शृणु, राजन्, कथां पुण्यां संनिबद्धां शास्त्रवचनेषु। यदा मङ्गलः सूर्यपुत्रः, स्वयम् सूर्यः, राहुश्च केतुना सह शीर्ष्णि तिष्ठन्ति, तदा ते घोरग्रहा दुःखदायका भवन्ति। तद्विनाशाय, भक्त्या यः नित्यं विधिं कुर्यात्, स शुभलाभं प्राप्नोति। तस्य सर्वे ग्रहाः प्रसन्ना भवन्ति, शान्तिं च ददति। अन्यथा न। विशेषतः शनैश्चरः, राहुः, केतुः च लोहे निर्मितेषु पात्रेषु स्थापनीयाः। तानि पात्राणि लोहेनैव कर्तव्यानि, तानि च विप्रेभ्यो दातव्यानि। तेषां तुष्ट्यर्थं कृष्णवस्त्रयुग्मं दातव्यम्। ये शान्तिं समिच्छन्ति, ते सुवर्णगावः प्रयच्छन्तु, समृद्धये, विजयाय च। व्रतावसाने सर्वे ग्रहाः सुवर्णरूपेण दातव्याः, राजन्। व्रतान्ते विप्रभ्यो भोजनं दद्यात्, शक्त्यनुसारं दानं च ग्रहसन्तुष्टये। अल्पेन यत्नेन, राजन्, सर्वकामान् लभेत। शङ्करात् ज्ञानं, भास्करात् आरोग्यं, अग्नेः सम्पदं, जनार्दनात् मोक्षं, ब्रह्मणः पितामहस्य च सर्वभूतानां शान्तिं याचेत्। ततः भीष्मः उवाच—"एष यज्ञः त्वया वर्णितः फलदायकः, येन कृतः, तादृशं फलं अल्पायुषां कर्मणा न लभ्यते।" सः पुनरपि पप्रच्छ—"मुने, वर्षमेकं उपवासेन कियद् पुण्यं लभ्यते?" पुलस्त्यः उवाच—"महाबाहो, कदाचित् श्वेतो नाम राजा, अतिव्यथा उपवासेन पीडितः, वसिष्ठं पप्रच्छ।" यः श्वेतः राजा इलावृते देशे महाबलः आसीत्, स सप्तद्वीपान् नगरीश्च विजित्य भूमिं अधितिष्ठत्। तस्य पुरोहितः ब्रह्मपुत्रः वसिष्ठः आसीत्। स राजा धर्मात्मा, विजित्य, पुरोहितं वसिष्ठं जग्राह। स उवाच—"भगवन्, सहस्राश्वमेधयज्ञान् कर्तुं समर्थोऽस्मि। सुवर्णं, रौप्यं, रत्नानि च विप्रेभ्यः दातुं शक्नोमि; परं पृथिव्याः खाद्यं दातुं न इच्छामि।" "न हि यत् खाद्यं दत्तं, न यद् ब्राह्मणे यजुषि दत्तं, तत् सत्यम् यदि जानाति यः किमपि न स्वस्य।" तेन श्वेतराज्ञा रक्तवस्त्राणि, भूषणानि, ग्रामान्, पुरीश्च विप्रेभ्यः दत्तानि। किन्तु सः न कदापि अन्नं वा जलं दत्तवान्; तथापि अश्वमेधान् अनेकेन कृतवान्। सः त्रिसप्तकोटिवर्षाणि महातपः कृत्वा, स्वर्गं पुण्यलोकं ब्रह्मलोकं च प्राप्तवान्। तत्र अप्सरसः नृत्यन्ति, सिद्धाङ्गनाः गायन्ति, तत्रैव तु तुंबुरु-नारदौ सततम् उपवसतः। तौ महर्षी गायतः, तपस्विनश्च वेदमन्त्रैः तं बहुयज्ञिनं स्तुवन्ति। तथापि स राजा, महात्मा, स्वर्गे तिष्ठन्, क्षुधया, तृष्णया च पीडितः आसीत्। सः क्षुधया पीडितः, दिव्ययानम् आरुह्य, स्वर्गात् ऋक्षपर्वतम् अगच्छत्। यत्र तस्य पूर्वदेहे महद्वने दग्धम् आसीत्, तत्र सः स्वकीयास्थीनि सञ्चित्य, तानि चुलुकयन् उपाविशत्। पुनः दिव्ययानम् आरुह्य, स्वर्गं प्रतिगच्छन्, कालान्तरे दृढव्रतः स राजा वसिष्ठेन दृष्टः—स्वस्थीनि चुलुकयन्। वसिष्ठः पप्रच्छ—"राजेन्द्र, किं त्वं स्वास्थीनि खादसि?" इति। एवं पृष्टः स श्वेतः वसिष्ठं प्रत्युवाच—"भगवन्, अहं क्षुधया तृषया च पीडितः। पूर्वं दानं न अन्नस्य कृतम्, तस्मात् क्षुधा मां बाधते।" इत्युक्त्वा तं वसिष्ठः पुनः उवाच—"राजेन्द्र, किं ते कर्तुं शक्यम्, विशेषतः क्षुधितस्य? यत् किञ्चित् न दत्तं, तत् न कस्यचित् सहाय्यं भवति।" "रत्नसुवर्णदानात् मनुष्यः धन्यः भवति; अन्नदानात् सर्वकामसमृद्धिम् आप्नोति। राजन्, तत् त्वया न दत्तम्, तदल्पं मन्यस्वेति।" श्वेतः पप्रच्छ—"कथं अदत्तस्य फलम् उत्पद्यते, भगवन्?" वसिष्ठः उवाच—"एकः हेतुः अस्ति, नात्र संशयः। शृणु, राजन्, यथावद् वक्ष्यामि।" "पूर्वे काले विनीताश्वः नाम राजा आसीत्। सः अश्वमेधं कृत्वा, यज्ञान्ते गाः, अश्वान्, अन्यानि च विप्रश्रेष्ठैः याचितानि दत्तवान्। किंतु अन्नं तु न किञ्चिदपि दत्तवान्, अल्पत्वात्। कालान्तरे सः जाह्नव्याः तीरे मृतः।" "मायापुर्यां स विनीताश्वः चक्रवर्ती अभवत्, राजन्; सः अपि स्वर्गं गतः। किन्तु सः अपि क्षुधया पीडितः, एवंविधः अभवत्—गङ्गातटे, नीलपर्वते।" "सः दिव्यरथेन सूर्यवर्णेन, देवरूपेण, स्वदेहम् अपश्यत्, सः च स्वपुरोहितमपि। सः पुरोहितं होतारं ब्राह्मणं जाह्नव्याः तीरे यज्ञं कुर्वन्तं दृष्ट्वा, तमपि पप्रच्छ।" "सः पुरोहितः तस्य क्षुधायाः कारणं न्यवेदयत्—'राजन्, तिलगोः सर्पिर्गोः च दानं कुरु।'" एवं, राजन्, शास्त्रवचनेषु एषा पुण्यकथा प्रवहति, यत्र अन्नदानस्य महत्त्वं, ग्रहशान्त्युपायः, तथा च यज्ञस्य फलं प्रतिपाद्यते।