अहं तु नूनं अस्य सरसः प्रवृत्तिं ज्ञातुम् इच्छामि, इति स्थित्वा एवं चिन्तयन्, हे रघुवंशश्रेष्ठ! तत्र किञ्चित्कालं स्थित्वा, अहं दिव्यं विस्मयकरं दर्शनं अपश्यम्—मनसा अपि शीघ्रं, हंसयुक्तं, दिव्यं विमानं शोभनं च। तस्य पुरतः, राजन्, सहस्रं अप्सरः तस्मिन्नेव रथे स्थिताः आसन्; तदनुगताः च तावत् एव गन्धर्वाः तं पुरुषश्रेष्ठं प्रमोदिताः। केचन दिव्यगानानि गायन्ति स्म, अन्ये वाद्यनिनादैः क्रीडन्ति स्म; तत्र अहं एकं पुरुषं तस्मात् विमानात् अवतरन्तं अपश्यम्। सः तु तस्य शवस्य मांसं भक्षयित्वा, स्नात्वा च, हे रघुनन्दन! तत्र तृप्तिं प्राप्य, यथेष्टं तस्य पूर्णस्य स्वादुमांसस्य भक्षणं कृतवान्। ततः शीघ्रं सरसि अवतीर्य, पुनः स्वर्गं प्रति आरोहति स्म; अहं तं देवसदृशं परमतेजस्विनं दृष्टवान्। तदा तम् अहं सम्बोधितवान्—"भोः स्वर्गसंपन्न! पृच्छामि त्वां—कथं तव भोजनं घृणितं, गन्तव्यं च परमं?" "यदि एष रहस्यं नास्ति, तर्हि अद्य एव मे कथय; अहं स्वयमेव श्रोतुम् इच्छामि, किम् एतत् परमं वस्तु इति। त्वं कः? मे संशयं छिन्धि; किमर्थं त्वं घोरं भोजनं भुङ्क्षे, सौम्य? कस्य हेतोः, कुत्र वा वससि?" "कस्य अयं दिव्यः भावः, शवरूपधारी? किमर्थं तव भोजनं निन्दितम्? सत्यं श्रोतुम् इच्छामि।" मम वचनं श्रुत्वा, हे राम धर्मश्रेष्ठ! स देवपुरुषः अञ्जलिं कृत्वा माम् उत्तरं दत्तवान्—"शृणु मे सुखदुःखयोः यथार्थकथां; हि, कामः यदा विपरीतेन अनुष्ठीयते, तदा दुःखाय एव भवति। यद् पृच्छसि, द्विजश्रेष्ठ, तत् शृणु।" "पुरा मम पिता विदर्भाधिपतिः श्रीमान् वासुदेवः नाम, त्रैलोक्ये धर्मज्ञः आसीत्। तस्य द्वौ पुत्रौ, द्वाभ्यां स्त्रीभ्यां जातौ; अहम् श्वेतः, कनिष्ठः तु सुरथः। पितरि स्वर्गं गते, नगरवासिनः माम् एव नृपतिं अभिषिच्य, अहं राज्यं कृत्वा धर्मे न स्थितः, अहङ्कारयुक्तः अभवम्। एवं राज्यम् पालयन्, सहस्रशः वर्षाणि व्यतीयायम्।" "ततः, द्विजश्रेष्ठ, कदाचित् वैराग्येण, मृत्युं प्रति चित्तं कृत्वा, तपोवनं गतः। एतेनैव सरसः समीपे, विहङ्गरहिते रम्ये वने, अहं तापस्यं कर्तुं प्रविष्टः। भ्रातरं सुरथं राज्ये स्थाप्य, अहं एतत् सरः प्राप्त्वा, तपश्चरणाय प्रवृत्तः। दशसहस्रवर्षाणि महावने तपश्चरित्वा, अहं दिव्यं ब्रह्मलोकं निष्कलङ्कं प्राप्तवान्।" "तत्रापि, ब्राह्मण, स्वर्गे अपि, मां तीव्रं क्षुत्पिपासे पीडयामासतु, इन्द्रियाणि च क्लाम्यन्ति स्म। तदा अहं पितामहम् त्रैलोक्यश्रेष्ठं पप्रच्छ—'भगवन्, स्वर्गे क्षुत्पिपासाशून्यता कथ्यते; किं कर्मणा एष परिणामः? किं मे भोजनम्?' इति।" "तदा पितामहः, दीर्घं ध्यानं कृत्वा, माम् उक्तवान्—'स्वशरीरात् अन्यत् भोजनं नास्ति; त्वं स्वमांसं एव भक्षय, तेन तृप्तिः भविष्यति।' 'श्वेत! पश्य—पृथिव्याम् अपि अदत्तात् किमपि न जायते; याचकस्य अपि दानं प्रार्थनया एव लभ्यते।'" "'यदि मोहात् वा प्रमादात् वा, गृहे अतिथये न दत्तं, तर्हि स्वर्गे अपि क्षुत्पिपासे बाधेते।' 'तस्मात्, नृपते, स्वशरीरं, यदन्नपुष्टं, तद् एव भक्षय; तेन तृप्तिं प्राप्स्यसि।'" "एवम् उक्त्वा, अहं ब्रह्माणम् अवदं—'स्वशरीरं भक्षयित्वा, अन्यत् भोजनं नास्ति; अन्नं विना क्षुत्तृट्शान्तिर् न स्यात्। अहम् अक्षयमांसं भक्षयामि, किन्तु न तत्र सुखं लभे।'" "तदा ब्रह्मा पुनर् अवदत्—'तेजसा तव शरीरम् अक्षयं कृतम्; प्रतिदिनं प्राणः पुष्यते, शरीरं श्वेतं जायते।' 'शतसंवत्सरं त्वम् आत्ममांसं भक्षय; यदा अगस्त्यः महातपाः श्वेतवने आगमिष्यति—'" "तदा सः परमशक्तिमान् भगवान् त्वां क्लेशात् मोक्षयिष्यति; स हि सुरासुरेन्द्रान् अपि त्रातुं समर्थः।' 'एष भोजनं निन्दितम्, राजर्षे, किं तव? तेन देवकार्यं महत् कृतम्, सः महात्मा पुण्यकर्मा।'" "सः सागरं शोषयित्वा, दानवान् निहत्य, सूर्यद्वेषेण वर्धमानं विंध्यं निरोद्धवान्।" "इयं पृथिवी, गुरुत्वेन अधः पतिता, दक्षिणदिशं गता, त्रिलोक्यं संकटे स्थितम्।" "अहं देवैः सह तं दक्षिणदिशं प्रेषितवान्—'भाग्यशालिन्, लोके गुरुत्वं समीकुरु, विश्वमित् समं कुरु' इति।" "ततः तेन मुनिना सम्यग् भूमिः समीकृता; स मुनिः अत्रापि दृश्यते।" "एवं भगवतः, देवानां देवस्य, वचनं श्रुत्वा, अहं घृणितं भोजनं, स्वशरीरमप्रतिमं, भक्षयामि।" "शतसंवत्सरं ह्येतत् घृणितं भोजनं मम; तथापि, मुनिवर, शरीरं न क्षीयते, तृप्तिः च परमा मे।