नारायणः अनन्तस्वरूपः, सृष्टिसंहारयोः कारणभूतः, स एव नारायणः हरिरूपं धारयन् नित्यः सदा विराजते। स ब्रह्मा, वायुः, सोमः, धर्मः, शक्रः, बृहस्पतिश्च—एतेषां रूपेण, स्वयं अजः सन्, अदितेः पुत्रत्वं प्राप्तवान्, हे कुरुनन्दन। स एव विष्णुः, महाबलशीलः, इन्द्रस्य अनुजः इति ख्यातः; अदितेः कृपया तस्य पुत्रत्वं प्राप्तवान्। सुरद्विषां—दैत्यदानवराक्षसानां—विनाशाय, स च तदा सुरान्, ब्रह्माणं, प्रजापतींश्च कल्पारम्भे सृष्टवान्। तत्र स मनसा एव तान् उत्तमान् ब्रह्मवंशजान् ससर्ज; तेषां महात्मनाम् उत्पन्नं परमं नित्यम् ब्रह्म। एवं विष्णोः अद्भुतं कर्मोक्तं; शृणु मम वचः, यदस्य लोकेषु कीर्तनीयम्। धर्मयुगे, यदा महाबलः वृत्रः हतः, तदा त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धं तारकामयमहायुद्धं समभवत्। तस्मिन् युद्धे, दानवाः, युद्धे अजय्याः, सर्वान् देवाः, असुरान्, यक्षान्, सर्पान्, राक्षसान् च अपातयन्। पराजिताः, भग्नायुधाः, ते मनसा रक्षार्थं नारायणं, दैवं प्रभुं, शरणं जग्मुः। तस्मिन्नेव काले, शुष्काङ्गारदीप्त्याभ्राणि नभः आच्छादयन्, सूर्यचन्द्रग्रहान् च छादयन्। घोरविद्युद्भिः सह, भीषणनिनादैः सह, सप्त वायवः परस्परं संघर्षन्तः प्रचण्डं वात्यमानाः। जलनादेन, विद्युद्भिः, वह्निना, वायुणा च दीप्ताः, द्यौः दग्धेव प्रतितिष्ठे, भीषणशब्दाः, अपशकुनैः च युक्ता। सहस्रशः उल्काः पतन्ति स्म, दिव्याः अपि विहायसि पतन्ति स्म; दिव्यानि विमानानि अपि पतन्ति उत पुनः उत्थाय विचित्रं सञ्चरन्ति स्म। तदा, यथा युगान्ते लक्षणानि दृश्यन्ते, तथा रूपारहितरूपाणि, सर्वाणि भयजनकदुःखानि, लोकान् संत्रासयन्ति स्म। अतः किञ्चिदपि स्पष्टं न दृश्यते स्म; सर्वमन्धकारपटलैः आवृतम्, दश दिशः अपि न प्रकाशन्ते स्म। तदा काली, रूपं धारयित्वा, कालमेघैः आच्छन्ना, प्रविष्टा; द्यौः निगृहीता, सूर्यः निहितः, भयंकरतमसा आच्छादितः। तदा भगवान्, तान् घनान्धकारमेघान् स्वभ्यां भुजाभ्यां विदार्य, स्वं दिव्यं रूपं प्रकाशयामास—हरिः, मेघश्यामलवर्णः। तस्य देहः केशश्च मेघवर्णसमः, तेजसा रूपेण च स्थिरमेघगिरिप्रतिमः। स पीताम्बरधारी, तप्तहेमभूषणैः विभूषितः, धूमच्छायसमवर्णः, प्रलयाग्निवत् उत्थितः। तस्य भुजौ स्थूलमण्डलौ, शिरसि दिव्यकिरिटमणिः, सुवर्णसदृशास्त्रधारी च बभौ। चन्द्रसूर्यतेजसा दीप्तः, गिरिशृङ्गसमुन्नतः, नन्दहस्तसुन्दरः, कौस्तुभमणिना वक्षःस्थले शोभमानः। स चक्रशङ्खगदाधारी, अद्भुतचित्रितकवचधारी, विष्णुः, पर्वतसमस्थितः, श्रीवत्सलाञ्छनः, शार्ङ्गधनुर्धारी। स देवतानां वरदः, सुरसुन्दरीनां प्रियः, सर्वलोकहृदयमोहकः, सर्वभूताकर्षकः। स मायावृक्षवत्, मेघसमप्रभः, ज्ञानगौरवमाहात्म्यसम्पन्नः, महाभूतसमुत्पत्तिस्थानः। विशेषपत्रैः भूषितः, ग्रहताराफलितः, दैत्यलोकस्य महास्तम्भः, मर्त्यलोके प्रकटितः। सागरनिनादसमनादः, पातालगम्भीराधारः, नागेश्वरपाशैः सन्नद्धः, पक्षिसङ्घैः पूरितः। धैर्यगन्धसमृद्धः, सर्वलोकवृक्षः, तस्य जलानि अव्यक्तानन्दः, फेनानि व्यक्ताहंकारः। महाभूतनदीसमूहः, ग्रहताराबुब्बुलसम्पूर्णः, विमानैः पूरितः, मेघकलकलसमाकुलः। भूतमत्स्यसमूहैः आकीर्णः, पर्वतशङ्खसम्बद्धः, त्रिगुणवर्त्मा, सर्वलोकभक्षः। वीरवृक्षलतानिकुञ्जैः, नागक्षिप्तशैवालैः, द्वादशसूर्यसमुद्रः, रुद्रस्य एकादशपुरैः सह। अष्टवसुशैलभूषितः, त्रैलोक्यवारिसमुद्रः, सन्ध्याउषस्सलिलैः मिश्रितः, वातपूर्णप्रभामयः। दैत्ययक्षग्रामसमृद्धः, राक्षसमत्स्यसमूहैः आकीर्णः, पितामहबलसम्पन्नः, सुरसुन्दरीरत्नसम्पूर्णः। श्रीया, कीर्त्या, तेजसा, लक्ष्म्या च पूरितः, नद्यः तत्र प्रवहन्ति, महाकालवृष्टिप्रेरिताः, योगसृष्टिप्रलयैः सह। नारायणमहासमुद्रः, श्रेष्ठसद्भावसंयोगः, देवो देवोत्तमः, वरदः, भक्तप्रियः। अनुग्रहदायकः, शान्तिकरः, कल्याणदायकः, हर्यश्वरथधारी, गरुडध्वजशोभितः। चन्द्रसूर्यचक्ररचितः, सुनेत्रैः परिवृतः, अनन्तरश्मिसंयुक्तः, दुरदर्शः, मेरुशिखरस्थितः। ताराकुसुमभूषितः, ग्रहताराप्रभायुतः, संकटेषु अभयप्रदः, देवराक्षसैरपि अजय्यः। ते तम् ईश्वरं ददृशुः, दिव्ये रथे, स्वर्गलोकव्यापिने, हर्यश्वरथयुक्ते, मुक्ताफलप्रभायुक्ते स्थितम्। सर्वे देवाः, इन्द्रप्रधानाः, अञ्जलिपुटैः, शरणं प्राप्य, जयशब्दान् उच्चैर् उच्चैर् अक्रोशन्। तत् वचः श्रुत्वा, विष्णुः, देवानां देवः, महायुद्धे दानवानां विनाशाय, मनसा संकल्पं चकार।