प्रथमदिनस्य निर्माणे चतुर्दश योजनानि कृतानि, द्वितीयदिने षट्त्रिंशत् योजनानि, तृतीयदिने पञ्चाशत् योजनानि निर्मितानि। अत्र लङ्का दृश्यते, सुवर्णप्राकारद्वारयुक्ता; अत्र वानरश्रेष्ठैः महान् परिवेषः कृतः। शुक्लपक्षे चैत्रमासस्य चतुर्दशे दिने महायुद्धम् अभवत्; तत्र चतुश्चत्वारिंशदिने रावणः हतः। अत्र प्रहस्तः राक्षसश्रेष्ठः नीलैः हतः, धूम्राक्षः हनुमता निहतः। महोदरोऽतिकायौ सुग्रीवेण महात्मना हतौ, कुम्भकर्णः इन्द्रजित् च लक्ष्मणेन निहतौ। अत्र अहम् स्वयं दशग्रीवं राक्षसश्रेष्ठम् अहनम्; अत्र ब्रह्मा लोकपितामहः आगच्छत् संवादाय। अत्र शूलपाणिः वृषध्वजः पार्वत्या सह आगच्छत्; देवसमूहाः महेन्द्रप्रधानाः गन्धर्वकिन्नरैः सह आगच्छन्। त्रिविष्टपात् महराजः पिताऽपि अप्सरसां गणैः विद्याधरसमूहैः च परिवृतः अत्र आगच्छत्। तेषां सर्वेषां साक्षात् उपस्थिते सीता पावनकामिनी उक्ता—"अग्निम् प्रविश्य, हे सीते, पावनत्वम् प्राप्तम् अस्ति।" देवेभ्यः लङ्काधिपेभ्यः च दृष्टा गृहीता च, पितुः आज्ञया राज्ञा मम उक्तम्—"अयोध्यां गच्छ, पुत्र।" "हे राघव, मम तव विना स्वर्गस्य मूल्यं नास्ति; त्वया उद्धृता, पुत्र, इन्द्रलोकम् प्राप्तम्।" राजा लक्ष्मणम् उक्तवान—"पुत्र, त्वया महापुण्यं अर्जितम्; भ्रातुः समं दिव्यं लोकं प्राप्स्यसि।" राजा सीतां आह्वय्य उक्तवान—"साध्वी, पतिम् प्रति कोपं मा कुर्याः।" "शुभदृष्टे, तव पतिस्यात् कीर्ति सर्वोत्तमा भविष्यति।" रामः एवं उक्त्वा पुष्पकविमाने उपविष्टः। ततः राक्षसश्रेष्ठाः शीघ्रं विभीषणम् आगच्छन्—"रामः सुग्रीवेण सह आगतः," इति तं सूचयामासुः। रामागमनं श्रुत्वा विभीषणः तान् सूचनान् सर्वैः इच्छितैः रत्नधनैः पूजितवान्। नगरम् अलङ्कृत्य मन्त्रिभिः सह निर्गतः, रामं विमाने उपविष्टं मेरुशिखरे सूर्यवत् दृष्टवान्। अष्टाङ्गप्रणामेन राघवम् प्रणम्य उक्तवान्—"अद्य मम जन्म सफलः, सर्वे कामाः सिद्धाः।" "दिव्यपादौ लोकपूज्यौ निर्दोषौ दृष्ट्वा अहम् इन्द्रप्रधानैः देवैः अपि स्तुत्यः अस्मि।" "रावणस्य रत्नमये गृहे स्थितः अहम् पुरन्दरात् अपि श्रेष्ठः मन्ये।" ककुत्स्थे उपविष्टे विभीषणः अर्घ्यम् दत्वा, सुग्रीवम् भरतम् च समाहितहस्तः उक्तवान्। "रामायात्रागतस्य मम दातव्यं नास्ति; लङ्का त्रैलोक्यकण्टकनाशकस्य रामस्य दत्तम्।" "पापस्य वधेन पूर्वं नगरी मम दत्ता; नगरी, पत्न्यः, पुत्राः, अहम् च—" "एतत् सर्वम् दत्तम्; सर्वम् अक्षयम् अस्तु।" ततः लङ्कानिवासिनः नागरिकाः रामदर्शनाय उत्सुकाः आगच्छन्; ते विभीषणम् उक्तवन्तः—"रामं दर्शय, प्रभो।" विभीषणः महात्मनं राघवम् तेषां विषये उक्तवान्; रामस्य आज्ञया भरतः तेषां सर्वदानानि गृहीतवान्। वानरराजः रत्नधनसमूहान् गृहीत्वा रामः राक्षसगृहे त्रिदिनानि स्थितवान्। चतुर्थदिने रामः सभायाम् उपविष्टः, केकसी पुत्रं प्रति उक्तवान्—"पुत्र, रामं द्रष्टुम् इच्छामि।" "दृष्ट्वा महद् पुण्यं ऋषिसत्तमैः लभ्यते; एष विष्णुः महाभाग्यः चतुर्विधस्वरूपः सनातनः।" "सीता लक्ष्मीः, हे महाभाग्ये; तव ज्येष्ठभ्राता न ज्ञातवान्; तव पिता पूर्वं देवसभाायाम् उक्तवान्।" "दशरथस्य पुत्ररूपेण रघुवंशे विष्णुः जन्मिष्यति, दशग्रीववधाय।" विभीषणः उक्तवान्—"एवं कुरु, मातः, नवमं वरम् स्वीकुरु, चन्दनानुलेपितं पात्रं दधि, मधु, शालिव्रीहि च गृह्य।" "दूर्वया अर्घ्यम् दत्वा राजपुत्रं द्रष्टुम् गच्छ; सरमा अग्रे गच्छतु, अन्याः देवकन्याः सह।" "राघवम् गच्छ; अहम् अग्रे गमिष्यामि।" इति उक्त्वा राक्षसः यत्र रामः तत्र अगच्छत्। सर्वान् दानवान् ये रामदर्शनाय समागताः तान् अपाकृत्य, सभां शुद्ध्वा, रामम् अग्रतः स्थितवान्। विभीषणः उक्तवान्—"श्रुणु, प्रभो, याचना मम; येन दशग्रीवः कुम्भकर्णः अहम् च जाताः—" "सा देवी माता तव पादौ द्रष्टुम् इच्छति; दयाम् प्रदर्श्य दर्शनम् दत्त्वा।" रामः उक्तवान्—"मम मातरं द्रष्टुम् इच्छन् तस्याः समीपम् गमिष्यामि, राक्षसराज; त्वम् शीघ्रं अग्रे गच्छ।" प्रतिज्ञाय उत्तमासनात् उत्थाय, शिरसि समाहितहस्तः प्रणामम् कृतवान्। "अत्र त्वां नमामि; धर्मतः माता असि, तपसा पुण्यैः च।" एवं स्नेहपूर्वकं पावनं रामकथायाः वर्णनम् अभवत्।