देवेषु समागतेषु, अहं तेषां आज्ञया तं महर्षिं द्रष्टुं यामि, यः सुरासुरैः पूज्यमानः, तस्य कार्यस्य निमित्तम्। स तु महात्मा तुष्टः स्वयमेव मां उपदिश्यति, येन मर्त्येषु कदापि दुःखं न प्राप्स्यामि। मम जनकः दशरथो नाम, जननी कौसल्या, सूर्यवंशे जातोऽपि, महान् दुःखभाग् अभवम्। राज्यकाले अपि अहं भार्यया भ्रात्रा च सह वने वासम् अकरवम्; भार्या च रावणेन हृता। एकाकिना मया सागरः तीर्त्वा, नगरीं सर्वां परिवृत्य, तस्य कुलं विनाशितम्। सीता च प्राप्ता, देवतानां साक्षात् सन्निधौ परित्यक्ता, अपि च तैः शुद्धा इति उक्त्वा, स्नेहेन गृहं नीतवती। पुनः ताम् अनुरक्तः अपि, लोकवाक्याद् अपवाहयम्; देवी वनवासिनी, अहं नगरे स्थितः। उत्तमकुले जातः, धनुर्धराणां श्रेष्ठः, अहम् अपि परमं दुःखं सहमानः, हृदयं न भवति विदीर्णम्। नूनं विधिना वज्रसारात् निर्मितोऽहम्, यतः ब्राह्मणस्य आज्ञया पृथिव्याम् विचरामि। तपस्यन् एव पापिनं शूद्रं हत्वा, देववाक्येन पुनः जीवितं हृदयम् आगतम्। पश्यामि तं वन्दनीयं मुनिं, यो लोकहिते रतः; तं दृष्ट्वा दुःखस्य शीघ्रं अन्तः भविष्यति। यथा हिमः सहस्रकिरणस्य उदयेन विलयं गच्छति, तथा दुःखं मम सम्पूर्णं नश्यति। तत् काले देवतानां आगमने सति, पुण्यात्मा अगस्त्यः मुनिः हृष्टः, हविः गृहित्वा सर्वान् पूजयामास। ते अपि पूजां प्राप्य, महर्षिणा सह संवाद्य, स्वैः पार्षदैः सह प्रमुदिताः दिवं जग्मुः। तेषु गतेषु, ककुत्स्थः पुष्पकात् अवतीर्य, अगस्त्यं मुनिं सविनयं उपससार। राजा उवाच—अहं दशरथस्य पुत्रः, त्वां द्रष्टुं समुपागतः, भगवन्, सौम्यदृष्ट्या माम् अवलोकय। त्वां दृष्ट्वा निःसंशयं पापात् विमुक्तः अस्मि, इति उक्त्वा पुनः पुनः मुनिं प्रणमामास। कुशलं ते सेवकेषु मृगपुत्रेषु च अस्ति वा? शूद्रं हत्वा त्वां द्रष्टुम् इच्छन् अत्र प्राप्तवान्। अगस्त्यः उवाच—स्वागतम् ते, राघवश्रेष्ठ, लोके पूजित, नित्यः; त्वां दृष्ट्वा अहं मुनिभिः सह विशुद्धः। त्वदर्थम्, रघुसिंह, इदं हविः गृहाण, महाबाहो; स्वागतम्, नरश्रेष्ठ, भाग्येन त्वया आगतम्, रिपुहन्तर। त्वं सदैव उत्तमगुणैः पूज्यः, अतः पूजनीयः, हृदि मम सदा स्थितः। त्वं शूद्रहन्ता इति देवैः कथ्यसे, धर्मेण ब्राह्मणपुत्रः जीवितः कृतः। तिष्ठ त्वं मया सह, राघव, प्रभाते पुष्पकेण अयोध्याम् गमिष्यसि, प्राज्ञ। अयं च भूषणं, सौम्य, विश्वकर्मणा निपुणेन कृतम्, दिव्यम्, स्वतेजसा दीप्तमानम्। गृहाण, राजन्, यत् मे प्रीयते, राघव; दत्तस्य प्रतिदानं महाफलप्रदं स्मृतम्। त्वं शक्रेण सह अपि सुरश्रेष्ठान् रक्षितुं समर्थः; अतः त्वां विधिवत् दास्यामि, गृहाण, नरश्रेष्ठ। ततः महाबाहुः महारथः इक्ष्वाकुवंशसम्भवः कृताञ्जलिः स्वधर्मं स्मृत्वा मुनिं प्राह। भगवन्, तव दानग्रहणं मम अत्र न उचितम्; कथं क्शत्रियः ब्राह्मणात् दानं गृह्णीयात्? किं तु ब्राह्मणेन यत् दत्तम्, तत् वक्तुम् अर्हसि; मम पुत्रः, गृहम् अस्ति, समर्थोऽस्मि, महर्षे। आपदि अपि, कथं दानं गृह्णीयाम्? भार्या चिरकालं नष्टा, अन्यास्ति न मे। अत्र अहमेव दोषं वहामि, न संशयः; क्शत्रियः अपि आपदम् आपन्नः प्रतिग्राही भवति। तत्कृत्य दोषो नास्ति—मनुर्नियामकः; वृद्धपितरौ, धर्मपत्नी, बालः पुत्रः च हेतु। शतं अपि अकर्तव्यं कृत्वा, तान् बिभ्र्युः—मनुना उक्तम्; तव दानं न गृह्णीयामि, ब्राह्मणश्रेष्ठ। न च त्वं मयि कोपं कुर्याः, देवैः पूजित। अगस्त्यः उवाच—राजन्, राज्ञा दानग्रहणं दोषरहितम्; त्वं त्रयाणाम् अपि लोकानां त्रातुं समर्थः, राघव। ब्राह्मणं त्रातुम् अर्हसि, राम, विशेषतः तपस्विनम्; अतः विधिवत् दास्यामि, गृहाण, नरपतिः। रामः उवाच—कथं क्शत्रियः ज्ञात्वा दानं गृह्णीयात्, ब्राह्मण? किं तु ब्राह्मणेन यत् दत्तम्, तत् वक्तुम् अर्हसि। अगस्त्यः उवाच—कृतयुगे, राम, प्राचीनस्य ब्रह्मणः शुद्धे काले, सर्वे जनाः न राज्ञा नियता आसन्, इन्द्रः देवतानां नाथः। ते जनाः स्वामिनं देवानाम् उपगम्य, राजानम् अर्थाय; देवेषु राजा देवतानां नाथः, इन्द्रः। अस्माकं श्रेयसे, लोकनाथ, अधुना राजानं स्थापय, यं पूजयन्तः प्रजाः पृथिवीं भुञ्जीरन्।