यदा स मनसाप्रसूतः पुत्रः उत्पन्नः, स त्वरितं ब्रह्माणं प्रार्थयामास—“भगवन्, किं ते साहाय्यं करवानि?” इति। ब्रह्मा तं प्रत्युवाच—“त्वं कपिलः संज्ञया, नारायणः च असि। यत् त्वं वदसि, तत् कुरु, महाप्रज्ञ।” ब्रह्मणः एवं उक्तः स कपिलः तस्य समीपं गतः, अञ्जलिं कृत्वा, उवाच—“अहं उभयोः सेवा करितुं सिद्धः। किं करवानि?” तदा भगवान् उवाच—“यत् सत्यम्, अक्षरं ब्रह्म, अष्टादशरूपं, तं परमं सत्यम् अमृतं ध्याहि।” एतद् ब्रह्मणः वचनं श्रुत्वा स उत्तरदिशं अगच्छत्; तत्र आगत्य ब्रह्मा ज्ञानं प्राप्तवान्, तत्त्वदृष्ट्या। ततः ब्रह्मा, प्रभुः, मनसा द्वितीयं लोकं सृजितवान्, यस्य नाम भूवर्, दृढनिश्चयेन। ततः स पुत्रः अपि ब्रह्माणं समीपं गत्वा, पितामहसमं ब्रह्माणं पृष्टवान्—“किं करवानि, पितामह?” स ब्रह्मानन्दस्य अनुभवं कृत्वा, परमं पदं प्राप्तवान्, तयोः उभयोः पार्श्वे आगच्छत्। यदा स अपि गतः, तदा प्रभुः तृतीयं पुत्रं सृजितवान्, मोक्षमार्गे निपुणं, सुवर्णसदृशं दीप्तिमन्तं। स अपि तं धर्मं अनुगम्य, तयोः उभयोः सदृशं पदं प्राप्तवान्; एवं त्रीणि पुत्राणि महात्मनः शम्भोः पदं प्राप्तानि। सर्वे पुत्राः कपिलः, नारायणः, भगवद्वरेण, तपस्विनां स्वामी कपिलः च, परमं पदं प्राप्तवन्तः। यदा तं समयं प्राप्तवन्तः, ब्रह्मा अपि तत्र प्रविष्टः; स अधिकं तपः कृत्वा, परमं पदं प्राप्तवान्। एकाकी ब्रह्मा, प्रभुः, तपसा अपि अशक्तः, अतः स्वस्य शरीरार्धात् शुभस्वभावां पत्नीं सृजितवान्। पितामहः ततः स्वसदृशान् पुत्रान् सृजितवान्, सर्वभूताधिपतीन्, येषां लोकाः उत्पन्नाः। पूर्वं महात्मा धर्मं सृजितवान्, सर्वाधिपतिं, तपसा जातं, सर्वत्र व्याप्यं, शुद्धं च। ततः दक्षः, मरीचिः, अत्रिः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, वसिष्ठः, गौतमः, भृगुः, अङ्गिराः ऋषिः च सृजिताः। एते महर्षयः स्वकर्मणि अतिविचित्राः ज्ञेयाः; महर्षिसन्ततिः त्रयोदशगुणैः आरम्भिता। आदितिः, दिति, दनुः, कालः, अनायुः, सिंहिका, खासा, प्राची, क्रोधा, सुरसा, विनता, कद्रू च—एता द्वादश कन्याः, राजन्, दक्षस्य अपत्यानि; सप्तविंशतिः नक्षत्राणि अपि सोमस्य संज्ञायाः। मरीचिः तपसा कश्यपं सृजितवान्; तस्मै दक्षः एता द्वादश कन्याः दत्तवान्, स च ताः स्वीकृतवान्। ऋषिः सर्वाणि शुभानि नक्षत्राणि सोमाय दत्तवान्, रोहिण्यादीनि, कुरुनन्दन। लक्ष्मीः, सरस्वती, संध्या, विश्वेशा, महाकीर्ति, देवी सरस्वती च, पूर्वं ब्रह्मणा सृजिताः। एता पंच उत्तमाः, राजन्, ब्रह्मा धर्माय दत्तवान्, तव कल्याणाय, धर्मः देवेषु श्रेष्ठः। ब्रह्मणः पत्नी, शरीरार्धधारिणी, रूपान्तरसंभविनी, सहसा सुरभिः भूत्वा ब्रह्माणं उपगता। तदा ब्रह्मा, लोकैः पूजितः, तया सह सृष्ट्यर्थं, पशूनां हेतोः, मैथुनं कृतवान्, नरश्रेष्ठ। तस्याः एकादश पुत्राः जाताः, विशालाः, धर्मसंज्ञाः, अरुणवर्णाः, महाबलाः, तीक्ष्णदीप्तिमन्तः। रुदनं धावनं च कृत्वा, पितामहं उपगता; तेषां रुदनधावनयोः कारणात् रुद्राः संज्ञया स्मृताः। निरहृतिः, संध्या, तृतीयः अजातयोनिः, मृगव्याधः, कपर्दी, महेश्वरः विश्वेश्वरः। अहिर्बुध्न्यः, भगवत्, कपाली, पिङ्गलः, सेनानी महादीप्तिः—एते एकादश रुद्राः स्मृताः। तस्याः सुरभेः एव गाः जाताः, देवाः च; अजा, हंसः अपि, राजश्रेष्ठ। सुरभेः उत्तमाः ओषधयः उत्पन्नाः; धर्मात् लक्ष्मीः, कामः च; साध्येः साध्याः जाताः। भवः, प्रभवः, कृष्णाश्वः, सुवहः, अरुणः, वरुणः, विश्वामित्रः, चलः, ध्रुवः जाताः। हविष्मन्तः, तनुजः, शास्त्रसम्मानिताः, वत्सरः, भूति, असुरविनाशकः जाताः। सुपर्वणः, बृहत्कान्तिः, साध्यः लोकैः पूजितः, देवी वासवपार्श्वगा, देवाः अपि जाताः। धर्मः प्रथमः देवः, ध्रुवः द्वितीयः, अक्षरः; विश्ववसुस्तृतीयः, सोमः चतुर्थः प्रभुः। ततः अनुरूपः, माया, यमः च अनुगतः; सप्तमः वायुः, अष्टमः निरहृतिः। धर्मस्य एषः अपत्यम् सुरभेः जातम्; विश्वदेवाः धर्मात् विश्वात् जाताः, स्मृतिः। दक्षः, महाबाहुः, पुष्करः, चक्षुषः, अत्रिः, शुभाः महाः सर्पाः जाताः। विश्वान्तकः, वसु, बलः, निकुम्भः महाकीर्तिः, रुरुदः अतिबलः, भास्करः मितदीप्तिः। विश्वदेवानां माता सर्वेषां विश्वदेवपुत्रान् सृजितवती; मरुत्वती मरुत्पुत्रान् अपि सृजितवती। एवं ब्रह्मणः सृष्टिः, तपसा, धर्मेण, योगेन, संसारस्य आरम्भः अभवत्।