शृणु, भीष्म, धर्ममयां कथां पितामहस्य वचनेन प्रवृत्ताम्। यः श्रद्धया कन्याभ्यः भोजनं ददाति, तस्य वंशे कदापि वन्ध्या न जायते, न च दारिद्र्ययुक्ता स्त्री भवति। तत्र न काचिद् कन्या मातृहीना भवति, न च पतिस्नेहविहीना; अतः सर्वयत्नेन सāvित्र्याः पुरतः भोजनं दातव्यम्। ये इहामुत्रफलकामाः, ते सदा भोजनं दद्युर्भीष्म, तीक्ष्णतेलं परिहृत्य। स्त्रीभ्यः कदापि आम्लं क्षारं वा न दातव्यम्; पञ्चविधं सम्यग् रसान्वितं भोजनं भवेत्। स घृतसमृद्धं, सुपाकं, क्षीरबहुलं च दातव्यम्; तथैव शिखरिणी, दधिक्षीरमिश्रितपेयानि च। यद् भोजनं नरान् हर्षयति, स्त्रीभ्यः च विशेषतः प्रियं भवति, तेन गृहम् ऐश्वर्यधान्यसम्पूर्णं भवति, स्त्रियश्च शतशः परिवेष्टिताः स्युः। तत्र पूरिका, शष्कुला च जायते—अत्र न संशयः; न ज्वरः, न क्लेशः, न शोकः, न च वियोगः। सा स्वकीयस्य कुलस्य एकविंशतिं पीढ्यः, बान्धवान्, पुत्रान्, दासदासीसङ्घांश्च उद्धारयति। या स्त्री पूरिका ददाति, तस्याः कुलं पुत्रपौत्रसम्पन्नं चिरकालं पुष्यति। यः शष्कुलां सर्वकुले ददाति, तस्य कुलं कन्याबान्धवसहितं पुण्यशाली भवति। युवतीनां या शिखरिणीं ददाति, तस्याः कुलं निःसंशयं सर्वसिद्धिसम्पूर्णं हर्षयति। एवं प्रजापतिना मोदकदानस्य विधानं कथितम्; एष एव गौर्याः प्रियतमो भोजनः स्तुतः। सा सौभाग्यवती, पुत्रवती, धर्मिष्ठा, धनसमृद्धा च भवति; सर्वजन्मसु शम्भुना सह सहस्राणि भोजयति। मधुराणि शुभानि पूपानि, द्राक्षारसप्रधानानि, गुडखण्डमिश्रितानि च यथोचितकालधान्यैः सुसंस्कृतानि, स्त्रीभ्यः द्विजातिभ्यश्च पेयभोज्यरूपेण दातव्यानि। यत्र यत्र वर्षाकालोपयुक्तानि ऊर्णाम्बराणि, योग्यपेयानि च, तत्र तत्र दातव्यानि। धनवस्त्रैः सम्यग् सत्कृत्य, कुङ्कुमलेपिताङ्गानि, माल्यभूषितानि च ताः कर्तव्यानि। पादार्पणाय पादुकाः, हस्ते नारिकेलं, नेत्रायाः अञ्जनं, ललाटाय सिन्दूरं दातव्यम्। गुडं, मधुरफलानि, यानि च कोमलानि वस्तूनि इच्छन्ति, तानि पात्रेषु तासां हस्ते स्थाप्य, प्रणम्य विसर्जयेत्। अनन्तरं स्वजनैः पुत्रैश्च सह स्वयं भोज्यं कर्तव्यम्; यदि न सम्पदस्ति, तीर्थे दानं यथोचितं भवति। गृहं प्रत्यागत्य हर्षेण दास्यामीति मनसा, भगवन्, त्वं मे प्रसन्नो भव; एवं स्वगृहे पितृभ्यः अपि कर्तव्यम्। पिण्डदानात् पूर्वं नियमानुसारं श्राद्धं कार्यम्; तेन पितरः ब्रह्मणः दिनं तृप्यन्ति। हे शिव, गृहादानेन अष्टगुणं पुण्यं लभ्यते तीर्थदानात्; चाण्डालाः द्विजैः कृतं श्राद्धं न पश्यन्ति। गृहे गोपनीयस्थले संरक्षिते च श्राद्धं कार्यम्; यदि नीचैः दृष्टं, तद् विकृतं स्यात्, पितृभ्यश्च न गच्छति। अतः सर्वयत्नेन गोपनीयमेव श्राद्धं कार्यम्; एतद् आत्मभुवा पितृसन्तोषाय उक्तम्। या विधिः गौर्यै श्रद्धया क्रीयते, या च विदुषा ज्ञायते, सा उत्तमा; सा राज्ञा मनसि ज्ञाता, जनानां कीर्तिदा भवति। स्वहितकामः सदा गोप्यं दानमेव दद्यात्; पक्वान्नं यत् प्रकाशं दीयते, तद् लोके दृश्यते। यत् प्रकाशं दीयते, तद् केवलं तृप्त्यर्थं दृश्यते, अन्यथा न; एकस्य ब्राह्मणस्य भोजने कोटिभोजनं समं स्मृतम्। अत्र न संशयः, प्राचीनवचनं सत्यम्; तीर्थे ब्राह्मणः कदापि न परीक्ष्यः। मनुना उक्तं—यदा कश्चित् प्रार्थयन् आगच्छति, तदा तस्मै सत्त्वेन, सत्तुभिः, पिण्डैः, संयावैः, पायसेन वा, अन्नं दातव्यम्। ऋषिभिः दृष्टं—पिण्याकैः, इङ्गुदैः वा, तैलपिष्टकान्नैः सदा श्रद्धालुभिः दातव्यम्। तत्र श्राद्धं कर्तव्यम्, जलार्घ्यत्यागेन; गृध्राः वा काकाः न दृश्यन्ति तत्र। तीर्थे कृतं श्राद्धं पितृसन्तोषाय श्रेष्ठतमं स्मृतम्; तत् यत्नेन कर्तव्यम्, श्रद्धैव कारणम्। श्रद्धया पितरः तुष्यन्ति, तृप्ताः च इच्छितं ददति; पुत्रान्, पौत्रान्, धनं, धान्यं, यद् यद् मनसि वाञ्छति। श्रद्धया पूजितः पितृः हर्षेण जनान् ददाति; कालेन वा अकालेन, सदा तीर्थे श्राद्धं कर्तव्यम्। यदा यदा शक्यते, सदा स्नात्वा पितृभ्यो होमं दद्यात्; पिण्डदानं कर्तव्यम्, यद् विशेषतः पितृभ्यः प्रियं। पितरः आगतम् आत्मजं महतीं प्रीतिं कृत्वा पश्यन्ति, ते जलं तस्य काङ्क्षन्ति। कदापि विलम्बः न कार्यः, न च विघ्नः; तस्य वंशः सदा अविच्छिन्नः भविष्यति। पितरः पुत्रदायकं श्राद्धवृद्धिं च इच्छन्तः, तेन वंशविच्छेदं न कुर्वन्ति। अतः श्राद्धं पूर्वं स्वयम्भुवा एव उक्तम्; यद् द्विजातिभिः पितृभक्त्या कर्तव्यं, तत् परमं पुण्यं स्मृतम्।