एकदा उमापतिः नारदं प्रीत्या उवाच— हे नरश्रेष्ठ, यदि पुरुषः दशसहस्रवर्षाणि शिरः अधः कृत्वा तिष्ठति, अथवा यदि उत्तमः पुरुषः केवलं एकमासं गङ्गाजलसेवनं करोति, तदा स ब्रह्महत्या-पापात् विमुक्तः भवति, विष्णोः निष्पापं पदं प्राप्नोति। एषा वेणी पुण्या, विशुद्धा, पापनाशिनी च। तस्याः केवलं स्मरणेन अपि, बालघ्नः त्वरितं विमुक्तः भवति; एषः तीर्थराजः प्रयागः वैष्णवानां मध्ये दुर्लभः। तत्र स्नात्वा, हे नरश्रेष्ठ, शीघ्रं वैकुण्ठं गच्छति; न स मित्रं न शत्रुं जानाति, न धर्मं न अधर्मं पश्यति। गङ्गायाः स्नानेन महापापात् विमुक्तिः स्यात्। 'गङ्गा गङ्गा' इति यः शतयोजनदूरात् अपि वदति, स सर्वपापात् विमुक्तः विष्णुलोकं गच्छति। ब्रह्मघ्नः, गोघ्नः, सुरापः, बालघ्नः अपि सर्वपापात् विमुक्तः स्वर्गं शीघ्रं प्राप्नोति। माधवस्य दर्शनं वा, भगवतः दर्शनं वा, वेणीस्नानं कृत्वा, वैकुण्ठं प्रति गच्छति। यथा सूर्योदये तमः नश्यति, तथा तत्र स्नानमात्रेण पापानि नश्यन्ति। गङ्गाद्वारे, कुशावर्ते, गल्लिके, नीलपर्वते, कनखले वा स्नानं कृत्वा पुनर्जन्म न भवति। एवं ज्ञात्वा, हे नरश्रेष्ठ, गङ्गास्नायी पुनः पुनः स्नानमात्रेण पापात् विमुक्तः भवति, हे राजन्। देवेषु विष्णुः श्रेष्ठः, यज्ञेषु अश्वमेधः, वृक्षेषु अश्वत्थः, नद्यः मध्ये भगीरथी सदा। इत्येषा गङ्गायाः महिमा, उमापति-नारदयोः संवादे, पद्ममहापुराणस्य उत्तरखण्डे, एकाशीतितमः अध्यायः समाप्तः। ततः महादेवः नागानन्दिनीं प्रति उवाच— अस्मिनैव चैत्रमासे दमनकस्य उत्सवः कर्तव्यः; विशेषतः द्वादश्यां विधिवत् कर्म कुर्यात्। वैष्णवैः श्रद्धया कृतः अयं पुण्यः उत्सवः जनानां हर्षं वर्धयति; दिव्यः दमनकः देवानां हर्षात् उत्पन्नः। द्वादश्यां शुक्लपक्षे, भक्तैः वैष्णवैः सर्वपूजाफलकामैः समर्पयितव्यः। परमभक्त्या महोत्सवः आयोजनीयः, मनः एकाग्र्यं कृत्वा, प्रथमं स्वयम् उद्यानं गच्छेत्। गुरोः आज्ञया रत्याः सहितं पूजनं कर्तव्यम्— 'हे काम, नमस्ते, जगद्वशी!' विष्णोः कृते अहं याचिष्ये; कृपां दर्शय। गीतवाद्यनिनादेन तं गृहं आनयेत्। एकादश्यां, हे देवश्रेष्ठ, पूर्वसंस्कारं कृत्वा, तत्र रात्रौ वैष्णवैः भक्त्या पूजनं कुर्यात्। प्रथमं तस्य पुरतः सर्वतोभद्रं मण्डलं कृत्वा, तत्र देवेशं रत्याः सहितं स्थापयेत्। शुक्लवस्त्रेण आच्छाद्य, दमनकं स्थापयेत्; तत्र द्विजश्रेष्ठैः वैष्णवैः पूजनं कुर्यात्। 'क्लीं कामदेवाय नमः; ह्रीं रत्यै नमः' इति मन्त्रैः, कन्दर्पं पूर्वादिदिक् स्थाप्य, बुद्धिमान् पूजयेत्। रात्रौ गन्धपुष्पधूपदीपारातिं विधिवत् भक्त्या कुर्यात्। पूर्वदिक् मदनाय नमः; अग्नेयदिक् मन्मथाय नमः; दक्षिणदिक् कन्दर्पाय नमः; नैऋत्यदिक् अनङ्गाय नमः; पश्चिमदिक् भस्मशरीराय नमः; वायव्यदिक् स्मराय नमः; उत्तरदिक् ईश्वराय नमः; ईशानदिक् पुष्पबाणाय नमः। चतुर्दिक्षु पूजनं कुर्यात्। केशवस्य पूजने सर्वदेवाः पूजिताः स्युः। दमनकं अक्षतैः गन्धधूपदीपैः नैवेद्यैः तम्बूलैः पूज्य, 'तं परमं पुरुषं कामदेवं ध्यायेम; अनङ्गः प्रेरयतु' इति कामगायत्र्या दमनके एकशताष्टवारं जप्य, 'पुष्पबाणाय, लोकानन्ददायिने, मन्मथाय, लोकचक्षुषे, रत्याः प्रियाय नमः' इति नमस्कुर्यात्। 'देवदेवाय नमः; श्रीविश्वेशाय नमः; रत्याः स्वामिने नमः; विश्वालंकाराय नमः'। 'विश्वनाथाय नमः, बीजाय नमः' इति विविधैः मन्त्रैः, विशेषतः आगमविहितैः। जनार्दनः लक्ष्म्याः सहितः यत्नेन पूजनीयः; ततः विधिविहितं कृत्यं कृत्वा, जागरणं कुर्यात्। 'देवदेव, विश्वनाथ, कामेश्वरीप्रिये, इच्छितं देहि' इति विष्णुं प्रार्थयेत्। एवं बहुभिः मन्त्रैः, श्रीनिवासः भक्तिशान्तिकामः पूजनीयः। ततः दमनकं हस्तेन गृहीत्वा, मूलमन्त्रेण, श्रीं श्रीविष्णवे च अन्यदेवेषु समर्पयेत्; गन्धादिभिः महोत्सवः गायनवाद्यनृत्यैः पूजया कुर्यात्। देवपादयोः तस्य दिवसे घटं स्थाप्य, जलक्रीडा कुर्यात्। ततः स्वगुरुं वस्त्राभरणधनैः श्रद्धया पूजयेत्। वैष्णवबन्धुभिः सह भोजनं कुर्यात्। महादेवः पुनः उवाच— यः विष्णुं दमनकगुच्छेन पूजयति, तदा विश्वनाथस्य पूजने अहं अपि सदा पूजितः भवामि। ब्रह्मघ्नः, सुवर्णचौरः, सुरापः, मांसभक्षी अपि दमनकोत्सवदर्शनात् पापात् विमुक्तः भवति। ये वैष्णवश्रेष्ठाः दमनकं पूजयन्ति, तेषां पूजनेन सर्वतीर्थानि सिद्धानि। तेन वेदाध्ययनं, शास्त्राध्ययनं, अग्निहोत्रं च सिद्ध्यति। यत्र कुलं ब्राह्मणः, क्षत्रियः, शूद्रः, वैश्यः वा, अन्यः वा, तत्र दमनकोत्सवः कृतः, तत् कुलं महान्, पुण्यं, समृद्धं च। यत्र दमनकोत्सवः पाल्यते, तत्र कुलं पुण्यं, विष्णुपूजकः च पुण्यतमः। वसन्ते दमनकोत्सवे, दमनकपूजया सहस्रगोदानं तुल्यं पुण्यं लभ्यते। वसन्ते मालतीपुष्पैः गरुडध्वजं यः पूजयति, स उत्तमभक्त्या मोक्षयोग्यः भवति। एवं दमनकोत्सवस्य विधिः, महिमा च, महादेवेन नागानन्दिन्यै कथितः; विष्णुपूजायाः महत्त्वं, गङ्गायाः पुण्यं, दमनकस्य उत्सवः च, पद्मपुराणस्य उत्तरखण्डे विस्तारतः वर्णितम्।