ततः कोपाविष्टः स ऋषिः घोरं शापं व्यजिज्ञपत् — "मूढ! गृध्रत्वं प्राप्नुहि!" इति। ततः स राजा तं मुनिं प्रार्थयामास। स उवाच — "महाभाग! दयां कुरु, शापात् मोक्षः भविष्यतु।" तदा करुणया सम्प्रयुक्तः स राजा पुनरुवाच — "रघुवंशे महायशाः रामो नाम भविष्यति, स इक्ष्वाकुवंशस्य कीर्तिमतः राज्ञः सुतः, पद्मपत्रनयनः। तं पुरुषश्रेष्ठं रामं दृष्ट्वा त्वं पापात् विमुक्तो भविष्यसि।" रामस्यैतद्वचनं श्रुत्वा स राजा हृष्टः अभवत्। तदा सः गृध्रस्वरूपं त्वरया परित्यज्य, दिव्यगन्धैः अभिषिक्तः, दिव्यरूपधारी, राजानमिदं वचः प्रोवाच — "साधु राघव धर्मज्ञ! तव प्रसादेन अहं घोरान्नरकात् विमुक्तः, त्वया च पापरहितः कृतः। गृध्रस्वरूपं त्यक्त्वा मानुषं रूपं पुनः प्राप्तवानस्मि।" धर्मज्ञः तदा उलूकं प्रति उवाच — "कौशिक! स्वगृहं प्रतिनिवर्तस्व। सायं सन्ध्योपासनां कृत्वा मुनिसमीपं गमिष्यामि।" ततः जलस्पर्शं कृत्वा सायंसन्ध्यां सम्पूर्णां विधाय, रामः कुम्भजस्य महात्मनः आश्रमं प्रविवेश। अगस्त्यः स मान्यतया तं फलमूलैः सम्यक् पूजयामास। सः स्वादूनि शाकानि भोज्याय समुपाहरत्; नरव्याघ्रः स रामः तदन्नं पयःसमानं भुक्त्वा, तुष्टः सन्तुष्टः तत्रैव निशां व्यतारयत्। प्रभाते शत्रुघ्नः स प्रबुद्धः, प्रातःकृत्यानि विधाय, रघुवरः स मुनिं साक्षात् समुपेत्य, प्रणम्य, कुम्भसम्भूतं महर्षिं प्रति उवाच — "भगवन्, गन्तुमिच्छामि; गम्यतां अनुमन्यस्व। तव दर्शनात् अहं पुण्यः कृतार्थश्च।" भाग्येन महात्मना पावितात्मा भविष्यामि। काकुत्स्थस्यैतद्वचनं श्रुत्वा, आश्चर्यमिव वाक्यं श्राव्यते स्म। तपस्वी स महर्षिः, अश्रुपूर्णलोचनः, परमसन्तुष्टः, रामं प्रति उवाच — "राम, तव वचनं परमाश्चर्यकरं, शुभदं च। राघव, यदुक्तं त्वया, तद् सर्वभूतपावनं; ये त्वां सख्येन क्षणमपि पश्यन्ति, ते सर्वपवित्रैः शुद्धीकृताः, इति दिवौकसां वचनम्। ये तु त्वां द्वेषेण पश्यन्ति, ते ब्रह्मदण्डेन त्वरया निहता, नरकं यान्ति। एवं त्वं रघुकुलश्रेष्ठ, सर्वजीवपावनः। ये त्वां लोकेषु कीर्तयन्ति, ते सिद्धिं प्राप्नुवन्ति। तस्मात् निर्भयः, विघ्नरहितः, गच्छ पन्थानं स्वं। धर्मेण राज्यं पालय; त्वं सर्वलोकशरणः।" एवं मुनिना समाश्वास्य, स राजा कृताञ्जलिः अगस्त्यं मुनिश्रेष्ठं प्रणम्य, सर्वानृषीन् च नमस्कृत्य, त्वरया सुवर्णमण्डितं पुष्पकं समारुह्य, निर्गच्छन्, सर्वतो मुनिगणैः आशीर्वादितः। तं राजानं समन्ततः सुराः शताक्षं इव पूजयामासुः। अर्धदिवसे गते, सर्वकुशलः रामः अयोध्यां समुपजगाम, तत्र विमानात् पाद्भ्यां वनं प्रविश्य, स्वेच्छया गच्छन्तं दिव्यं पुष्पकं विसर्जयामास। ततः सः उद्यानात् निर्गत्य, द्वारपालान् प्रति उवाच — "लक्ष्मणं भरतं च शीघ्रगामिनौ अत्र आनयत। मम आगमनं निवेदयत्, विलम्बं मा कुरुत।" रामस्य तदवचनं श्रुत्वा, निष्पापकर्मणः, द्वारपालाः गताः, राजपुत्रौ आहूय, राघवस्याज्ञया तौ द्वारपालैः उपनीतौ। तयोः आगमनं दृष्ट्वा, प्रियतमे भरतं लक्ष्मणं च, राघवः तौ समालिङ्ग्य इदमुवाच — "द्विजातीनां श्रेष्ठं धर्मकर्म सम्यगनुष्ठितम्; धर्मस्यार्थं, हे राघवाः, अधिकं कर्तुमिच्छामि। युवाभ्यां सह आत्मना समं, राजसूयं यज्ञश्रेष्ठं कर्तुमिच्छामि, यत्र सनातनधर्मः प्रतिष्ठितः।" पूर्वं पुष्करे ब्रह्मा लोककर्त्ता त्रिशतषष्टिं यज्ञान् अकारयत्। धर्मेण राजसूयं कृत्वा, सोमो धर्मज्ञः सर्वेषु लोकेषु अतुलां कीर्तिं प्राप। तथैव, राजसूयं कृत्वा, मित्रो रिपुसूदनः क्षणमात्रेण वरुणपदं प्राप्तवान्। तस्मात्, एषा विचार्या, यथोचितं वक्तव्यम्।" भरतः उवाच — "त्वं धर्मस्य परमं रूपं, महाबाहो, त्वयि सर्वा भूमिरधिष्ठिता। त्वयि प्रतिष्ठिता कीर्तिः, सर्वे राजानः त्वां प्रजापतिमिव पश्यन्ति। लोकनाथ, महात्मनः, वयं च, त्वां पश्यामः; प्रजास्त्वां पितरमिव मन्यन्ते। त्वमेव सर्वभूतानां जीवितमार्गः, हे राघव; तथापि त्वं तादृशं यज्ञं न करोति, रिपुसूदन।" "यतो हि सर्वभूतविनाशः पृथिव्यां दृश्यते, नृपश्रेष्ठ, श्रूयते च सोमकारितं तदिति। तारे महायुद्धे नक्षत्राणां संग्रामः अभवत्, तत्र बृहस्पतेः भार्या तारा, सोमेन कामात् हृता। तत्र देवासुरविनाशकं महायुद्धं जातम्; वरुणस्य घोरे यज्ञे मत्स्यकूर्मयोः संग्रामः अभवत्।" इति सन्ततं श्लोकानुसारी वार्ताम्।