यः कश्चित् पुष्करं गन्तुम् इच्छति, स पुष्करस्य यथाविधि सेवाṃ कुर्यात्—पूर्वपश्चिमयोः सम्यक्, सर्वप्रकारेण च। यः पुष्करे सम्यग् स्नानं करोति, स कोटिसंख्यकस्य स्नानस्य फलं लभते। यत् पुण्यं सम्यक् विधिना सर्वतीर्थेषु लभ्यते, तत् एव फलं केवलं पुष्करदर्शनात् प्राप्त्यते। पृथिव्यां दशकोटि तीर्थानि सन्ति, तानि सर्वाणि पुष्करे त्रिसंध्यायां सन्निहितानि, हे कुरुनन्दन। यावत् पर्वतानि समुद्राश्च स्थिताः, तावत् पुष्करं मृत्युवर्जितं तिष्ठति, च निश्चितं ब्रह्मलोकः सहस्रजन्मान्तरेषु प्राप्तव्यः। केवलं एकवारं पुष्करे स्नानात् सर्वपापानि दग्धानि भवन्ति, बहुजन्मार्जितानि अपि; पुष्करं दुष्करक्षेत्रं, सर्वपापविनाशनम् इति। अथ, राजन्, पञ्चमहापापविनाशस्य विधानं शृणु। देवानां प्रभोः ब्रह्मपुत्रस्य पूजनात् सम्पदः सिध्यन्ति। यदि कश्चिद् अस्मिन्नेव जन्मनि दारिद्र्येण, व्याधिना, कुष्ठेन, दारिद्र्येन वा पीडितः, अथवा पृथिव्यां सुतरहितः भवति, तस्य कृते द्रव्यं, दीर्घायुः, पुत्राः, सुखं च त्वरितं सम्पद्यते—दिक्पालमण्डलस्य रचनेन। यः नियमेन ब्रह्माणं नवपद्मैः स्वमूर्त्या मन्त्रेण च पूजयति, विशेषतः कार्तिकमासस्य शुक्लपक्षे पूर्णिमायां, अथवा अन्यस्यां पूर्णिमायाम्, यदि देवस्य पूजनं यथाविधि करोति; अथवा संक्रान्तौ, चन्द्रसूर्यग्रहणे वा, यः गुरुणा पूजितं देवेश्वरं पश्यति, स त्वरया तृप्तिं लभते, पापविनाशश्च स्यात्। स देवेषु च मनुष्येषु च पूज्यः भवति। आचार्यः वर्षमेकं ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यानां भक्तिं, वंशपवित्र्यादिकं च परीक्षेत्। यदा तेषां योग्यता निश्चितं, तदा हृदि संशयं न कर्तव्यम्; ते भक्ताः ध्यानपरायणाः, आचार्यं परं देवमिव मन्येरन्। वर्षमेकं विष्णुवत् आचार्यस्य भक्त्या सेवा कार्य्या; वर्षान्ते तु तं तुष्टिं याचेरन्—"भगवन्, भवदनुग्रहेण संसारसागरं तराम, परब्रह्मपूजनात् ब्रह्मवन्दनात् च।" "सहस्रशीर्षसूतं मण्डलब्राह्मणं च जपेन, ध्यानसमेतं च उपदेशं नः कुर्यात्।" "वेदसमृद्धिं वयं विशेषतः इच्छामः।" इति निवेदिते, तदा पण्डितः आचार्यः यथाविधि विष्णुपूर्वकं ब्रह्माणं पूजयति। कार्तिकचतुर्दश्यां इन्द्रियनिग्रहपूर्वकं उपवासं कुर्वन्ति। ब्रह्ममुहूर्ते उत्तिष्ठ्य, पङ्कजासनं बद्ध्वा, सहस्रदलपद्मस्थं श्वेतवस्त्रयज्ञोपवीतं गुरुम् ध्यानयन्ति। श्वेतमाल्यवस्त्रधराः, श्वेतचन्दनलेपिताः, नद्याः बहिः गत्वा, नित्यकर्माणि यत्नेन कुर्वन्ति। आचार्यः क्षीरवृक्षनिर्मितं दन्तकाष्ठं ददाति; तद् चर्वित्वा, समुद्रगामिनीं नदीं गच्छन्ति। अथवा नियमेना अन्यत्रापि नद्यां, सरसि, गृहे वा, तद् चर्वन्ति, परमेश्वरमन्त्रेण संस्मृत्य। "आपोहिष्ठ" इति मन्त्रेण सप्तवारं संसिक्तं, "देवस्य वै" इत्युक्त्वा, हस्ते निधाय, "अधिष्ठाप्यताम्" इति वदेत्। "ईरावती" इति मन्त्रेण प्रक्षाल्य, "ब्रह्मोदन" इति मुखे जपित्वा, चर्वितं दन्तकाष्ठं दूरतः क्षिपेत्, यत्र पतति तत्र निरीक्षेत्। यदि तद् पूर्वदिशं, पूर्वाम्, वा शुभदिशं पतति, तदा देवतासिद्धिः मन्त्रसिद्धिश्च स्यात्। यदि प्रत्यग्दिशं पतति, सर्वे देवाः निवर्तन्ते; यदि उत्तरदिशं पतति, सिद्धिः स्यात् वा न स्यात्। यदि दक्षिणदिशं पतति, आचार्यस्य मृत्युर्निश्चितम्। अशुभं चिह्नं दृष्ट्वा, देवेशस्य सन्निधौ भूमौ शयितव्यम्। आचार्यस्य पुरतः स्वप्नं दृष्ट्वा, तं विवेकी निवेदयेत्; ततो गुरुः तस्मिन् शुभाशुभं निर्णीयात्। ततः पूर्णिमास्नाने कृतवति, मन्दिरं गच्छेत्; आचार्यः भूमौ मण्डलं विधिवत् विन्यस्येत्। विविधैः शुभचिह्नैः भूमिं चिह्नयित्वा, षोडशदलपद्मं, नवनाडिकं वा, अष्टदलपद्मं वा अंकयेत्। ततः श्वेतपट्टेन नेत्रे आवृत्य, वर्णक्रमेण शिष्याः पुष्पग्रहणेन प्रवेशयेत्। नवबिन्दुमण्डलं वर्णैः रचयेत्। आदौ देवं इन्द्रं पूजयेत्, ततः इन्द्राणीं, अनन्तरं चान्याः देवताः पङ्क्त्या पूजयेत्; दिक्पालैः सहितम् अग्निं च पूजयेत्। अग्निदिशि यमं, दक्षिणे निरृतिं, पश्चिमे वरुणं, वायौ नैऋत्यां स्थापयेत्। धनदं उत्तरदिशि, रुद्रं ईशान्यां, कुम्भं पूर्वे, चमसं दक्षिणे स्थापयेत्। हंसं पश्चिमे, स्रुचं उत्तरदिशि; अग्निकुण्डं आग्नेय्यां, पादुकां नैऋत्यां स्थापयेत्। योगपट्टं वायव्ये, मालां ईशान्यां; विष्णुं पूर्वे, शंकरं दक्षिणे पूजयेत्। पश्चिमे रविं, उत्तरदिशि ऋषीन्; मध्ये स्वयंभुवं ब्रह्माणं, दक्षिणे सावित्रीं च पूजयेत्। एवं, पुष्करतीर्थस्य, ब्रह्मपूजनस्य, तथा गुरुपूजनस्य विधिः, फलं च, भगवता यथावर्णितं, भक्तजनानां कल्याणाय प्रवृत्तम्।