स राजा विश्रान्तां कन्यां समीपमुपेत्य वाक्यमुवाच — "कुतस्त्वं सुकेशान्ते? कस्यासि कन्या, सुश्रोणि?" इत्युक्त्वा पुनरुवाच — "प्रेमणा पीडितोऽहं त्वां पृच्छामि सुश्रोणि; केवलं तव रूपदर्शनात् मम हृदयं त्वया हरितम्। तव मनोहरं मुखं मुनिमनांसि अपि आकर्षति; यदि त्वां न लभे, मृतमेव मां मन्यस्व। त्वया मे प्राणो हृतः, सुनेत्रे; जीवय माम्, सुशोभने; तव दासोऽस्मि, त्वं मां भक्तवत्सलां गृहाण, सुमुखि।" एवं काममदगर्वसंप्लुतो राजा यदा वदति स्म, तदा भर्गवी स विनयपूर्वकं वाक्यमब्रवीत् — "ज्ञातव्यं त्वया, राजन्, अहं भर्गवशुक्रस्य धर्मात्मनः कन्या, अरजा नाम, तपोवनवासिनां ज्येष्ठा। शुक्र एव मे पिता, राजन्, त्वं तस्य महात्मनः शिष्यः; धर्मतः तव भगिनी अस्मि, राजेन्द्र। न युक्तं त्वया, नृपते, एवं वचनं वक्तुम्; त्वया मया सदा रक्षितव्या, अन्येभ्यः दुरात्मभ्यः अपि। मम पिता क्रुद्धः उग्रश्च; तव भस्मवद्भविता, अथवा राजधर्मेण त्वया निषिद्धसंयोगः करिष्यते। त्वं पितरं मे पृच्छ, धर्म्येण कर्मणा; वृणीष्व पितरं मे, नृपश्रेष्ठ, महातेजसम्। अन्यथा, महती भीषणपीडा नूनं त्वामुपपत्स्यते; यदि मम पिता कोपं गच्छेत्, स त्रीन् लोकान् दग्धुं शक्तः।" एवं भयंकरदण्डश्रवणात् राजा, काममदग्लानचित्तः, शिरसा नमित्वा पुनरुवाच — "अनुगृहाण मां, सुश्रोणि; कामसंयुक्तस्य मम प्राणो त्वया नियंत्रितः, स्फुटति च। त्वां लब्ध्वा, द्वेषो वा मृत्युरपि मम अस्तु; त्वदीयं भक्तमात्मानं गृहाण, भीरु, तव भक्तिरेव मम परमम्।" इति उक्त्वा स राजा कन्यां बलात् बाहुना गृहीत्वा, अन्येन हस्तेन तां वस्त्रहीनां कृत्वा, तस्याः शरीरं स्वेन समालिङ्ग्य, मुखे च मुखं स्थापयित्वा, तस्या विरोधिनीं सन्तीं अपि, स्वेच्छया सहवासं चकार। तं घोरं कर्म कृत्वा, स राजा मदोन्मत्तगज इव, शीघ्रं स्वनगरे प्रत्यागच्छत्। भर्गवी तु रुदती शोकसंतप्ताचेतना, न तु दूरं तपोवनात्, देवसमसमुपमं पितरं प्रतीक्षमाणा तस्थौ। क्षणादेव दिव्यतेजाः शुक्रः, शिष्यमण्डलैः परिवृतः, स्नानं कृत्वा, क्षुधितः स्वमाश्रमं प्रत्यागच्छत्। स तत्र शुष्कधूलिधूसरां, शोकविह्वलां अरजां दृष्ट्वा, मेघाभिहतचन्द्रिकामिव, विस्मयं चक्रे। तदा स महात्मा क्रोधेन ज्वलन्निव, क्षुधार्तः सन्, शिष्यान् प्रति वाक्यमुवाच — "पश्यतैतां महतीं आपदं, ज्वलदग्निसमां, प्रज्ञाहीनस्य दण्डजन्यां। न संशयः, यः पापकर्मा विनाशं प्राप्तः, स च स्वजनैः सह, अत्र ज्वलदग्निस्पर्शात् विनश्यति।" "यः एषः भीषाणं पातकं कृतवान्, तस्मात् अस्य दुष्टबुद्धेः अद्भुतं धूलिवर्षं भविष्यति। यः पापात्मा राजा, राज्यं, सेनां, वाहनानि च युक्तः, पापकर्मा स एव नश्यति। धर्मराजोऽपि अस्य दुष्टस्य भूमिं शतयोजनपर्यन्तं धूलिवर्षेण कम्पयतु। अत्र सर्वे प्राणी, चलाचला वा, धूलिवर्षात् शीघ्रं विनश्यन्ति। यत्र यत्र दण्डक्षेत्रं, यावद्यज्ञभूमिः तपोवनं च, सप्तरात्रं सहसा धूलिवर्षः भविष्यति।" एवं क्रोधविस्फुलिङ्गः स शुक्रः, आश्रमवासिनं प्रति उवाच — "ग्रामसीम्नि स्थीयताम्।" तच्छ्रुत्वा, शुक्रवचनात्, आश्रमवासिनः शीघ्रं तं देशं त्यक्त्वा, ग्रामसीम्न्यन्तः न्यवसन्। ततः भृगुपुत्रीं प्रति उवाच — "पापात्मनि, त्वमत्रैव आश्रमे स्थित्वा शान्ता भव।" "अत्रैव, अघरहिते अरजे, आश्रमे शतवर्षपर्यन्तं, योजनपर्यन्ते, शोभमानां स्थित्वा।" मुनिवचनं श्रुत्वा, भृगुपुत्री अरजा, शोकसंतप्तहृदया, पितरं प्रत्युवाच — "यथोक्तम्।" एवमुक्त्वा भर्गवः अन्यं वासं गतः; सप्ताहेन, ब्रह्मवित् यथोक्तवान्, तत् सर्वं भस्मीकृतम्। तस्मात्, पुरुषश्रेष्ठ, दण्डस्य प्रदेशः विंध्यपर्वतपर्यन्तं, उशनसः शापात्, राघव, पापकर्मणः कारणात्, दण्डकवनं इति विख्यातम्। एतत्सर्वं तव पृष्टवान्, राघव, मया सम्यग् आख्यातम्। "वीर, सायं सन्ध्योपासना समयः आगतः; एते महर्षयः, राम, कुम्भैः पूर्णैः सर्वतः स्थिताः। नरश्रेष्ठ, जलक्रियां कृत्वा, ब्रह्मादिभिः कृतैः स्तोत्रैः सर्वर्षिभिः उपास्य सूर्यं।" सूर्यास्तमने तु, राम, जलक्रियां कृत्वा, मुनिवचनं हृदि कृत्वा, सन्ध्योपासनां आरब्धवान्। ततः रघुनन्दनः, तस्मिन्नेव रम्ये वनप्रदेशे, शोभनवृक्षैः भूषिते, पावनां सन्ध्योपासनां प्रचकार।