ततः विद्रामः शीघ्रं हस्तेन संकेतं कृत्वा भरतं प्रति उवाच—"एषा सरमा नाम, विभीषणस्य धर्मपत्नी। सा सीतया स्नेहसम्पन्ना, गुणवती च सख्यं दृढं धारयति। पश्य, यथायोग्यं सर्वं कृतं; अधुना सा किं करिष्यति, न जानामि। त्वं सौभाग्यवती, पतिगृहं गच्छ सुश्रोणि, तद् रक्ष। भगवती मां परित्यज्य गतवती, दैवयोगेन मां भाग्यहीनं कृत्वा। तया वियुक्तः अहं, सुश्रोणि, किञ्चिदपि नानन्दं लभे; सर्वा दिशः शून्यवत् दृश्यन्ते, पुनः पुनः भ्रमतः मम।" ततः रामेण उक्तं—"सरमा, या सीतायाः प्रियसखी, विसर्ज्यताम्। सा केकये गतवत्यां, रामः विभीषणं प्रति वचनं प्राह।" रामः उवाच—"देवप्रियं कर्म कर्तव्यं; देवेषु त्वया कश्चिद् अपराधः न कर्तव्यः; राजाधिराजस्य आज्ञया कार्यं त्वया, पापरहित। यदि कश्चिद् मानवः केनापि प्रकारेण लङ्कां आगच्छेत्, तं राक्षसैः न हन्तव्यम्; यथा मां, तथा तं दृष्टव्यम्।" विभीषणः प्राञ्जलिः प्रत्युवाच—"यथाज्ञापितं, पुरुषर्षभ, सर्वं करिष्यामि।" तस्मिन् समये, वायुः रामं प्रति वचनं प्राह—"अत्र वैष्णवं रूपं अस्ति, येन बली पूर्वं बद्धः; तद् गृहाण, महाभाग, काञ्चनकुब्जे स्थापय।" वायोः वचनार्थं विज्ञाय, विभीषणः वामनस्य रूपं सर्वैः रत्नैः भूषितवान्। तत् समानीय, रामाय दत्त्वा इदं वचनम्—"यदा मेघनादेन इन्द्रः पराजितः, तदा एषः वामनः, पद्मलोचनः, आनीतः; एषः देवः, देवाधिदेव, गृहाण, स्थापय।" रामः तदनुज्ञाय, पुष्पके समारूढः, अनन्तं धनं रत्नानि च, उत्तमं वामनं च आदाय। ततः वामनं स्थाप्य, सुग्रीवं भरतं च आरुह्य, रामः नभः मार्गे गच्छन् विभीषणं प्रति उवाच—"तिष्ठ।" राघवस्य वचनं श्रुत्वा, पुनः विभीषणः रामं प्रति उवाच—"यथाज्ञप्तं, भगवन्, सर्वं करिष्यामि।" रामः प्राह—"एष सेतुना, राजन्, सर्वे जनाः पृथिव्यां आगत्य गच्छेयुः; तव आज्ञा न लङ्घनीया।" विभीषणः पृष्टवान्—"किं कर्तव्यं मम, भगवन्? किं करवाणि, महाबल?" राक्षसश्रेष्ठस्य तद्वचनं श्रुत्वा, रामः प्रत्युवाच। रामः धनुः गृहीत्वा, सेतुं द्विधा चकर्त; शीघ्रं तं त्रिधा कृत्वा, मध्ये दश योजनानि विवृत्य चकार। एकं योजनं छित्त्वा, त्रयो भागाः कृताः; स सागरतीरे पुण्यवनं प्राप्त्वा, लक्ष्मीपतिं सम्पूज्य, देवमर्चयामास। तत्र रामेश्वरं नाम देवाधिदेवं जनार्दनं स्थापयित्वा, तं सम्पूज्य, कुम्भं गृहीत्वा, दक्षिणसागरात् शीघ्रं निर्गतः। तदा दिवि मेघनिनादसमा वाणी श्रूयते। रुद्रः उवाच—"राम, ते शुभं भवतु! अहं अत्र सन्निहितः। यावदियं पृथिवी, यावदियं जगति स्थितिः, तावत्तव सेतु: पुण्यक्षेत्रं च स्थास्यति, राघव।" देवाधिदेवस्य तानि अमृतोपमवचनानि श्रुत्वा— रामः प्राञ्जलिः प्राह—"नमस्ते, देवाधिदेव, भक्तानां अभयप्रद; गौर्याः प्रिय, नमस्ते, दक्षयज्ञविध्वंसक! नमो भवाय, शर्वाय, रुद्राय, वरदाय; नित्यं पशुपतये, उग्राय, जटिलाय च। नमो महादेवाय, भीमाय, त्र्यम्बकाय, दिशां पतये; ईशानाय, भगनाशनाय, अन्धकासुरघ्नाय। नीलकण्ठाय, भीमाय, सृष्टिकर्त्रे, सृष्टिकर्त्रा स्तुताय; कुमारारिप्रणाशनाय, कुमारजनकाय। रक्ताय, धूम्राय, शिवाय, संहरत्रे; नीलशिखराय, त्रिशूलिनं, दैत्यनाशनाय। उग्राय, त्रिनेत्राय, हिरण्यबीजाय; निष्पापाय, अम्बिकापतये, सर्वदेवस्तुताय। सुलभाय, काम्याय, सद्योजाताय; वृषध्वजाय, कपालिने, जटिने, ब्रह्मचारिणे। ज्वलनाय, तपस्याय, ब्राह्मणाधाराय, विजये; विश्वात्मने, विश्वसृज, सर्वव्यापिने। नमो नमः दिव्याय, शरणागतदुःखहर्त्रे; भक्तवत्सल, तेजसा सर्वं व्याप्नुवते, मनसा ग्रहीते।" पुलस्त्यः उवाच—एवं हरेः स्तुतौ, राजन्, देवाधिदेवः हरः, समुपस्थितं राघवं, भक्तिपूर्वं प्रणतम्, संबोधितवान्। रुद्रः उवाच—"राघव, ते कल्याणं भूयात्! यद् मनसि तिष्ठति, तद् वद। नूनं त्वं नारायणः एव, मानुषरूपेण गूढः। देवकारणात् अवतीर्णः असि, निष्पाप, तद् कार्यं कृतं त्वया; अधुना शत्रुनाशन, स्वस्थानं प्रतिगच्छ, सिद्धार्थः।" "त्वया, रघुकुलानन्द, परमं तीर्थं सेतु: नाम प्रतिष्ठितम्। अत्रागत्य, राजन्, मानवाः सागरतीरे तं दृष्टुं शक्नुवन्ति। ये पापभारिताः, तेषां महापापानि अपि—ब्राह्मणवधादीनि—अत्र नश्यन्ति। केवलं दृष्ट्वा, तेषां पापानि नश्यन्ति; अधिकं चिन्तनं न आवश्यकम्। गच्छ, रघुवर, वामनं गङ्गातटे स्थापय।" "अष्टभागान् पृथिव्यां स्थापयित्वा, रिपुसूदन, स्वस्थानं श्वेतद्वीपं गच्छ; नमोऽस्तु ते, देव।" ततो रामः प्रणम्य, पुष्करतीर्थं प्राप्तः। किन्तु दिव्ययानं नोत्पतत्, रघुनन्दन, तद् पुण्यक्षेत्रे परिवेष्टितं स्थितम्।