अहं तं वन्दनीयं मुनिं पश्यामि, यः अस्य लोकस्य हिते नित्यं प्रवृत्तः अस्ति। तस्य दर्शनात् मम दुःखं शीघ्रं नश्यति इति निश्चितम्। यथा सहस्रकिरणस्य आदित्यस्य उदयेन हिमं शीघ्रं विलयं याति, तथा एव मम दुःखं समूलं विनश्यति। देवताः यदा तत्र आगच्छन्, तदा भगवतः अगस्त्यस्य मुनेः सान्निध्ये सः मुनिः हृष्टः ताः देवताः अर्घ्यं गृहित्वा सम्यक् सत्कृत्य पूजयामास। ताः देवताः, पूजां प्राप्त्वा, महर्षिणा सह संवाद्य च, स्वैः परिचारकैः सह प्रमुदिताः स्वर्गलोकं प्रति जग्मुः। तेषां गच्छन्तीनां पश्चात् काकुत्स्थः पुष्पकात् अवतीर्य, महर्षिं अगस्त्यं ससम्मानं द्रष्टुं उपससार। राजा रामः उवाच—अहं दशरथस्य पुत्रः अस्मि, त्वां पूजितुम् आगतः अस्मि, हे महर्षे, त्वया सौम्यदृष्ट्या मम प्रतिग्रहो भवतु। त्वां दृष्ट्वा अहं निष्पापः अभवम्, इति उक्त्वा सः मुनिं पुनः पुनः प्रणमामास। सर्वं कुशलं तव सेवकानां मृगशावकानां च अस्ति किम्? शूद्रं हत्वा त्वां द्रष्टुम् इच्छन् अहं अत्र आगतः अस्मि। अगस्त्यः उवाच—स्वागतम् ते, रघुकुलश्रेष्ठ! त्वं लोके पूज्यः सनातनः च; तव दर्शनात् अहं मुनिभिः सह पावितः अस्मि। तव कृते, रघुसिंह, इदं दत्तं गृहाण, तेजस्विन्! स्वागतमस्तु, पुरुषश्रेष्ठ! सौभाग्येन त्वं प्राप्तः, रिपूनां हन्ता। त्वं सदा उत्तमगुणैः अतीव पूज्यः; अतः त्वं पूजार्हः च मम हृदये नित्यं वससि। देवाः अपि शूद्रं हत्वा आगतम् इति त्वां कथयन्ति; तव धर्मेण ब्राह्मणपुत्रः जीवितः कृतः। अत्र स्थातुम् अर्हसि, सौम्य, मया सह, राघव! प्रातःकाले त्वं पुष्पकेन अयोध्यां यास्यसि, प्राज्ञ! एष भूषणं, सौम्य, विश्वकर्मणा कौशलात् निर्मितम्; दिव्यम्, सुररूपम्, स्वप्रभया प्रकाशितम्। गृहाण एतत्, राजन्, मम प्रीत्यर्थम्, राघव; प्रतिग्रहीतम् अपि प्रतिदेयम् इति महाफलम् उक्तम्। त्वं अपि इन्द्रसहितान् देवश्रेष्ठान् रक्षितुं समर्थः; अतः अहं त्वां सम्यक् दास्यामि, गृहाण, पुरुषसत्तम। ततः महाबाहुः, इक्ष्वाकुवीर्यवान्, कृताञ्जलिः स मुनिं प्रति धर्मं स्मरन् उवाच—भगवन्, तव दानग्रहणं अत्र मम अनुचितम्; कथं क्षत्रियः ब्राह्मणात् दानं प्रज्ञाय गृह्णीयात्? किं तु ब्राह्मणेन यत् दत्तम्, तत् मे वक्तव्यम्; मम पुत्रः, गृहम्, समर्थता च अस्ति, महर्षे। आपद्गते अपि, कथं दानं गृह्णीयाम्? मम भार्या चिरकालं नष्टा, अन्यास्ति न। अत्र अहमेव दोषं वहामि, न संशयः; क्षत्रियः अपि, आपद्गते, प्रतिग्राही भवति। तेन सः दोषं न आप्नोति—मनुः प्रमाणम् अत्र; वृद्धमातापितृणाम्, पतिव्रतायाः, बालपुत्रस्य च कृते। शतं पापानि कृत्वापि, तान् पोषयितव्यान् इति मनुः उक्तवान्; किन्तु अहं त्वया दत्तं न प्रतिगृह्णीयाम्, ब्राह्मणश्रेष्ठ। त्वयि देवपूज्ये, कुप्यितुं न अर्हसि। अगस्त्यः उवाच—राजन्, दानग्रहणं राज्ञां प्रति दोषरहितम्; त्वं त्रैलोक्यस्य अपि रक्षणे समर्थः, राघव। ब्राह्मणं विशेषतः तपस्विनं त्रातुम् अर्हसि, राम; अतः अहं विधिवत् दास्यामि—गृहाण, नराधिप। रामः उवाच—कथं क्षत्रियः, इदं ज्ञात्वा, दानं गृह्णीयात्, ब्राह्मण? किं तु ब्राह्मणेन यत् दत्तम्, तत् मे वक्तव्यम्। अगस्त्यः उवाच—कृतयुगे, हे राम, प्राचीनस्य ब्रह्मयुगस्य शुद्धे काले, सर्वे प्रजाः राज्ञा न नियन्तव्या आसन्, इन्द्रः देवेषु नायकः आसीत्। ताः प्रजाः इन्द्रं प्रति जग्मुः, राजानं प्रार्थयन्त्यः; देवेषु राजा देवाधिपः, इन्द्रः एव। अस्माकं भूतये, लोकनाथ, अधुना राजानं स्थापय, यं पूजयन्तः जनाः पृथिवीं सुखेन भुञ्जीरन्। तदा ब्रह्मा, देवश्रेष्ठः, सर्वान् लोकपालान् इन्द्रेण सह आहूय, तान् अवदत्—"स्वस्य तेजसः अंशं अत्र संनयत।" ततः लोकपालाः स्वतेजसः चतुर्थांशं दत्तवन्तः; तस्मात् ब्रह्मणा अक्षयः राजा कृतः, सः अक्षयात् जातः। ब्रह्मा तं लोकपालानां अंशं पुरुषे संस्थापयामास; एवम् राजा तेषां प्रजासंरक्षकः, नेताच च अभवत्। इन्द्रांशेन राजा सर्वान् नियोजयति; वरुणांशेन सर्वाणि भूतानि पोषयति। कुबेरांशेन राजा धनं वितरति; यमांशेन जनान् शासनं करोति। तत्र, इन्द्रांशेन त्वं राजा, रघुष्रेष्ठ! इदं भूषणं मम मोक्षणार्थम् गृहाण, प्रभो। ततः रामः अगस्त्यस्य हस्तात् दिव्यम् भूषणं प्राप, यत् सूर्यसमानप्रभं दीप्तिमन्तं च आसीत्। अगस्त्याद् गृहीत्वा, राघवः महाबलिः तद् भूषणं दीर्घकालं पश्यन्, पुनः पुनः चिन्तयामास। तत् भूषणं विविधैः मुक्ताफलैः, आमलकफलसदृशैः, सुवर्णबद्धैः, वज्रैः, प्रवालैः, नीलमणिभिः च शोभितम् आसीत्। माणिक्यैः, पद्मरागैः, वैडूर्यैः, पुष्पसदृशरत्नैः च, कौशलात् विन्यस्तम्, विश्वकर्मणा सुशिल्पितम् आसीत्।