ब्रह्म-मुहूर्ते समुत्थाय, शिष्याः पद्मासनस्थाः शुक्लवस्त्रयज्ञोपवीतधारिणं सहस्रदलपद्मस्थितं गुरुं ध्यानं कुर्वन्ति। शुक्लमाल्यवस्त्रधारिणः शुक्लचन्दनलेपनाः, ते निष्क्रान्ताः नदीं प्रति गच्छन्ति, तत्र स्वकर्माणि समाहितचेतसः कुर्वन्ति। गुरुर्दुग्धवृक्षसमुत्थितं दन्तकाष्ठं तेषां ददाति; तद् दन्तकाष्ठं चर्वयित्वा, समुद्रगामिन्यां नद्यां गच्छन्ति। नियमेन वा अन्यस्मिन् सरसि, वा स्वगृहे, तद् दन्तकाष्ठं चर्वयन्ति, परमेश्वरसंस्कृतमन्त्रं जपन्तः। "आपोहिष्ठ" इति मन्त्रेण सप्तवारं संस्कृत्य, "देवस्य वै" इति जपित्वा, "अलम्ब्यताम्" इति वक्तव्यं, तद् हस्ते स्थापयन्ति। "ईरावती" इति मन्त्रेण प्रक्षालयन्ति, "ब्रह्मोदन" इति मुखे जपित्वा, चर्वनं कृत्वा, तं दन्तकाष्ठं दूरे क्षिपन्ति, यत्र पतति तत्र पश्यन्ति। यदि तत् अग्रे, पूर्वदिक् वा, शुभदिशि वा पतति, तदा देवसाक्षात्कारः मन्त्रसिद्धिश्च भवति। यदि तद् प्रत्यान्मुखं पतति, सर्वे देवा अपसृन्ति; यदि उत्तरदिक् गच्छति, सिद्धिर्भवेत् न वा। यदि दक्षिणदिक् गच्छति, गुरुर्मरणं प्राप्नोति, न संशयः; अशुभं दृष्ट्वा, भूमौ शयितव्यं देवेन्द्रस्य सन्निधौ। गुरोः पूर्वं स्वप्नं दृष्ट्वा, प्राज्ञः तं निवेदयेत्; ततः परमगुरुः तत्र शुभाशुभं निर्णयेत्। ततः पौर्णमास्यां स्नात्वा, देवालयं गच्छेत्; गुरुर्निर्मलभूमौ मण्डलं स्थापयेत्। नियमेन विविधैः शुभचिह्नैः भूमिं चिह्नयित्वा, षोडशदलपद्मं वा नवसूत्रयुक्तं वा आरेणयेत्। अथवा अष्टदलपद्मं चित्रयित्वा, तद् प्रदर्शयेत्; शुक्लवस्त्रेण नेत्राणि बद्धानि कुर्यात्। अक्षराणां क्रमात् गुरुशिष्याः पुष्पहस्तान् प्रवेशयेत्; नवबिन्दुमयमण्डलं कुर्वन्, वर्णैः चूर्णैः तं अलङ्कुर्यात्। आदौ इन्द्रं पूजयेत्, ततः इन्द्राणीं, अनन्तरं अन्यान् देवतान् क्रमशः; दिशां पालकैः सहितानग्निं च सम्यक् पूजयेत्। अग्न्यां दिशि यमं, दक्षिणे निरृतिं, पश्चिमे वरुणं, वायुम् उत्तरपश्चिमे स्थापयेत्। उत्तरदिक् कुबेरं, ईशान्यां रुद्रं, पूर्वे कुम्भं, दक्षिणे चमसं स्थापयेत्। पश्चिमे हंसं, उत्तरदिक् सर्पिः पात्रं, आग्नेये दक्षिणे अग्निकुण्डं, नैऋत्ये पादत्राणि स्थापयेत्। वायव्यां योगपट्टं, ईशान्यां मालां; विष्णुं पूर्वे, शंकरं दक्षिणे पूजयेत्। पश्चिमे रविं, उत्तरदिक् ऋषीन्; मध्ये पद्मयोनिं, दक्षिणे सावित्रीं। उत्तरदिक् गायत्रीं पद्मचिह्नितां; पूर्वे ऋग्वेदं, दक्षिणे यजुर्वेदं स्थापयेत्। पश्चिमे सामवेदं, उत्तरदिक् अथर्ववेदं; इतिहासपुराणच्छन्दां ज्योतिषं च तत्र स्थापयेत्। अन्यानि धर्मशास्त्राणि इन्द्रादिदिक्षु स्थापनीयानि; पूर्वदले बलं पूजयेत्, दक्षिणदले प्रद्युम्नं। पश्चिमे अनिरुद्धं, उत्तरदिक् वासुदेवं; पूर्वे वामदेवं, दक्षिणे सद्योजातं। पश्चिमे ईशानं, उत्तरदिक् तत्पुरुषं स्थापयेत्; सर्वत्र अघोरं पूजयेत्—एवं मण्डले पूजनं विधीयते। पूर्वे भास्करं, दक्षिणे दिवाकरं, पश्चिमे प्रभाकरं, उत्तरदिक् ग्रहपतिं पूजयेत्। एवं ब्रह्माणं परमेश्वरं विधानतः पूजयित्वा, अष्टकुम्भान् मण्डलदिक्षु स्थापयेत्। नवमं ब्राह्मकुम्भं मध्ये स्थापयेत्; ब्रह्मकुम्भेन मोक्षकामिनं स्नापयेत्। श्रीकामिनं वैष्णवकुम्भेन, ऐश्वर्यकामिनं इन्द्रकुम्भेन स्नापयेत्। धनशक्त्यर्थं अग्निकुम्भेन, मृत्युजयार्थं यमकुम्भेन स्नापयेत्। दुष्टनाशाय नैरृतकर्म, पापनाशाय शीघ्रं वरुणकुम्भेन स्नानं कर्तव्यम्। आरोग्यकामिनं वायुकुम्भेन, धनाढ्यकामिनं कुबेरकर्मणा संस्कुर्यात्। विद्येच्छायिनं रुद्रकुम्भेन स्नापयेत्; एते लोकपालकुम्भाः। एतेषां स्नानात् सर्वपापविनिर्मुक्तो भवति। स ब्रह्मसदृशो वा, अथवा क्षिप्रं राजसदृशो भवति; अथवा सर्वासां दिशां लोकपालान् तेषां तेषां नाम्ना पूजयेत्। तान् स्वनामभिः कुम्भैः पूजयित्वा, समाहितचेताः देवतान् लोकपालांश्च पूजयेत्। ततः परिक्षितान् शिष्याः नेत्रबन्धनपूर्वकं प्रावेशयेत्; अग्निना शुद्धीकृत्य, वायुनाऽभिवीजनं कृत्वा, सोमेन शीतलीकृत्य, व्रतान् शिष्येभ्यः उपदिशेत्। न ब्राह्मणान्, न देवान्, न विष्णुं, न ब्रह्माणं निन्देत्। न इन्द्रं, न आदित्यं, न अग्निं, न लोकपालान्, न ग्रहान्, न गुरून्, न ब्राह्मणान्, न पूर्वदीक्षितं ऋषिप्रधानं निन्देत्। एवं व्रतान् उपदिश्य, पश्चात् होमं कुर्यात्—"ॐ नमो भगवते ब्रह्मणे सर्वरूपिणे हुं फट् स्वाहा" इति। षोडशाक्षरमन्त्रेण ज्वलितेऽग्नौ हविः प्राज्यं जुहोति; सर्वाणि कर्माणि गर्भाधानादिकानि होमेन सम्यक् निर्वर्तयेत्।