चतुष्पदजन्तवः, तथैव सौगन्धिक्याः गौवः, आदिपुरुषः विष्णुर्हरिरिति भगवाञ्छ्रीमाया च निर्मिता। स एव पूर्वं निरूपितः, महर्षिभिः स्तुतः, यः कश्चिदेतत् श्रेष्ठं पुराणं पुण्यकाले शृणोति वा पठति वा, स तु रागरहितः पुरुषः चतुर्विधैः साधनैः—दृष्ट्या, मनसा, वाचा, कर्मणा—संसारं प्राप्य स्वर्गफलभोगं चाप्नोति। यः कृष्णं तुष्टावति, तस्मिन्कृष्णः प्रीतिमान् भवति; राजा राज्यं लभते, दरिद्रो महद्द्रव्यं प्राप्नोति। यस्यायुः क्षीणं स दीर्घायुः स्यात्, पुत्रकामः पुत्रं प्राप्नोति, यजमानः यज्ञान् लभते, विविधाः तपांसि च तृप्यन्ति। यद् यद् इच्छति, तत् तं लोकनाथेभ्यः लभते; यः हरिपौष्करं सम्यग् पठति सर्वं त्यक्त्वा, तस्य जन्मकाले दुःखं नास्ति, एषा महात्मनः पौष्कराख्या सृष्टिः। एषा व्यासपरम्परया कीर्तिता, महाबाहो, विष्णोः विष्णुत्वं च कृतयुगे हरित्वं च शृणु। देवेषु वैकुण्ठत्वं, मनुष्येषु कृष्णत्वं—एवं भगवतः कर्मणां गम्भीरगतिः, यः सर्वहिताय प्रवृत्तः। अतीतानागतवर्तमानं च शृणु, राजन्, यथावत्; स भगवान् अव्यक्तः सन् व्यक्तरूपे स्थितः। स एव नारायणः, अनन्तस्वरूपः, आदिरन्तश्च; स नारायणः हरिरूपेण नित्यः सञ्जातः। ब्रह्मा, वायुः, सोमः, धर्मः, शक्रः, बृहस्पतिः—स एव अयम् अजः अदितेः पुत्रत्वं प्राप्तः, कुरुनन्दन। स विष्णुः, इन्द्रस्य अनुजः बलवान्, अदितिं प्रीत्वा तस्याः पुत्रत्वं प्रपेदे। देवानां शत्रूणां—दैत्यदानवराक्षसानां—विनाशाय, स चक्रे देवांश्च, ब्रह्माणं च, प्रजापतींश्च कल्पादौ। तत्र मनसा ब्रह्मवंशीयानुत्तमान् सृष्टवान्; तेषां महात्मनां परमं नित्यम् ब्रह्मोत्पन्नम्। एवं विष्णोः अद्भुतं कर्मोक्तम्; तस्य कीर्तनीयमधुना शृणु। धर्मकाले महावीर्ये वृत्सुरपि हतस्तदा त्रिषु लोकेषु प्रसिद्धः तारकामयो नाम युद्धमभूत्। तस्मिन् युद्धे दानवा भीमवीर्याः, युद्धे दुर्जयाः, देवान्, असुरान्, यक्षान्, सर्पान्, राक्षसान् च जह्रुः। पराजिताः, शस्त्रभङ्गेन, ते मनसा रक्षार्थं नारायणं भगवन्तं शरणं जग्मुः। तत्र मेघाः, शुष्काङ्गारदीप्तिभिः, गगनं व्याप्य, सूर्यचन्द्रग्रहान् छादयामासुः। तडिद्भिः सह, घोरनिनादैः, सप्त वाताः परस्परं सघर्षमाणा भीषणं वात्यन्ति। जलविद्युत्पावकवायुभिः सह दीप्तिमन्तः, द्यां दहन्तीव, भीषणशब्दैः, अपशकुनैश्च समावृताः। सहस्रशः उल्काः पतन्ति, दिव्याः देवगणाश्चापि पतन्ति; दिव्यानि विमानानि चापि पतित्वा पुनः पुनः चालयन्ति। तदा यथाप्रलयकाले चिन्हानि दृश्यन्ते—रूपरहितरूपाणि, सर्वाणि चापद्व्यञ्जनानि लोकभीषणानि। तस्मात् किंचिदपि स्पष्टं न दृश्यते; सर्वं तमसि समावृतम्, दिशः दश न प्रकाशन्ते। तदा काली रूपं कृत्वा, कालमेघैः संवृता, गगनं व्याप्य, सूर्यं छाद्य, घोरतमसा छन्नमभूत्। स भगवान्, तान् घनान् तमांसि स्वाभ्यां भुजाभ्यां विदार्य, स्वं दिव्यरूपं प्राकाशयत्—हरिं, मेघश्यामं। तस्य शरीरं च केशाश्च मेघसदृशवर्णाः, तेजसा रूपेण च स्थिरगिरिसदृशः। स पीताम्बरं दधानः, तप्तहेमाभरणैः भूषितः, धूमच्छायाभः, संहाराग्निसदृशः सञ्जातः। तस्य भुजौ स्थूलौ, शिरसि दिव्यकिरिटं, स्वर्णप्रभाभिः शस्त्रैः दीप्तिमान्। स चन्द्रसूर्यप्रभाभिः स्फुरन्, महाशिखराकारः, नन्दप्रियकरभुजः, कौस्तुभेन वक्षः प्रकाशितः। स चक्रशङ्खगदाधरः, विचित्रचिह्नैः कवचधारी, विष्णुः, स्थिरगिरिसदृशः, श्रीवत्सलाञ्छितः, शार्ङ्गधनुर्धरः। स देवानां वरदः, सुरस्त्रीप्रियः, सर्वलोकमनोहरः, सर्वजनहृदयाकर्षकः। मायावृक्षमिव, मेघसमुच्चयप्रभः, ज्ञानमानगौरवेभ्यः पूर्णः, महाभूतनिधिः। विशेषपत्रैः भूषितः, ग्रहताराफुल्लितः, दैत्यलोकस्य महास्तम्भः, मर्त्यलोकस्य प्रकाशकः। सागरनिनादसमः, पातालतलाधारः, फणिनाथपाशैः प्रविष्टः, पक्षिसंघैः पूर्णः। धैर्यगन्धयुक्तः, सर्वलोकवृक्षः, तस्य सलिलं अव्यक्तानन्दरूपं, फेनं व्यक्ताहंकाररूपम्। महाभूतनदीसमूहः, ग्रहताराफेनसमूहः, विमानैः पूरितः, मेघकोलाहलसमाकुलः। बहुजन्तुसङ्घमत्स्ययुक्तः, पर्वतशङ्खसम्बद्धः, गुणत्रयवर्त्मा, जगद्ग्रासकः। वीरवृक्षलताकुञ्जयुक्तः, नागनिःक्षिप्तशैवालः, द्वादशसूर्यद्वीपः, रुद्रनगर्येकादशयुक्तः स महान् वृक्षः। एवं पौष्करे महत्त्वं, विष्णोः महिमा च, दिव्यरूपप्रकाशनं च, दानवानां निग्रहः, देवसेनाप्रतिपालनं च, सर्वलोकहितं च, एकेनैव हरिणा कृतमिति।