स्वकृतदोषात् ब्राह्मणस्य एकमात्रः पुत्रः अकालं कालग्रस्तः यमलोकं नीतः। तदनन्तरं रामः, गुरवे कदापि मिथ्यावादी न भवेत् इति चिन्तयन्, ब्राह्मणस्य याच्ञां श्रुत्वा, तस्य पुत्रस्य जीवनं पुनः दातुम् अभ्यर्थयत्। सः उवाच—"देवाः, मम आयुः वा अर्धं आयुः वा, तेन बालकाय जीवनं ददामि; एष एव मम वरः, अनन्तान् वरान् अतिक्रान्तः।" रामस्य एतद्वचनं श्रुत्वा, देवश्रेष्ठः हर्षपूर्णः स्निग्धः च, तं महात्मानं प्रत्युवाच—"काकुत्स्थ, त्वं शान्तः भव; ब्राह्मणस्य एकपुत्रः पुनः जीवितं प्राप्तवान्, स्वकुटुम्बेन सह मिलितः।" तस्मिन्नेव क्षणे, यदा शूद्रः हतः, तदा सः बालकः सहसा पुनः जीवितः अभवत्। देवाः रामं वारयन्तः उवाचुः—"शुभं ते अस्तु, सौभाग्यं ते भवतु, शत्रुनिग्रहण, वयं अधुना अगस्त्याश्रमं गच्छामः, महर्षिं द्रष्टुम्।" तद्वचनं प्रतिज्ञाय, रघुनन्दनः पुष्पके विमानं सुवर्णमालिनं आरोहितवान्। ततः पुलस्त्यः उवाच—"तस्मिन्नेव समये, देवाः नानाविमानैः निर्गताः, रामः शीघ्रं अगस्त्यपद्मजाश्रमं प्रति प्रस्थितवान्। भगवत् पूर्वं मम दर्शनार्थं सभायां आगतः, तेन पुनः आगमनं कर्मसम्पादनार्थं देवाज्ञया उक्तम्।" रामः मनसि चिन्तयन्, "देवद्विजैः पूजितः महर्षिः अगस्त्यः, तं द्रष्टुं गच्छामि। सन्तुष्टः सः स्वयम् उपदेशं दास्यति, येन मर्त्येषु दुःखं पुनः न भविष्यति।" रामः आत्मचरितं स्मरन् उवाच—"मम पिता दशरथः, माता कौसल्या; सूर्यवंशे जातः अपि, महद् दुःखं अनुभूतवान्। शासनकाले, वनवासे पत्नी भ्राता च सह वासः, रावणेन पत्नी अपहृता। अकेन महाब्धिं तीर्त्वा, नगरीं घेरित्वा, तस्य कुलं विनष्टवान्। सीतां प्राप्तवान्, देवसमक्षे त्यक्तवान्; तैः शुद्धा इति उक्ता, पुनः गृहं आनयितवान्। स्नेहेन गृहं आनयित्वा, जनमतः पुनः त्यक्तवान्; देवी वने वसति, अहं नगरे।" "श्रेष्ठवंशे जातः, धनुष्मत्तमः, दुःखं महत्तमं सहनं कृतवान्, हृदयम् न विफलम्। नूनं मम रचनां विश्वकर्मा वज्रसारात् कृतवान्; ब्राह्मणाज्ञया भूमौ विचरामि। तपस्यां युक्तः, पापं शूद्रं हत्वा, देववचनात् पुनः जीवितं हृदये प्राप्तम्।" "सर्वहिते तत्त्वरूपं महर्षिं पश्यामि; तस्य दर्शनात् दुःखं शीघ्रं नश्यति। सहस्रांशुसूर्यस्य उदयात् हिमं यथा विलयं याति, तथा दुःखं सम्पूर्णं विनश्यति।" देवान् आगतान् दृष्ट्वा, पूज्यः अगस्त्यः सन्तुष्टः, तान् सम्यक् सत्कारं कृत्वा, सर्वान् पूजितवान्। ते देवाः महर्षिणा संवादं कृत्वा, स्वसहचरैः सह हर्षपूर्णाः स्वर्गं गताः। तेषु गतेषु, काकुत्स्थः पुष्पकात् अवतीर्य, अगस्त्यं महर्षिं अभिवादयन् समीपं गतवान्। सः राजा उवाच—"अहं दशरथस्य पुत्रः, त्वां पूजितुं आगतः, महर्षे, सौम्यदृष्ट्या मां पश्य।" "दृष्ट्वा त्वां, निःसंशयं पापात् विमुक्तः अभवम्," इति उक्त्वा, बारं बारं महर्षिं नमस्कृतवान्। "सर्वेषां सेवकानां मृगशिशूनां च कुशलं अस्ति वा? शूद्रं हत्वा, तव दर्शनार्थं आगतः।" अगस्त्यः उवाच—"स्वागतं ते, रघुवंशश्रेष्ठ, लोकपूजित, नित्यः; तव दर्शनात् अहं मुनिसहिता शुद्धः अभवम्।" "तव कृते, रघुवीर, एषा पूजा स्वीकुरु, दीप्तिमान् नरश्रेष्ठ, सौभाग्येन आगतः, शत्रुनिग्रहण।" "त्वं सदैव उत्तमगुणैः पूज्यः; अतः पूजनीयः, मम हृदये नित्यं वससि।" "देवाः शूद्रवधात् आगतम् इति त्वां कथयन्ति; धर्माचरणेन ब्राह्मणपुत्रः पुनः जीवितः।" "इह स्थीयताम्, राघव, मया सह; प्रातः पुष्पकेन अयोध्यां गमिष्यसि, बुद्धिमान्।" "एषः आभूषणः, सौम्य, विश्वकर्मणा कौशलात् कृतः; दिव्यः, सुररूपः, स्वदीप्त्या शोभितः।" "स्वीकुरु, राजन्, मम प्रियं कुरु, राघव; दत्तं पुनर्दानं महाफलम् इति कथ्यते।" "त्वं इन्द्रसहितं देवश्रेष्ठान् रक्षितुं समर्थः; अतः तव सम्यक् दास्यामि, स्वीकुरु, नरश्रेष्ठ।" ततः इक्ष्वाकुवीरः, महाबाहुः, रथी, कृतज्ञं कर्तव्यं स्मरन्, अगस्त्यं प्रणम्य उवाच— "भगवन्, ब्राह्मणात् दानं स्वीकर्तुं इह मम न उचितम्; क्षत्रियः किम् ज्ञात्वा ब्राह्मणात् दानं स्वीकुर्यात्?" "ब्राह्मणेन यत् दत्तम्, तद् त्वं मम कथय; मम पुत्रः, गृहम्, समर्थः च अहम्, महर्षे।" "आपद्गते अपि, कथं दानं स्वीकुर्याम्? पत्नी दीर्घकालं नष्टा, अन्यः नास्ति।