महेन्द्रवज्रचिह्नितः स अमृतस्यार्थे, अद्भुतपक्षवस्त्रैः विभूषितः, धातुसम्पन्न इव गिरिः बभौ। तस्य कोपवृद्ध्या समाश्रितः, शशिसमप्रभः, नागभोगसंयुक्तमणिना शोभितः सन् द्योतमानः दृश्यते। तस्य लीलया सुरम्यपक्षद्वयं व्योम्नि व्याप्नोति, यथा कल्पान्तेन्द्रधनुष्मद्भिः मेघैः आकाशः आवृतः। नीलरक्तपीतध्वजैः अलङ्कृतः स भगवान्, अरुणानुजं रणाय आरोहति। तम् अग्रेसरं सुवर्णवपुषं सुपर्णं देवा योगिनश्चानुगच्छन्ति। परममन्त्रैः तं गदाधरं स्तुवन्ति, यः वैश्रवणेन सह वैन्येन च नेतृभूतः। स जलाधिपेन परिवृतः, सुरेन्द्रेण च संयुक्तः, वातबद्धनिनादेन दीप्तः, यज्ञाग्निवद्विभासमानः स्थितः। विष्णुजिष्णुसहिष्णुभ्रजिष्णुतेजसा पूर्णा स सेना, बलशालिनी, रणाय समागताभूत्। तदा बृहस्पतिः उवाच—"देवानां कल्याणम् अस्तु" इति। उशनाः प्रत्युवाच—"दैत्येषु कल्याणम् अस्तु" इति। तयोः शक्त्योः संयोगात्, देवासुरयोः विजयाय परस्परं संघर्षः अभवत्। दानवा देवैः सह, विविधानि शस्त्राणि गृह्णन्तः, रणाय समागच्छन्, इव पर्वता: पर्वतेषु स्फुटन्ति। स अद्भुतः संग्रामः देवासुरैः संयुक्तः, धर्माधर्मयुतः, गर्वनम्रतायुक्तश्च प्रकाशते स्म। तत्र शीघ्रगैः अश्वैः, प्रचोदितगजैः, खे सर्वतः उत्पत्य, करेषु खड्गान् वहन्तः, गदापातैः, शरवर्षैः, धनुषां विकर्षणैः, भीषणा आयुधानि पतन्ति स्म। तत्र स युद्धम् उग्रतमं, देवदानवसंयुक्तम्, जगद्भयंकारं, कल्पान्तवद् अभवत्। लौहयष्टिभिः, मुद्गरैः, पर्वतैः च स्वहस्तोत्क्षिप्तैः, दानवाः इन्द्रमुख्यान् देवान् आघ्नन्ति स्म। बलिनां दानवानां प्रहारेण, जयिनां, देवा विषण्णमुखाः, महतीं व्यथां संग्रामे अगच्छन्। शस्त्रशूलसंघट्टेन, गदाप्रहारैः शिरोभेदनेन, दितिसुतैः उरःक्षतैः, देवा रणभूमौ स्रवद्रक्ताः अभवन्। शरवृष्ट्या निहताः, अस्त्रैः क्लिश्यमानाः, मायाम् प्रविश्य, न शक्नुवन्ति गन्तुं न कर्तुं च। तैः दानवैः जीवहीनास्त्रहीनाः सुरसेना, उपस्थितवत्, इव चिद्रूपिण्यः। तदा दैत्यधनुष्कोत्क्षिप्तान् तिक्ष्णान् शरान् वज्रेण छित्वा, शक्रः बहुचक्षुः तेषां भीषणं सैन्यं प्रविश्य, दैत्यनेत्रान् निहत्य, तमसा अस्त्रजालेन दैत्यसैन्यं तमसा संवृतम् अकारयत्। तस्य पुरुहूततेजसा निर्मितेन तामसप्रभावेण, ते न स्वजनान्, न दैत्ययानानि विवेक्तुं शेकुः। मायाबन्धनात् विमुक्ताः, श्रेष्ठा देवाः, प्रयत्नपूर्वकं, तमसा संवृतानां दैत्यगणानां शिरांसि छित्त्वा निपातितवन्तः। तामसनीलदीप्त्याऽन्धकारेण भग्नचित्ताः दैत्याः, पक्षच्छिन्नगिरय इव, पतिताः। तत्र दैत्येषु पराजितेषु, दैत्यालयः अन्तःतमस इव, तम एव देहं प्राप्त इव बभूव। ततः मायया महद्भूतमायां निर्माय, ताम् अन्धकारदीप्तिमतीं, मौर्व्यग्निसम्भूतां, कल्पान्ततेजःकरां, स सृष्टवान्। स शक्रकृतमायां तया मौर्व्याग्निना दग्ध्वा, दैत्याः सूर्यरूपं धृत्वा त्वरया युद्धे उत्पेतुः। मौर्व्यग्निसंस्पर्शात् दग्धाः, देवा शीतलचन्द्रजलाशयं शरण्यं प्राप्य, चन्द्रलोकं प्रययुः। और्व्याग्निदाहेन विमूढमानसाः, दग्धाः, शरणार्थिनः, देवा वज्रिणे निवेदयामासुः। यदा सैन्यं मायया पीड्यते, दैत्यैः च निह्यते, तदा वरुणः, सुरेन्द्रेण प्रेरितः, इदं वचनम् उवाच— "पूर्वं हि, इन्द्र, ब्राह्मर्षेः पुत्रः तपसा युक्तः, ब्रह्मणा तुल्यगुणः, दिव्यतेजाः अभूत्। स सौर्यतपसा, अक्षय्यं लोकं तपसा धारयन्, मुनिगणैः, देवैः, दिव्यर्षिभिः सह, उपगम्य पूजितः। हिरण्यकशिपुः दैत्यपतिः, कदाचित् तं महातेजसं मुनिं उपागमत्। तदा ब्राह्मर्षयः धर्मयुक्तं वाक्यम् ऊचुः— 'भो भगवन्, ऋषिवंशे अस्मिन्सन्ताने मूलच्छेदः जातः। त्वमेव शिष्यसे, नास्ति अन्यः तव वंश्यः; यौवनात् ब्रह्मचर्यव्रते स्थितः, क्लेशमात्रं जीवसि। बहवः ब्राह्मणवंशाः, संयतात्मनां मुनिनां, एकाकिनः, अपत्यरहिताः, पृथक् च। सर्वेभ्यः एतेषां स्थितये, मम पुत्राः न कारणम्; त्वं च तपस्विनां श्रेष्ठः, प्रजापतिसमतेजाः। तस्मात् वंशवृद्धये प्रयत्नं कुरु; आत्मनात्मानं वर्धय; तपसा संचितां शक्तिं स्थापय; द्वितीयं देहम् उत्पादय।' एवं मुनिभिः उक्तः, स मुनिः मनसा ताडितः, तान् मुनिगणान् निन्दन् इदं वचनम् अब्रवीत्।