यग्युद्धमकरोत्; तेषां रथनिनादः अतिविस्तीर्णः, घोषेण व्याप्तमिव बभौ। नभः मेघगर्जितैः इव प्रतिध्वन्यत्; केचन रथाः भग्नाः, केचनान्ये रथैः रथाः अभिहता विनष्टाः। रथाः संकुलाः सञ्जाता गतिं न प्राप्नुवन्; युद्धमध्ये, वीराः दन्तान् विकटयन्तः, बाहुभ्यां परस्परं गृहीत्वा समरे स्थिताः। केचन खड्गैः, ढालाभिश्च सम्यगायुधाः, गर्जन्तः प्रतिपक्षं ताडयन्ति; अन्ये शस्त्रैः विद्धाः, रक्तस्राविणः, समरे पतिताः। ते मेघसमूहवत् संहत्य, जलपूर्णमेघाः इव, युद्धदिनं तमस्कृत्य, परस्परं बाणवर्षं कृत्वा स्थिताः। तस्मिन्नेव समये कालनाम्ना दानवः कालनेमिः, क्रोधात् समुद्रतरङ्गैः पूर्यमाणमेघवत्, महद्वपुः प्रकटयन्, बभूव। तस्य पर्वतसन्निभात् देहात्, दीप्तमेघाः विद्युल्लतान्विताः, वज्रवर्षं कुर्वन्तः, पतन्ति स्म। क्रोधेन श्वासन्, भ्रुकुटीमध्यात् स्वेदधारा वर्षन्ति स्म; मुखात् ज्वालाः, स्फुलिङ्गसमाकीर्णाः, निर्गच्छन्ति स्म। तस्य बाहवः आकाशे उन्नताः, पञ्चमुखसर्पवत् पर्वताग्रात् निष्क्रान्ताः इव बभूवुः। स बहुविधानि अस्त्रजालानि, धनूंषि, लौहगदाश्च गृहीत्वा, दिव्यमाकाशं महापर्वतैः इव आच्छादयन् स्थितः। वातवेष्टिताम्बरधारी, युद्धे उत्सुकः, स मेरुपर्वतवत्, सन्ध्यारश्मिभिः शिलासु दग्धासु, सन्नद्धः तत्र स्थितः। तेन जंघाबलात् उच्छिन्नेभ्यः शिखरैः, पर्वताग्रैः, वृक्षैश्च, देवसेनाः वज्रप्रहारवत् निपातिताः। तस्य खड्गधारिभिः बाहुभिः आहताः, देवाः, छिन्नकेशाः, भग्नदेहाः, समरे न चलितुमशक्नुवन्, कालनिमिना विजिताः। तेषां केचन यक्षाः, गन्धर्वाः, विहंगमाः, सर्पाः, किन्नराश्च तस्य मुष्टिभिः पतिताः, केचन द्विधा कृताः। कालनिमेः भीताः, ते युद्धे पतिताः; सर्वशक्त्या प्रयत्नं कुर्वन्तः अपि, विमूढचित्ताः, किञ्चित्कर्तुं न शेकुः। तेनैव शक्रः सहस्राक्षः बाणपाशैः बद्धः, युद्धे शक्तिहीनः, अचेष्टितुमशक्नुवन्। वरुणः जलाधिपः, तेन युद्धे शुष्कमेघवत् निर्जलसमुद्रवत्, अशक्तीकृतः। वैश्रवणः धनाधिपः, मृत्युरूपेण तेन परिवृतः, शोकाकुलः, लोकपालकर्तव्येभ्यः अपसारितः। यमः सर्वहरः, मृत्युशस्त्रधारी, स्वं लोकं परित्यज्य, भयात् स्वदिशं पलायितः। स लोकपालान् अपास्य, तेषां कार्याणि हृत्वा, स्वं शरीरं चतुर्धा विभज्य, समन्ततः स्थितः। स तारापथं, स्वर्भानुना प्रकाशितं दिव्यं लोकं, गत्वा सोमस्य श्रीं तस्य च महत्त्वं जघान। तेजस्विनं सूर्यं, धर्मद्वारसमेतं, कम्पयित्वा, तस्य अधिकारं, प्रदेशं, दिवसकर्तृत्वं च अपहृत्य स्थितः। अग्निं देवमुखं विजित्य, स्ववशे स्थापयामास; वायुमपि बलात् निगृह्य, स्वानुगं कृतवान्। स समुद्रात् सर्वानद्यः बलात् उत्पाद्य, समुद्रांश्च, सर्वदेहसारांश्च, स्वस्य कामबलाय नियोजयामास। जलानि दिव्यानि मानुषाणि च स्वशासनवशे कृत्वा, पृथिवीं पर्वतसंरक्षितां व्याप्तवान्। स एव स्वयम्भूः, भूतानामधीश्वररूपेण, महादानवः, सर्वलोकव्यापी, सर्वभूतभीषणः, प्रकाशमानः बभूव। स दानवः, लोकपालचन्द्रसूर्यग्रहस्वरूपधारी, वह्निवायुसंभूतः, समरे दीप्तिमान् बभूव। ब्रह्मणः परमासनस्थः, जगदुत्पत्तिसमानः, दानवगणैः स्तूयमानः, यथा देवैः पितामहः स्तूयते, तथा बभूव। पञ्च तु—वेदः, धर्मः, तितिक्षा, सत्यं, लक्ष्मीश्च—सर्वे नारायणाश्रिताः, तस्य समीपं न ययुः, तस्य कर्मणः विपरीतत्वात्। तेषां आगमनाभावात्, स दानवराजः, कोपसमन्वितः, विष्णोः स्थानमिच्छन्, देवालयं जगाम। तत्र स विष्णुं ददर्श—गरुडारूढं, शंखचक्रगदाधरं, शुभां गदां दैत्यानां विनाशाय परिभ्रमन्तं। स विद्युत्प्रभवस्त्राजिनं, मेघसङ्काशं, कश्यपवंशसमुद्भूतसुवर्णपक्षिणमधिरूढं, गगनचारिणं विष्णुं ददर्श। तं विष्णुं, दुष्टदानवानां विनाशाय गगने स्थितं दृष्ट्वा, स दानवः, कम्पितचित्तः, अचलाय विष्णवे वाक्यं प्राह— "एष एव अस्माकं शत्रुः, यः अस्माकं पूर्वजानां, समुद्रवासिनां, मधुकैटभयोः च प्राणहारकः। एष एव अस्माकं शत्रुः, योऽप्रतिमः इति कथ्यते; बहुषु युद्धेषु असंख्यदानवान् हतः। एष एव अक्रूरः लोके, यो न स्त्रीबालानां पुरतः लज्जते, येन दानवीनाम् अङ्गना सीमाविभागः कृतः। एष देवतानां विष्णुः, स्वर्गवासिनां वैकुण्ठः, सर्पेषु अनन्तः, स्वयम्भुवामपि स्वयम्भुः। एष एव देवेशः, यं वयं अपराधिनः, यस्य कोपात् हिरण्यकशिपुः अपि निहतः।