एवं बहुभिः मन्त्रैः श्रीनिवासं जगन्नाथं भक्तजनशान्तिकामं सावधानीं पूजयेन्। ततः मूलमन्त्रेण दमनकं गृहीत्वा, श्रीं श्रीविष्णुं चान्यदेवान् दमनकं समर्पयेत्। ततः सुगन्धादिभिः महोत्सवः कार्यः—पूजया, गीतैः, वाद्यैः, नृत्यैः च। देवताभ्यः पुरतः कुम्भं स्थाप्य, तस्मिन्नेव दिवसे देवपादयोः जलक्रीडा विधीयते। ततो गुरुमात्मीयं श्रद्धया वस्त्रैः, भूषणैः, वित्तैः पूजयेन्। ततः वैष्णवबंधुभिः सह भोजनं कुर्यात्। महादेवः उवाच—यः कश्चन दमनकपुञ्जेन विष्णुं पूजयति, तस्मिन्नपि जगन्नाथे पूजिते, अहं सदा पूजितो भवामि। ब्राह्मणघ्नः, सुवर्णचौरः, सुरापानः, मांसभक्षी चापि, दमनक-महोत्सवदर्शनात् पापात् विमुक्तः भवति, देवी। एवं, उत्तमवैष्णवैः ये दमनकं पूजयन्ति, तेषां पूजनेन सर्वतीर्थानि सिद्ध्यन्ति। तेन वेदाध्ययनं, शास्त्राध्ययनं च सिद्ध्यति; हरिपूजया अग्निहोत्रं सिद्ध्यति। या कुलः ब्राह्मणः, क्षत्रियः, शूद्रः, वैश्यः वा अन्यः, सः कुलः महात्मा, पुण्यः, धन्यः च; विशेषतः यदि समृद्धः। यस्मिन्कुले दमनकमहोत्सवः विधीयते, सः कुलः पुण्यः, विष्णुपूजकः च पुण्यः। देवी, यदा वसन्ते दमनकमहोत्सवः आगच्छति, दमनकेन पूजयन् सहस्रगोदानं फलम् प्राप्नोति। यः वसन्ते मालतीपुष्पैः गरुडध्वजं भगवन्तं पूजयति, सः मुक्तिपात्रः भवति। मरुकापुष्पं दमनकपुष्पं च हरिं त्वरितं तुष्टिं यच्छतः; अतः श्रेष्ठवैष्णवः एतत्पूजां कुर्यात्। विष्णुपूजया सहस्रगोदानं, कन्यादानं, भूमिदानं च सिद्ध्यति। यः वसन्तागमे दमनकदलं गृहीत्वा देवेशं पूजयति, हिमवदुत्पन्ने, तस्य पुण्यस्य मितिं न जानामि; चतुर्भुजः सः धर्मं, अर्थं, कामं च अस्मिन् लोके परत्र च भुङ्क्ते, वैष्णवसदनं प्राप्नोति। एवं 'दमनक-महोत्सव-वर्णनं' नाम चतुश्चत्वारिंशत्तमोऽध्यायः श्रीपद्ममहापुराणे, उत्तरखण्डे, पंचपञ्चाशत्सहस्रसंहितायाम् समाप्तः। सूतः उवाच—अधुनाऽहम् कार्तिकमासस्य माहात्म्यं वर्णयिष्यामि। कदाचित् एकः ऋषिः कृष्णदर्शनकामः दिव्यपुष्पाणि कल्पवृक्षोत्पन्नानि गृहीत्वा द्वारकाम् आगच्छत्। कृष्णः नारदम् आदर्य, पादहस्तप्रक्षालनार्थं जलं, आसनं च दत्त्वा, 'इदम् अर्घ्यम्, इदम् पाद्यं' इति उवाच। नारदः तानि पुष्पाणि कृष्णाय प्रदत्तवान्; कृष्णः तानि पुष्पाणि षोडशसहस्रपत्नीषु वितरति। सत्यभामां विस्मृत्य, भगवान् तानि पुष्पाणि अन्यासु पत्नीषु दत्तवान्; ततः सत्यभामा क्रुद्धा कोपगृहं प्रविष्टा। कृष्णः तद् ज्ञात्वा, शान्तचित्तः सत्यभामाम् आदर्य, मनसि गरुडं स्मृतवान्। स्मरणमात्रेण गरुडः समागतः, तस्मिन् पुरतः स्थितः। ततः भगवान् शीघ्रं तस्य वाहनमासाद्य, प्रियायाः प्रत्युवाच— 'सत्ये, मा क्रुध्य; तव कृते देवांश्च देवेशं च विरुद्ध्य, अहं कल्पवृक्षं तव गृहे रोपयिष्यामि।' 'भाग्यशालिनि, कल्पवृक्षसंबन्धे मम अपराधं क्षमस्व।' इत्येवम् प्रतिज्ञां कृत्वा, कृष्णः सत्यभामया सह शीघ्रं सुरलोकं गच्छत्, यत्र इन्द्रः स्थितः। कल्पवृक्षं याचित्वा, प्रभुः उत्तरं प्राप्तवान्। इन्द्रः उवाच—'एष दिव्यवृक्षः भूमौ तव प्राप्तुं योग्यः नास्ति, प्रभो।' तद्वाक्यं श्रुत्वा, भगवान् क्रुद्धः, बलवान्, वृक्षं मूलतः उत्क्षिप्य, वाहनं समारोपयत्। ततः वज्रधारी इन्द्रः शीघ्रं आयुधं उत्तोल्य, गरुडं ताडितवान्—'कल्पवृक्षं त्यज!' गरुडः वज्रस्य सम्मानात् शीघ्रं एकं पक्षं विसृज्य, त्वरितं निर्गतवान्। वज्राघातात् तत्र त्रयो विहंगाः उत्पन्नाः—मयूरः, नीलकुण्डः, चित्रकः च। कृष्णः द्वारावत्यां आगत्य, वृक्षं सत्यभामायाः गृहे स्थापयत्। तस्मिन्नेव क्षणे नारदः आगतः, सत्यभामया मह्यं सम्मानितः। सत्यभामा उवाच—'एषः कल्पवृक्षः, एवं भगवान् तस्य स्वामी। कथेयं जीवनाज्जीवनं कथं प्राप्तिः? कृपया कथय।' नारदः, उत्तमऋषिः, प्रत्युवाच—'सत्यभामे, तुलापुरुषदानात् एषः प्राप्त्यते।' ततः सत्यभामा, कृष्णेन सह, कल्पवृक्षं तुलापुरुषविधिना नारदाय दत्त्वा, सर्वं संकल्प्य, नारदः स्वर्गं गच्छति। सूतः उवाच—श्रीपतिं नमस्कृत्य, महर्षेः प्रस्थानानन्तरं, सत्यभामा हृष्टमुखी वासुदेवम् उवाच। सत्यभामा उवाच—'अहम् पुण्यवती, कृतार्था, मम जीवनं फलदायकम्; मम जन्महेतु माता-पिता पुण्यशाली। तैः त्रिलोकसुन्दरी अहम् उत्पन्ना, षोडशसहस्रपत्नीषु तव प्रियास्मि। आदिपुरुष, कल्पवृक्षं तव सह नारदाय विधिवत् दत्तवान्। ये पृथिव्यां स्थिताः जनाः एतद् आख्यानं शृण्वन्ति, तैः ज्ञायते—कल्पवृक्षः मम गृहे स्थितः। त्रिलोकनाथस्य श्रीपतिं प्रियास्मि; अतः मधुसूदन, किञ्चित् पृच्छितुम् इच्छामि। तव प्रियायै यदि तव इच्छाः, सर्वं विस्तारय; श्रुत्वा, पुनः आत्महितं करिष्यामि। प्रभो, तव इच्छानुसारं, मया तव वियोगः कदाचित् न भवतु।' सूतः उवाच—एवं प्रेमयुक्तं वचः श्रुत्वा, गदाग्रजः स्मितं कृतवान्।