गृहं प्रत्यागत्य, अहं हर्षेण दानं दास्यामि—हे प्रभो, मयि कृपा भवतु। एवं स्वगृहं प्राप्त्वा, पितृभ्यः दानं कर्तव्यं इति धर्मः। पिण्डदानात् पूर्वं, नियमानुसारं श्राद्धकर्म कर्तव्यम्; तेन पितरः ब्रह्मणः दिवसम् यावत् तृप्तिं लभन्ते। हे शिव, गृह एव दानं कृत्वा अष्टगुणं पुण्यलाभः भवति तीर्थे दानात्; द्विजैः कृतं श्राद्धं नीचानां दृश्यते न कदापि। अतः पितृश्राद्धं गृहे रहसि सुरक्षिते च स्थले कर्तव्यम्; यदि नीचैः दृश्यते, तर्हि तत् नश्यति, पितृभ्यः न गच्छति। अतः यत्नेन रहस्येनैव श्राद्धं कर्तव्यम्; आत्मभूता एवमुक्तवान्—एवं पितरः तृप्तिम् आप्नुवन्ति। या विधिः गौर्यै भक्त्या क्रियते, या च पण्डितैः ज्ञायते, सा उत्तमा; सा मनसा राज्ञी इव ज्ञायमाना, जनानां यशः ददाति। स्वहितकामः सदा दानं रहस्येन दद्यात्; पक्तं तु प्रकटं दत्तं लोके दृश्यते। यत् प्रकटं दत्तं, तद् केवलं संतोषाय दृश्यते, अन्यथा न; एकं ब्राह्मणं भोजयित्वा, कोटिं भोजितां मन्यन्ते। अत्र संशयः नास्ति, एषा प्राचीनो वचनं सत्यम्; तीर्थे ब्राह्मणः कदापि न परीक्ष्यः। मनुः उक्तवान्—यः कश्चन भिक्षार्थी आगच्छति, तस्मै सत्त्वेन, पिण्डेन, संयावेन, पायसेन वा अन्नं दातव्यम्। मुनिभिः दृष्टं यत् पिण्याकैः, इङ्गुदैः वा, तिलपिष्टकान्नं भक्त्या दातव्यम्। तत्र श्राद्धं कर्तव्यम्, आप्यायनं स्वागतं च वर्जयित्वा; गृध्राः वा काकाः दत्तं दृष्ट्वा न हरन्ति। तीर्थे कृतं श्राद्धं पितृणां परं तृप्तिकरं कथ्यते; यत्नेन कर्तव्यम्, भक्तिर् एव कारणम्। भक्त्या पितरः तुष्यन्ति, तृप्ताः सन्तः इच्छितं ददाति—पुत्रान्, पौत्रान्, धनं, धान्यं, मनःकामान् च। भक्त्या पूजितः पितामहः हृष्टः जनान् ददाति; काले वा अकाले वा, श्राद्धं तीर्थे सदा कर्तव्यम्। यदा यदा शक्यते, सदा स्नात्वा पितृभ्यः हविर्देयम्; पिण्डदानं तु विशेषतः पितृभ्यः प्रियं। पितरः तु आगतम् आत्मजं महतीं प्रीतिं कुर्वन्ति, उदकं तस्य काङ्क्षन्ति। विलम्बः न कर्तव्यः, न च विघ्नः; तस्य वंशः सदा अविच्छिन्नः भवति। पितरः पुत्रदातुः श्राद्धवृद्धिं च इच्छन्तः, तेन वंशच्छेदं न कुर्वन्ति। अतः श्राद्धं पूर्वं आत्मभूता एव प्रोक्तवान्; यत् किंचिद् द्विजैः पितृभक्त्या कर्तव्यं, तत् परं पुण्यं। तीर्थे, क्षेत्रे, गृहे, मार्गे, ग्रहणे, अयनान्ते, विषुवे, जन्मनक्षत्रे वा क्लेशे—एते श्राद्धकालाः प्राचीनैः आत्मभूता उक्ताः; श्राद्धे कृतं, जनानां शरीरे दुःखं न जायते। ततः, यद् पापं पुत्रेण कृतं, तत् सर्वं त्यज्यते; ग्रहदोषात्, चौरात्, राज्ञः च दुःखं न भवति। सर्वाणि पापकर्माणि नश्यन्ति, शुभगतिरेव प्राप्यते; अत्र न संशयः, यथा प्रजापतिः उक्तवान्। कृतयुगे पुष्कराणि श्रेष्ठानि; त्रेतायां नैमिषं स्मृतम्; द्वापरे कुरुक्षेत्रम्; कलौ गङ्गायाः सेवनम्। पुष्करे वासः कठिनः, तपश्चरणं च; यत् पापं अन्यत्र कृतं, तत् तत्र लघु भवति। अन्यत्र कृतं पापं अन्येन तीर्थेन न नश्यति; यः सायं प्रातः च अञ्जलिना पुष्करं स्मरति— सः सर्वतीर्थेषु शुद्धः इव भवति, हे भारतनन्दन; संयतः सन् पुष्करे सायं प्रातः स्नात्वा—सर्वयज्ञफलम् आप्नोति, ब्रह्मलोकं च गच्छति। द्वादशवर्षाणि, द्वादशदिनानि, मासम्, अर्धमासम् वा—यः सदा पुष्करे वसति, सः परमां गतिं लभते, ब्रह्मलोकात् अपि ऊर्ध्वं। यः पुष्करगमनम् इच्छति, सः तत्र प्रतिपक्षक्रमेण, अनुकम्पया, सर्वथा सेवां कुर्यात्। यः सम्यक् पुष्करे स्नाति, सः कोटिगुणं फलम् आप्नोति; सर्वेषु तीर्थेषु यत् विधिवत् पुण्यं, तत् केवलं पुष्करदर्शनात् लभ्यते। भूमौ दशबिल्यानि तीर्थानि; तानि पुष्करे त्रिसन्ध्यायाम् एव सन्ति, हे कुरुनन्दन। यावत् पर्वतानि, समुद्राः च सन्ति, तावत् पुष्करं मृत्युवर्जितम् अस्ति; ब्रह्मलोकः निश्चितः, सहस्रजन्मान्तरेषु। एकवारं अपि पुष्करे स्नात्वा, सर्वपापानि दह्यन्ते, जन्मजन्मान्तरसम्भूतानि अपि; पुष्करं दुर्लभक्षेत्रम्, सर्वपापनाशनम्। अधुना शृणु राजन्, पञ्चमहापापनाशं—देवेश्वरस्य, ब्रह्मपुत्रस्य पूजनं धनदं भवति। यः मनुष्यः दरिद्रः, रोगी, कुष्ठी, दुर्भाग्यशाली, अपुत्रः वा— तस्मै धनं, दीर्घायुः, पुत्राः, सुखं च शीघ्रं सम्पद्यते, दिशादिक्पालमण्डलं कृत्वा। यः नियमानुसारं ब्रह्माणं, नवपद्मैः स्वस्वरूपेण मन्त्रेण पूजयति, सः परं फलम् आप्नोति। एवं, धर्मानुसारं श्राद्धदानादिकं गृहे रहसि, तीर्थे च, भक्त्या कर्तव्यं, येन पितरः तृप्ताः सन्तः स्वजनाय सर्वाभीष्टं ददाति, वंशं च अविच्छिन्नं कुर्वन्ति, सर्वपापानि हरन्ति, परां गतिं च ददाति। पुष्करतीर्थस्य माहात्म्यं च सर्वपापनाशनम्, पुण्यप्रदं, ब्रह्मलोकदं च इत्येव धर्मशास्त्रे प्रतिपादितम्।