हरिः ओम्। श्रीसूत उवाच— मरुकापुष्पं दमनकपुष्पं च शीघ्रमेव श्रीहरिं तुष्टिं यच्छतः। अतः श्रेष्ठवैष्णवैः सदा तत्पूजनं विधेयम्। एवं श्रीविष्णोः पूजनं कृत्वा सहस्रगवां दानस्य, कन्यादानस्य, भूमिदानस्य च पुण्यलाभः सम्पद्यते। यः कश्चित् वसन्तागमे एकमपि दमनकदलमादाय देवानां नाथं पूजयति, तस्य पुण्यस्य माप्रमेयं मम नास्ति, हे गिरिजे। सः चतुर्भुजो भूत्वा धर्मार्थकामान् अस्मिन्लोके परत्र च भुङ्क्ते, ततो वैष्णवं पदं प्राप्नोति। एवं 'दमनकमहोत्सव'नामकः चतुश्चत्वारिंशदधिकशततमोऽध्यायः श्रीपद्ममहापुराणे उत्तरखण्डे पञ्चपञ्चाशत्सहस्रसंहितायाम् समाप्तः। अथ सूतः पुनः कथयति— कृतिकमासस्य माहात्म्यं प्रवक्ष्यामि। कदाचित् नारदो मुनिः दिव्यपुष्पाणि कल्पवृक्षोत्थानि गृहीत्वा द्वारकां श्रीकृष्णदर्शनाय समागतः। तं श्रीकृष्णः सत्कारपूर्वकमर्घ्यं, पाद्यं, आसनं च दत्त्वा प्रीत्या प्राह— "इदं तेऽर्घ्यम्, इदं पाद्यं।" नारदः तानि पुष्पाणि श्रीकृष्णाय समर्प्य, स भगवान् तानि पुष्पाणि स्वसोल्लासेन षोडशसहस्रयोषितां मध्ये वितीर्य, सत्यभामां विस्मृत्य अन्यासां पत्नीनां सर्वासां प्रति दत्तवान्। तदा सत्यभामा क्रुद्धा रोषगृहं प्रविवेश। श्रीकृष्णः तस्याः मनोभावं विज्ञाय, शान्तचित्तः तत्र गत्वा, सत्यभामां सन्मान्य, गृध्रराजं मनसा स्मृतवान्। यदा तु गृध्रः स्मृतः, स शीघ्रं समुपस्थितः। तदा श्रीकृष्णः सत्यया सह त्वरया तत्रारूढः सन् प्रियतमे प्राह— "सत्ये, क्रुध्य मा। तव कृते, देवान् देवेन्द्रं च अपि प्रतिरोध्य, कल्पवृक्षं तव गृहाङ्गणे रोपयिष्यामि। महाभाग्ये, मम कल्पवृक्षसम्बन्धे यदपि अपराधो जातः, तं क्षमस्व।" इत्येवमुक्त्वा श्रीकृष्णः सत्यया सह स्वर्गलोकं ययौ, यत्र इन्द्रः स्थितः। तत्र श्रीकृष्णः कल्पवृक्षं याचितवान्, तदा इन्द्रः प्रत्युवाच— "एष दिव्यवृक्षः पृथिव्यां तव प्राप्तव्यः नास्ति।" एतच्छ्रुत्वा श्रीकृष्णः क्रुद्धः सन्, बलात् तं वृक्षं मूलतः उत्सार्य, त्वरया स्ववाहने स्थापयामास। तदा वज्रधारिणा इन्द्रेण शीघ्रं शस्त्रं उत्थाप्य गृध्रं प्रहृतः— "कल्पवृक्षं त्यज," इति। तदा गृध्रः वज्रस्य मान्यतया एकं पर्णं त्यक्त्वा त्वरया निर्गतः। तस्य वज्राघातात् त्रयः पक्षिणः उत्पन्नाः— मयूरः, नकुलः, चटकः च। श्रीकृष्णः कालमेघसङ्काशः द्वारावतीं गत्वा, तं कल्पवृक्षं सत्यभामागृहे स्थापयामास। तस्मिन्नेव क्षणे नारदः समुपस्थितः, सत्यभामया महता सत्कारेण पूजितः। सत्यभामा प्राह— "एषः कल्पवृक्षः, एवं च भगवान् तस्य स्वामी। कियन्तं जन्मान्तरेण एतयोः लाभः स्यात्? तद्वद।" नारदः उवाच— "सत्यभामे, तुलापुरुषदानात् एषः लाभः सिध्यति।" तदा सत्यभामा श्रीकृष्णेन सह कल्पवृक्षं तुलायां तौलयित्वा नारदाय दत्तवती। स नारदः सर्वसम्भारान् गृहीत्वा स्वर्गं गतः। सूतः पुनरुवाच— श्रीपतिं प्रणम्य, मुनिवरे गते, सत्यभामा हृष्टवदना वासुदेवं प्राह— "धन्या अहं, कृतार्था अहं, सफलं मम जन्म। धन्यौ मे जनकजननी, येनाहं त्रिषु लोकेषु रूपेण श्रेयसी जातास्मि, षोडशसहस्रपत्नीमध्ये तव प्रिया चास्मि। यद्वा, त्वया सह कल्पवृक्षं नारदाय विधिवत् दत्तवती। ये पृथिव्यां निवसन्ति, ये चैतदाख्यानं शृण्वन्ति, ते जानन्ति— कल्पवृक्षः मम गृहे स्थितः। अहं त्रैलोक्यनाथस्य श्रीपतये प्रिया, अतः, माधुसूदन, किञ्चिद् पृच्छामि। यदि त्वं मां तुष्टुमिच्छसि, तद्विस्तरेण मे कथय। श्रोतुं इच्छामि, यथाश्रुत्यनुष्ठास्यामि। भगवन्, तव इच्छया मया सह कदापि वियोगो न भूयात्।" एवं प्रेमयुक्तं वचनं श्रुत्वा, गदाग्रजः श्रीकृष्णः स्मितपूर्वकं सत्यां हस्तेन गृहीत्वा कल्पवृक्षस्थानं गतः। तत्र स्वजनान् सेवकांश्च विसृज्य, प्रियया सह लीलया तस्थौ। प्रसन्नवदनः श्रीकृष्णः सत्याम् आलोक्य, हृष्टरोमाञ्चिततनुः, तस्याः प्रीत्यर्थं वदति— "नास्ति मत्समा प्रिया त्वं, सुन्दरी। षोडशसहस्रस्त्रीमध्ये आत्मन्येव प्रिये त्वं मम। तव कृते अहं देवेन्द्रादीन् अपि प्रतिरोध्य, यद्वाञ्छसि तद्वद। यद्यपि दुष्करं, कार्यं, अथवा गूढं, त्वं यद्वदसि, तत्सर्वं वक्ष्यामि। सत्यभामा उवाच— किं दानं, किं व्रतम्, किं तपः मया पूर्वे कृतं, येन अहमिह मानुष्ये जन्मनि तव भार्या अभवम्? सदा तवाङ्कभागिनी, गरुडारूढा, देवेन्द्रलोकं त्वया सह प्रविष्टवती। तस्मात् पृच्छामि— किमपूर्वं पुण्यकर्म मया कृतम्? पूर्वजन्मनि का आसीत्, कस्य कन्या आसीत्? श्रीकृष्ण उवाच— श्रृणु, प्रिये, पूर्वजन्मनि कृतं पुण्यव्रतं यत् त्वया। सर्वं वक्ष्यामि। कृतयुगस्य अन्ते मायानगरे आसीत् एकः श्रेष्ठब्राह्मणः देवशर्मा नाम, अत्रिकुलसम्भवः, वेदवेदाङ्गनिपुणः।" एवं श्रीपद्मपुराणे उत्तरखण्डे श्रीकृष्णसत्यभामासंवादे, दमनकपूजनस्य माहात्म्यं, कल्पवृक्षस्य आगमनं, तुलापुरुषदानस्य पुण्यम्, सत्यभामायाः पूर्वजन्मकथा च सुविस्तरेण प्रवहति।