ततः सा कन्या तं राजानं भीषयन्ती पुनः उवाच—"यदि त्वं मम वचनं न शृणोषि, महती दुःखरूपा विपत्तिः त्वां नूनम् उपपत्स्यते। मम पितरं क्रुद्धं कृत्वा त्रयाणि अपि लोकानि दग्धुं समर्थः स्यात्।" इत्येतद् भयङ्करं दण्डं श्रुत्वा, स काममोहितः राजा शिरसा नमस्कृत्य पुनरुवाच—"प्रियं कुरु, सुश्रोणि! मदनाभिभूतः अहं त्वया बद्धजीवः, भगिनि, मम प्राणाः विक्षिप्ताः। त्वां प्राप्य, द्वेषो वा मृत्युः वा मम भवतु, त्वं माम् अङ्गीकुरु, भीरु, त्वयि मम भक्तिः परमा।" एवं उक्त्वा स राजा तां कन्यां बाहुना बलात् गृहीत्वा, अन्येन हस्तेन तस्याः वसनं अपाकरोत्। स तस्याः शरीरं स्वेन आलिङ्ग्य, तस्याः मुखे स्वं मुखं स्थापयित्वा, तस्या विरोधमानायाः इच्छया मैथुनकर्म आरब्धवान्। तं घोरं पातकं कृत्वा, स राजा मदोन्मत्तगज इव शीघ्रं स्वपुरं प्रतिनिवृत्तः। भर्गवी तु अश्रुपूर्णलोचना, दुःखिता, आश्रमात् न दूरस्थाने, देवसमः पिता आगमिष्यतीति आतुरभावेन तत्र स्थिता। किञ्चित्कालानन्तरं, महातेजाः दिव्यः मुनिः, स्नात्वा, शिष्यैः परिवृतः, क्षुधितः स्वमाश्रमं प्रत्यागच्छत्। स तत्र आरजा दुःखिता, धूलिना आच्छन्ना, मेघैः आच्छादितचन्द्रिका इव, दृष्टा। तदा तस्य महात्मनः, क्षुधितस्य, क्रोधः समुत्पन्नः, यथा लोकान् दग्धुं समर्थः। स शिष्येभ्यः उवाच—"पश्यत एतद् अनर्थं, दुरात्मनः दण्डात् ज्वलनशिखातुल्यं। न संशयः, यः पातकं कृत्वा, अनर्थे पतितः, सः स्वजनैः सह अत्र ज्वलनशिखां स्पृष्ट्वा नश्यति। यः एतादृशं घोरं पातकं कृतवान्, तस्मात् तस्मै दुष्टबुद्धये अद्भुतं रजःवृष्टिः भविष्यति। पापराजा, भूमिं, जनं, सैन्यं, वाहनानि च यः पातकं करोति, सः दुष्टात्मा विनश्यति। धर्मराजः तस्य भूमिं शतयोजनपर्यन्तं रजःवृष्ट्या कम्पयतु। अत्र सर्वे प्राणिनः, स्थावरजङ्गमाः, रजःवृष्ट्या शीघ्रं नश्यन्ति। यावत् दण्डस्य प्रदेशः, यज्ञभूमेः आश्रमस्य च पर्यन्तं, सप्तरात्रं सहसा रजःवृष्टिः भविष्यति।" एवं क्रोधाविष्टः मुनिः आश्रमवासिनं प्रति—"ग्रामसीम्नि स्थीयताम्," इति उवाच। तस्य उशनसः वचनेन, आश्रमवासिनः शीघ्रं तत् देशं परित्यज्य ग्रामसीम्नि न्यवसन्। ततः स तपस्वी आरजां प्रति—"पापिष्ठे, त्वं आश्रमे स्थित्वा शान्ता भव," इति अवदत्। "पापरहिते आरजे, त्वमत्र आश्रमे, यावद् योजनं विस्तीर्णे, शतसंवत्सरं शोभया स्थित्वा," इति उवाच। तस्याः पितुः आदेशं श्रुत्वा, आरजा भृगुपुत्री, अत्यन्तदुःखिता, "एवं भवतु," इति प्रत्यवदत्। एवं उक्त्वा, भर्गवः अन्यं देशं गतः। सप्तमे दिने, ब्रह्मविदा उक्तं यथार्थं, सः प्रदेशः भस्मसात् कृतः। तस्मात्, नरश्रेष्ठ, दण्डस्य प्रदेशः विंध्यपर्वतम् यावत्, उशनसा शप्तः, हे राम, तस्मात् अपराधात्। तदनन्तरं, काकुत्स्थवंशज, सः प्रदेशः "दण्डकवनम्" इति प्रसिद्धः। एतत् सर्वं तव पृष्टवान्, हे राघव, मया कथितम्। "वीर, सायं संध्योपासनाय समयः प्राप्तः; एते महर्षयः, हे राम, पूर्णकलशहस्ताः सर्वतः स्थिताः।" "नरश्रेष्ठ, जलकर्म कृत्वा, ते आदित्यं ब्रह्मादिभिः कृतैः स्तोत्रैः पूजयन्ति, ये सर्वैः मुनिभिः प्रचलिताः।" "सूर्ये अस्तं गते, हे राम, जलकर्म कृत्वा, रामः मुनिवचनं हृदि स्थापयित्वा संध्योपासनां आरब्धवान्।" ततः रघुनन्दनः तां पुण्यां संध्याम् उपास्ते स्म; तस्मिन् रम्ये वनप्रदेशे, सुशोभनवृक्षैः विभूषिते। पुण्ये नदीतीरे, महति शैले, कोकिलकुलैरलङ्कृते, विविधपक्षिस्वरनिनादिते, पशुसम्पन्ने उपवने। सिंहव्याघ्रसमाकीर्णे, नानापक्षिसंवृते, गृध्रबकौ तत्र बहून् वर्षान् वसतः। तदा, दुष्टनिश्चयः गृध्रः, बकस्य निवासं स्वं कृत्वा, तेन सह विवादं आरब्धवान्। "राम, विश्वस्य नाथ, शीघ्रं तत्र गच्छामः, यः कस्य निवासः स्यात् इति निर्णेतुम्।" गृध्रः च बकः च, उभौ क्रोधोत्पन्नौ, सहनं न शक्नुवन्तौ, शीघ्रं रामं समुपेत्य, कलहेन मनः क्षुब्धौ। परस्परद्वेषयुक्तौ, तौ तस्य पादौ स्पृष्टवन्तौ; ततः रघुकुलेशं दृष्ट्वा, गृध्रः वचनमिदं प्रोवाच—"देवदानवानां मध्ये त्वं मया श्रेष्ठः मन्यसे। बृहस्पतेः शुक्रस्य च ज्ञानतः त्वं अतिशयितः, महाबुद्धे।" "भूतानां श्रेष्ठताम् अधमत्वं च जानाति, नराणां मध्ये इन्द्रसमानः, सूर्यस्य इव दुष्प्रेक्ष्यः, हिमालयसमो गुरुः।" "सागरगम्भीरः, लोकपालत्वे यमः, क्षमायाम् पृथिवीसमानः, वेगेन वायुसमः।" "त्वं गुरुः, सर्वगुणसम्पन्नः, राघव, विष्णुरूपधारी, अन्यायद्वेषी, अजितः, विजयी, सर्वास्त्रविद्।" एवं स कथा, पुण्या, शृणुता, संस्कृतेन संक्षिप्ता, भक्त्या च निवेदिता।